Қ азақстан республикасының білім және ғылым министрлігі

ӘЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТ КОЛЛЕДЖІ

РЕФЕРАТ

Тақырыбы: Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы

Орындаған: «құқықтану» мамандығы бойынша

2 Курс студенті Болатханова а. Б.

Тексерген: Утегенова М.Е.

Алматы, 2013 жыл әлеуметтік қамсыздандырудың түсінігі, пәні, функциялары және түрлері Әлеуметтік қамсыздандырудың түсінігі

Әлеуметтік қамсыздандыруға құқық – адамның негізгі әлеуметтік-экономикалық құқықтарының бірі. Бұл құқық 1948 жылғы Адам құқықтарының жалпы декларациясының 26-бабында, 1966 жылғы Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық актінің 11-бабында және өзге де халықаралық актілерде бекітілген.

Әлеуметтік қамсыздандыруға құқық Қазақстан Республикасы Конституциясының 28-бабында бекітілген, бұл бапқа сәйкес: «Қазақстан Республикасының азаматы жасына келген, мүгедек болған, асыраушысынан айырылған жағдайда және өзге де заңды негіздерде оған ең төменгі жалақы мен зейнетақының мөлшеріне, әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік беріледі.

«Әлеуметтік қамсыздандыру» түсінігін әртүрлі мағынада қолдануға болады.

Біріншіден, әлеуметтік қамсыздандыру ретінде әкімшілік-биліктік қатынастардың ерекше нысаны түсініледі.

Екіншіден – бұл мемлекеттің функциясы.

Үшіншіден, азаматтарды қартаюына, асыраушысынан айырылуына, еңбекке қабілетінен айырылуына және т.б. жағдайларға байланысты материалдық қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі және нысаны ретінде.

Төртіншіден, құқық саласы ретінде.

Бесіншіден, азаматтардың құқығы ретінде.

Әлеуметтік қамсыздандыруда материалдық игіліктер қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелеріне мемлекеттің және арнайы қорлардың есебінен әлеуметтік нормаларда белгіленген жағдайларда бөлінеді.

Әлеуметтік қамсыздандырудың түрлері

Ақша құралдарының қайнар көзіне қарамастан, мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру келесі түрлерде жүзеге асырылуы мүмкін:

- ақша төлемдері (зейнетақылар, жәрдемақылар, өтемақылар, материалдық көмек және т.б.);

- заттай көмек (дәрі-дәрмек, азық-түлік, мүгедектер үшін техникалық көмек құралдары); 

- қызмет көрсету және жеңілдіктер (қарттар және мүгедектердің үй-интернаттарына, балалар үйіне орналастыру, үйде әлеуметтік қызмет көрсету және т.б.)

- мүгедектердің емделуіне, сауығуымен және денсаулығын жақсартумен (станционарда, үйден қатынап емдеу санаторийларда, қарттар мен мүгедектер үшін арналған үй- интернаттарда), емдеу орнына баруымен және қатынауымен байланысты қосымша шығындарын өтеу, жұмыссыздарды қайта оқыту (қайта дайындықтан өткізу);

- азаматтардың жекелеген санаттарына көмек көрсетудің бір жолғы ақшалай және ақшалай емес түрлері.

Әлеуметтік қамсыздандырудың субъектілеріне келесідей түрлерге бөлуге болады:

1. Еңбекке қабілеттілігі жоқ жастағы азаматтар:

• Зейнеткерлер, солардың ішінде мүгедектер және жалғызбасты тұлғалар;

• Балалар, солардың ішінде жасөспірімдер.

2. Еңбекке қабілетті жастағы азаматтар:

• Жұмыссыздар;

• Уақытша жұмыссыздар:

• Мүгедектер;

• Көпбалалы отбасылар;

• Тұрмыстық жағдайы төмен тұлғалар.