Емдеу-алдын алу мекемелерінің гигиенасы. Аурухана ішіндегі инфекциялардың алдын алу.

Аурухана ортасында аурухана ішілік инфекциялардың дамуына әсер ететін физикалық, химиялық, биологиялық, әлеуметтік табиғаттағы көптеген арнайы факторлар әсер етеді.

Құрылыс жүйелері:

- орталықтандырылған

- орталықтандырылмаған

- аралас

- орталықтандырылған-блокты.

Келесі аймақтарға бөлінеді:

- инфекциялық емес науқастарға арналған емдік корпустар;

- инфекциялық науқастарға арналған емдік корпустар;

- емдік-қосымша корпустар (лаборатория, радиологиялық және т.б.);

- сая-бақ аймағы;

- емхана аймағы;

- шаруашылық аймағы;

- ас блогы аймағы;

- морг аймағы.

Осы аймақтардың арасында ені 15 м-ден аз болмайтын көгалдандыру жолағы болу керек. Жер участкесінің құрылыс тығыздығы 12-15%-дан аспау керек, көгалданыру 60-70% болу керек (1 төсекке 25 кв.м).

Аурухана тәртібінде аурухана ішілік инфекциясын алдын алу бойынша шаралар ерекше орын алады. Аурухана ішілік инфекцияның арнайы емес профилактикасы мынаған әкеледі:

- сәулетті-жоспарлы шаралар;

- санитарлық-техникалық шаралар;

- санитарлық-эпидемияға қарсы шаралар;

- дезинфекциялық-стерилизациялық шаралар.

Аурухана ішілік инфекцияның арнайы профилактикасы науқастар мен персоналдардың жоспарлы немесе жедел, активті немесе пассивті иммунизациясын қарастырады.

Аурухана ішілік инфекцияның дамуы келесілерді қабілеттендіреді:

а) вируленттілік қасиеті жоғары және дәрілерге төзімді әртүрлі грам теріс бактериялар және стафилококктардың госпитальді штамдарының қалыптасуы.

б) медициналық персоналдың арасындағы бактерия тасымалдаушы.

в) залалсыздандырылмаған құралдарды пайдалану.

Өндірістік зияндылықтар және кәсіптік аурулар туралы негізгі түсініктер. Кәсіптік аурулардың алдын алу шаралары. Еңбек физиологиясының негіздері. Жұмыс үрдістерімен байланысты өндірістік қажудың және аурулардың алдын алу.

Еңбек гигиенасы – профилактикалық медициналық пән, ол еңбек жағдайын және еңбек сипатын, адамның денсаулығына және функционалдық жүйелерге, өндірістік факторлардың әсерін зерттейді және тәжрибелік шараларды жетілдіреді.

Өндірістік аурулардың алдын алу – еңбек гигиенасының негізгі мақсаты, ол үшін оптималді еңбек жағдайларын қамтамасыз ету керек. Еңбек жағдайлары – ол еңбек процессінің факторларымен өндірістік ортаның факторларының жиынтығы.

Еңбек жағдайлары 4 класқа бөлінеді: оптималді, рұқсатты, зиянды, қауіпті.

Еңбек процессінің ауырлығы – ол тірек-қимыл аппаратына және ағзалардың функционалдық системаларына әсерететін жүктеме.

Еңбек процесінің ауырлығы – физикалық-динамикалық жүктеме мен көтеретін және таситын жүктің ауырлығы мен жұмыс қимылының жалпы санымен статистикалық жүктеменің мөлшерімен, жұмыстағы дене қалпымен, дененің еңкейуімен және дене жылжуымен анықталады.

Еңбек процессінің кауырттылығы – жұмысшының орталық нерв жүйесіне, сезім мүшелеріне, эмоционалдық ортаға салынатын жүктеме. Күш салу факторларына – интелектуалдық, сенсорлық, эмоционалдық жүктемелер, еңбектің бір сарындылығының дәрежесі, еңбек тәртібі кіреді.

Өндірістік зияндықтар – жұмыс қабілетін төмендететін, жедел және созылмалы улануға әкелетін, жалпы науқастықты көбейтетін еңбек ұйымдастыру факторлары.

Кәсіптік аурулар - өндірістік ортаныңқолайсыз факторларының әсерінен болған аурулар. Оларды екі топқа бөледі:

1. этиологиялық факторы шығу көзі бір өндірістік фактор болатын аурулар (мысалы, токсикалық зат, шу, діріл).

