- •Ғәбит сәсән Арғынбаев
- •9 Класс
- •1. Маҡсат менән танышыу.
- •Дәрес барышы:
- •I. Ойоштороу мәле.
- •Психологик ситуация булдырыу.
- •II. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Әңгәмә.
- •4576 Теҙмә һәм 19 сәсмә юлдарҙан
- •VII. Ҡарт һүҙҙәрен аңлатығыҙ:
- •VIII. Урал батырҙың васыятын аңлатығыҙ:
- •XII. Физминутка.
- •XVI. Мәҡәлдәрҙе дауам итегеҙ (слайд 10)
- •XVII. Ҡобайыр сығарыу (слайд 11)
- •Дәрес барышы.
- •III. Яңы тема өҫтөндә эш.
- •Дәрес барышы:
- •1. Ойоштороу.
- •5. Пректтарҙы яҡлау.
- •7. Баһалау. Өйгә эш.
- •Дәрес барышы.
- •Ойоштороу. Тема, маҡсатты әйтеү.
- •Инеш һүҙ.
- •Дәреслек буйынса эш.
- •Уҡыусыларҙың белемен тикшереү.
- •Уҡытыусы яуаптарҙы әйтә, уҡыусылар бер-береһенең эшен тикшерә, дәфтәргә баһалар ҡуйыла.
- •Дәресте йомғаҡлау.
Дәреслек буйынса эш.
”Урал батыр” эпосынан өҙөк, тәү тормош кешеләренең көнкүреше тураһында уҡыу.
Уҡыусыларҙың белемен тикшереү.
Һорауҙарға яуаптар.
Йыраусылар ҡулланған ниндәй музыка ҡоралдарын беләһегеҙ? (Думбыра, ҡурай).
Шүлгән Уралдан нисә йәшкә өлкән? (Ике).
Һомайҙың ата-әсәһе кемдәр? (Самрау, Ҡояш).
“Урал батыр”ҙа ниндәй стихиялы ҡаза һүрәтләнә? (туфан һыуы ҡалҡыу).
Ҡатил батша иле ҡайҙа? (Уң яҡта).
Бында кеше булмаған,
Берәү аяҡ баҫмаған,
Шуға ... … был ерҙе
Килеп эҙләп тапмаған. (Үлем).
Үҙенә йәр һайлаған,
Икеһен дә арбаған,
Бар ҡоштарға баш булған
... … атлы атам бар. (Самрау).
Бына мин дә ... … бала
Күргән әсә донъяла.
Дүртеһен һайлап алдылар,
... … һыуға һалдылар... (ун, бишеһен).
Донъялай ғүмер һөрәм, тип,
Үлемгә буй бирмәҫкә,
... … эсмәгеҙ,
Миндәй хурлыҡ күрмәгеҙ. (Йәншишмәнән).
Донъяла мәңге ҡалыр эш-
Донъяны матур төҙөгән,
Бағты мәңге биҙәгән-
Ул да булһа ... … . (Яҡшылыҡ).
Уҡытыусы яуаптарҙы әйтә, уҡыусылар бер-береһенең эшен тикшерә, дәфтәргә баһалар ҡуйыла.
Дәресте йомғаҡлау.
Дөйөмләштереп шуны әйтергә була. «Урал батыр» илебеҙ халыҡтары эпостары араһында күренекле урынды биләй. Беҙ бының өсөн халыҡ сәсәне М.Буранғоловҡа һәм яҡташтарыбыҙ Ғәбит сәсән Арғынбаев менән Хәмит сәсән Әлмөхәмәтовҡа бурыслыбыҙ. Бөгөнгө көндә беҙ ошондай абруйлы Хәмит сәсәндең ейәнсәре Сәлимә инәй Әлмөхәмәтова менән осрашыуыбыҙ үҙе үк ҙур бәхет. Хәмит сәсәндең нәҫеленән булғандар барыһы ла сәсән телле булып иҫәпләнә. Мәҫәлән, Сәлимә инәй үҙе лә шиғырҙар ижад итә, ейән-ейәнсәрҙәре “Урал батыр” эпосын яттан һөйләй һәм әҙәби конкурстарҙа әүҙем ҡатнаша.
«Урал батыр» эпосын бөтә төрки халҡы юғары баһалай, ул хәҙер ҙә төрлө телдәргә тәржемә ителә. «Урал батыр» — әле лә өйрәнеп бөтөлмәгән ҡиммәтле хазина. Беҙ был ижади мираҫты һаҡларға, өйрәнергә бурыслыбыҙ һәм данлы яҡташыбыҙҙың изге рухына тап төшөрмәҫкә тейешбеҙ.
Баһалау.
