14. Қайшылық үдерісінің моделін сызып талдаңыз

Біраз жағдайда билік басындағылар қайшылықты байқаса да байқамаған сыңай білдіреді. Ондайда кикілжің бықсып, жанып өрістеуі, тіпті өртке айналуы мүмкін. Соңдықтан шиеленісті шешу керек. Бұрын одан екі жолмен құтылғысы келетін. Біріншісі, қоғамның "таза" даму қисынына сәйкес келмегенді өз арасынан аластап, сыртқа ығыстырып шығару арқылы құтылғысы келді. Екіншісінде, керексіз жағдайды, құрылымды тура басып-жаншып құрту, жою арқылы құтылғысы келді. Екеуінде де қайшылық шешілген сияқты алдамшы түсінік туады. Ал, шын мәнінде, бұл ауруды ішке тыққанмен бірдей.

Сондықтан қазір көбінде шиеленістерді дер кезінде шешуге тырысады. Оның екі жолы бар.

1. Шиеленісті мәмілеге келу арқылы бейбіт жолмен шешу. Мәміле деп дау-жанжалға қатысушы жақтардың өзара кешірімділік білдіріп, ымыраға келуін айтады. Онда екі жак бірін-бірі ұғынысып, өзара кешірімділік жасап, ортақ келісімге келуге тырысады.

2. Зорлық негізінде бітістіру, келістіру. Мұндай жағдай бір жақтың күші айтарлықтай басым болғанда, екінші жақ жеңілгенде немесе оны толық жойып жібергенде туады.

Екі жақты татуластырудың кең тараған түрі — келіссөздер. Ол арқылы қарсы жақтың пікірі, дәлелдері белгілі болады, күштің арақатынасы айқындалады, келісімнің шарттары анықталады. Дағдарыс жағдайынан шығу үшін оның мәнін, ерекшеліктерін, әлеуметтік негізін және т.б. зерттеп білген жөн.

14. Жанама экономикалық ынталандыру әдістерімен ақшалай емес ынталандыру әдістерін бір-бірімен салыстырып нақты мысалдар келтіріңіз

Жанама экономикалық ынталандыру әдістерімен ақшалай емес ынталандыру әдістерін бір бірімен салыстыра келе :

Жанама экономикалық ынталандыру-жұмыскерлердің экономикалық мүдделерінде көрініс табатын өндірісті басқарудың әдісі. Оның негізін ЖҰӨ жалпы табысына қосқан үлесіне қарай өндірістік ұжымның және әрбір қатынасушының табыстарын қалыптастыру құрайды.

Жанама экономикалық ынталандыру мынадай негізгі принциптерге сүйенеді:

• Экономикалық ынталандырудың мақсаттарын қоғамды дамытудың мақсаттарымен ымыраластырып (келісімге келтіріп), өзара байланыстыру;

• Қоғамдық өндірістің құрылымындағы жоспарланған өзгертулерді жүзеге асыруға бағытталған экономикалық ынталандыруды саралау;

• Ұжымдық және жеке мүдделердің біріңғай болуын қамтамасыз ететін алғышарттарды жасау;

• экономикалық ынталандыруды моральдық ынталандырумен ұштастыру;

• кәсіпорындардың және лауазымды тұлғалардың материалдық жауапкершілігін қарастыратын экономикалық санкциялармен экономикалық ынталандыруды ұштастыру.

Ал акшалай емес ынталандыруга белгили бир марапаттау турлерин, яғни сыйлыктай немесе шенді мақтау қағаздарымен тиісті тұлғаны сыйлауды айтамыз.

Бұл алынған салыстырмалар көлемінде мысал келтіретін болсақ, нақтылай АЛЕКС өндіріс фирмасын алуға болады. Айтарлық, аталған фирманың менеджері топ-менеджер дәрежесине котерілді. Бұл орындалған жағдайда топ-менеджер қызмеіндегі қызметкерге жанама экономикалық ынталандыру әдісін қарастыра келе қолданады. Осы орайда топ-менеджері айлық көрсеткіші жоғарылайды. Сонымен қатар, жумыс барысында қызметкер үшін, ақшалай емес ынталандыру әдісінің қолданысы өте маңызды. Осы әдістің қолданылу маңыздылығы келесідей, қызметкердің жумыс деңгейі көрсеткіші анықталуда десек те болады. Яғни, жумыс қаншалықты жемісті болып жатса, сол мөлшерінде аталған кәсіпорынға пайдасын әкеліп отырады, ал мұндай қызметкерлер біздің жағдайда өте маңызды, сол себепті ақшалай емес ынталандыру әдісі осы сәтте қолданылатын бірден бір дұрыс әдіс. удачи))