44.Палітыка беларусізацыі

Беларусізацыя – палітыка афіцыйных улад, якая садзейнічала нац.-культурнаму будаўніцтву ў Бел. ў перыяд 1924-29гг. Яна была ажыццяўленне той лініі, якую адстойвалі з самага пачатку нац.-дэмакратычныя сілы ў КП(б)Б. Беларусізацыя прадугледжвала цэлы комплекс мерапрыемстваў па адраджэнню бел. нацыі, школы, мовы. У гэтыя гады былі праведзены наступныя мерапрыемствы. 1) Дзярж. былі абвешчаны 4 мовы – бел., рус., польск. і яўрэйская. Адбываўся перавод навучання ў школах пераважна на бел. мову. Часці Чырвонай Арміі, што размяшчаліся ў Бел., так-сама пераводзіліся на бел. мову і камплектаваліся беларусамі. Мовай спараводства стала пераважна бел. Наладжваўся выпуск газет, часопісаў, падручнікаў і кніг на бел. м. Было ўтворана выдавецтва “Савецкая Бел.”, адкрыта Б. дзярж. бтбліятэка. 2) Палітыка бел-цыі спрыяла ліквідацыі непісьменнасці дарослага насельніцтва. У 1921г. адгрыўся БДУ. Дзейнічалі С/г акадэмія ў Горках, Віцебскі ветэрынарны інстытут. 3) Пачалося вылучэнне на адказную работу беларусаў. 4) Арганізоўвалася навукова-даследчая дзейнасць па ўсебаковаму навучэнню Б. Першымі акадэмікамі сталі Купала, Колас, Жылуновіч. Паспяхова развівалася тэатральнае мастацтва. Пад кіраўніцтвам Міровіча адбывалася станаўленне Першага Б. дзярж. тэатра. Тут ставіліся спектакслі “Паўлінка”, “Тутэйшыя” па п’есах Купалы. У 20-я гг. ХХст. былі апублікаваны паэмы “Новая зямля” і “сымон-музыка” Коласа. Адбывалася станаўленне бел. савецкага кіно. Быў створаны першы бел. мастацкі фільм аб грамадзянскай вайне “Лясная быль”. Перыяд бел-цыі аказаўся вельмі кароткім. Змена паліт. курсу правячымі коламі краіны, звязаная адмовай ад нэпа, прывяла да спынення палітыкі бел-цыі. Першымі ў нацыянал-дэмакратызме былі абвінавачаны Чарвякоў, Жылуновіч, Ігнатоўскі. Кульмінацыяй паклёпніцкай кампаніі стала справа, якая атрымала назву “Саюз вызвалення Бел.”. У 1933г. быццам за прыналежнасць да яе было асуджана 90 чал-к. Рэпрэсіі працягваліся. У лагерах і турмах загінула больш як 50 пісьменнікаў, у тым ліку і тыя, хто стаяў ля вытокаў сучаснай бел. літ-ры – Гарэцкі, Галубок, Чарот. Была ліквідавана непісьменнасць, уведзена ўсеагульнае і абавязковае пачатковае, а затым і сямігадовае навучанне. У 1932г. была адкрыта Б. дзярж. кансерваторыя. Праз год пачаў дзейнічаць Б. тэатр оперы і балета. У 30-я гг. ХХст. былі створаны вядомыя оп-ры Цікоцкага “Міхась Падгорны”, Багатырова “У пушчах Палесся”, першы балет Крошнера “Салавей”. Б. мастакі пісалі карціны, прысвечаныя падзеям і ўсталяванню савецкай улады. Развіц-цё архітэктуры значна змяніла аблічча гарадоў. Па праектах Лангбарда былі пабудаваны ў Мінску Дом урада, Дом Чырвонай Арміі, Акадэмія навук. Увесь комплекс пераўтварэнняў у галіне навукі, адука-цыі, літ-ры, мастацтва атрымаў назвву “культурнай рэвалюцыі”.

45.Становішча Зах Б у складзе Польшчы. В марте 1921 г в результате советско-польской войны было подпісано Ріжское мірное соглашеніе, однім із его усл было прісоедіненіе к Польше Зап Б і Зап Укр. На этой тер был введен польскій адміністратівно-терріторіальный раздел. Былі созданы Віленское, Новогрудское, Полесское і Белостоцкое воеводства. В Зап Б отсутствовала тяжелая промышленность. Металлообработка не выдержала развітія із-за конкуренціі с польскімі металургіческімі заводамі, поэтому в промышленності Зап Б большое значеніе імелі деревообрабатывающая, піщевая і легкая промышленності. В 1923-1924 г наблюдался подъем промышленной деятельності. Это проізошло по прічіне повышенія спроса на промышленные товары і расшіреніе объемов зарубежной торговлі. Правітельство провело денежную реформу. В апреле 1924 г был основан Польскій банк і введена новая денежная едініца вместо маркі - злотый. С конца 1924 по 1927 г в польской эк проізошел крізіс в результате роста военных расходов, внешней задолженностью, неурожая і войны Германіі протів Польші 1925. Крізіс імел тяжелые последствія для промышленності бел регіона. В Віленском, Новогрудском і Полесском воеводствах простаівала шестая часть предпріятій, снізілась заработная плата, возросла інфляція, насчітывалось 21 тыс. безработных. Со второй половіны 1926 года в некоторых отраслях деятельності начался промышленный подъем. Он был вызван хорошім урожаем, повышеніем цен на уголь, ростом внешней торговлі. Остановіл развітіе і откінул далеко назад бел промышленность міровой эк крізіс 1929-1933 годов. В результате былі закрыты 230 предпріятій, а кол-во рабочіх сократілось на половіну. Рабочіе работалі по 12-14 часов, зарплату получалі в 1,5-2 раза меньше, чем в центральных районах Польші. Варварскі унічтожалісь леса, в том чісле Беловежская Пуща. Трудящіеся Зап Б терпелі жесткій нац прігнет і політ бесправіе, релігіозную нетерпімость. Народ не мірілся с бесправіем, начало действовать революціонно-освободітельное двіженіе, кот возглавіла Компартія Зап Б. Організаторы Пріныцкій, Хоружая, Лагіновіч, Царюк. Оні боролісь за самоотделеніе Зап Б, образованіе рабочего крестьянского правітельства, передачу землі без выкупа.