2. себебі өндірістік фактормен бірге тұқымқуалаушылық, тұрмыстық және басқа да факторлар болатынжәне олар кәсітікке жататын аурулар (мысалы, жаңа түзілістер, облитерирлеуші эндоартериит, геморрой, т.б.).

Иондаушы сәулеленудің көздері және оларға сипаттама. Персоналдар мен тұрғындарға радиациялық қауіпсіздікті ұйымдастыру. Иондағыш емес электромагниттік сәулеленулер, электрлік және магниттік өрістер және олармен байланысты аурулардың алдын алу.

Радиациялық гигиена – гигиеналық ғылымның ерекше саласы.

Ионды радиация адам ағзасына әсер ету эффекттің екі түрін шақыруы мүмкін:

1. детерминирленген порогты эффекттер (сәуле ауруы, сәулелік дерматит, сәулелік катаркта, сәулелік бедеулік, т.б.).

2. стохастикалық порогсыз эффекттер (қатерлі ісіктер, лейкоз, тұқымқуалаушылық аурулар).

Радиациялық қауіасіздік нормалары келесілермен бекітіледі:

Сәулеленген тұлғалар топтары:

А тобы – персоналдар (сәулеленудің техногенді көздерімен жұмыс істейтіндер)

В тобы – сәулеленудің техногенді көздерінің әсер ету сферасында жұмыс істейтін адамдар.

Ашық түрдегі ионды сәулелену көздерімен жұмыс кезіндегі қорғаныс шараларына жатады:

1. ұйымдастыру шаралары

2. жоспарлы шаралар

3. жабдықтар мен аймақтарды герметизациялау

4. сорбциялық емес материалдарды қолдану

5. жекелеме қорғаныс шараларын қолдану

6. жеке бас гигиенасын қатаң сақтау.

Жабық түрдегі радиоактивті көздермен жұмыс кезіндегі қорғаныс факторларына келесілер жатады:

1. «Сандық қорғаныс»

2. «Уақытпен қорғаныс»

3. «ара қашықтықпен қорғаныс»

4. «экранмен қорғаныс».

Адам ағзасына иондаушы емес сәулеленудің қолайсыз әсерінің алдын алу шаралары жалпы принциптерден құралады: барлық кәсіпорындарда алдын ала және кезеңдік мед. тексерулер жүргізу.

Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын қорғау және нығайтудағы гигиенаның маңызы.

Соғыс уақытындағы санитарлық-гигиеналық шараларды ұйымдастыру негіздері. Әскерлерді далада орналастыру гигиенасы.

Балалар денсаулы?ын ?алыптастырушы факторлар

?олайсыз факторлар?а халы?ты? барлы? топтарыны? ішінде, ?олайсыз факторлар?а, не-гізінен аналар мен балаларды? организмдері ?те сезімтал келеді. Балаларды? денсаулы?ын ?алыптастыратын негізгі факторлар мыналар:

1. Ата-аналарды? денсаулы?ы мен конституциясына ?сер етуші (?сіресе аналар?а ж?кті бол?ан?а дейін ?сер ететін) факторлар;

2. Генетикалы? (т??ым ?уала?ышты??а ?сер етуші) факторлар;

3. Ауаны?, суды?, топыра?ты? санитарлы?-гигиеналы? сипаты;

4. Тама?тану жа?дайы;

5. Жан?я т?рмысты? факторлар: жан?яны? ??рамы, т?ратын мекен жайды? сипаттамасы, орташа кіріс м?лшері, жан?я т?рмысы ж?не с?биді? к?тімі, жан?яны? психологиялы? климаты, зиянды ?деттерді? (шылым шегу, ара? ??марлы? т.с.с.) болуы;

6. С?биді? мектепке дейінгі мекемелерде болу жа?дайыны? санитарлы?-гигиеналы? сипаты.

Б?лай топтастыру ?леуметтік гигиенаны? ?ылыми зерттеу институтында ж?не Денсаулы? са?тау министрлігіні? ?йымдарында жасал?ан. К?рсетілген факторларды? ішінде, ?сіресе, ж?ктілік пен босануды? н?тижесінде, жа?а ту?ан н?рестені? денсаулы?ына ж?не с?биді? ал?аш?ы жыл?ы ?міріне ?сер ететіндері тере?ірек зерттелген. Мысалы, балаларды? дене салма?ыны? аз (2500гр т?мен) болып туатыны к?бінесе жас (18 жас?а дейінгі) ж?не к?рі (35 жастан жо?ары) аналарда болатыны бай?алды. Оларда перинаталды? ?лім саны мен ж?ктілікті? ас?ынуларыны? к?рсеткіштері де жо?ары болып келеді. Балаларды? дене салма?ына, мезгілінен б?рын босануына ж?не іс -ж?зіндегі ?лім саныны? к?беюіне аналарды? ж?ктілікке дейін ж?не ж?ктілік кезінде д?рыс тама?танбауы да ?сер етеді. Анасыны? шылым шегуі, ?рт?рлі д?рі-д?рмектерді ба?ылаусыз пайдалануы, ішімдікке ?уес болуы н?рестені? ??рса?та жат?анда?ы ?суіне ?ана емес, одан кейінгі дамуына да зиянды ?серлерін тигізеді. Кейінгі жылдары к?птеген экономикасы дамы?ан елдерде дене салма?ы жо?арылап кеткен (200% жо?ары) мектеп о?ушыларыны? саны к?бейіп келеді. Б?л ??былысты? себептері, бас?а да ?ауыптілік факторлары сия?ты тере?ірек зерттеуді ?ажет етеді. Ата-анасыны? білім де?гейі мен ?леуметтік-экономикалы? статусыны? балаларыны? денсаулы?ына тигізетін ?сері туралы к?птеген м?ліметтер бар. Балаларды? денсаулы? к?рсеткіштері ?сіресе ерте жаста?ы балалардды?, жан?я жа?дайына байланысты. Толы? емес жан?яларда?ы балаларды? ауруша?ды?ы толы? жан?ялар?а ?ара?анда сенімді т?рде жо?ары ж?не оларда жиі ауыратын балалар саны да басым келеді. М?ндай айырмашылы? жас ?скен сайын тере?дей т?седі.. ?йлесімсіз т?ратын жан?яларда?ы балаларды? созылмалы ауруларыны? ас?ынулары жиі ?айталанады ж?не олар ауыр т?рде, ?за? ж?ретіндігі бай?алады. Балаларды? денсаулы?ы мен к?н т?ртібіні? де арасында ай?ын корреляциялы? байланыс бар екені аны?тал?ан. ?й?ысы ?анба?ан о?ушылар арасында денсаулы? к?рсеткіші т?мен екендігі, таза ауада к?ніне 1-а? са?ат немесе одан да аз болатын о?ушылар к?з рефракциясыны? анамалиясымен, ревматизммен, зат алмасу б?зылыстарымен,бас?а м?ндай т?ртіпті са?та?ан балалар?а ?ара?анда жиірек зардап шегеді. Жедел респираторлы? ауруларды? балалар арасында таралуы, негізінен, о?у-т?рбие б?лмелеріні? ауданыны? жеткіліктілігіне, желдетілуіне ж?не сонымен ?атар, ?имаратты? жоспарлануына тікелей байланысты болып келеді.

Іс ж?зінде ?сіп келе жат?ан организмдерді? денсаулы? жа?дайы мен ?сіп, дамуына е? к?бірек ?сер ететін ?леуметтік-гигиеналы? факторларды? практикалы? ма?сат?а арнап шартты т?рде жасал?ан жіктемесін (А.Г.Сухарев) ?олдану?а болады:

1.Қолайлы факторлар: а) е? жа?сы ?имыл-?оз?алыс т?ртібі;б) шыны?у; в) д?рыс, балансты тама?тану; г) рационалды к?н т?ртібі; д) ?орша?ан орта ?серіні? гигиеналы? нормалар?а с?йкес болуы; е) гигиеналы? да?дылар ж?не д?рыс т?рмыс-?алыпта ?мір с?ру.

2.Қолайсыз факторлар ("?ауыптілік" факторлары): а) ?имыл-?оз?алыс ?ажеттілігіні? жеткіліксіздігі, немесе шамадан тыс жо?ары болуы; б) о?у-т?рбие процесстеріні? ж?не к?н т?ртібіні? б?зылуы; в) ойын, о?у ж?не е?бек іс-?рекеттеріне ?ойылатын гигиеналы? талаптарды? орындалмауы; г) тама?тануды ?йымдастыруда?ы кемшіліктер; д) гигиеналы? да?дыларды? болмауы, зиянды ?деттермен айналысу; е) жан?яда?ы ж?не балалар ?жымдарында?ы ?олайсыз психологиялы? климат.