Аерылмагыз

Гљлшат Зђйнашева шигыре Чулпан Зиннђтуллина кље

Су буенда ялгыз аккош,

Каерылган канатлары.

Канатларны каера ул

Аерылу газаплары.

 

К у ш ы м т а:

 

Аерылмагыз, аерылмагыз,

Булса да сђбђплђре.

Канатларны каера ул

Аерылу сђгатьлђре.

 

Ят кошны пар итмђс аккош,

Ялгыз канат какса да.

Без дђ бергђ булалмабыз,

Сулар њргђ акса да.

 

К у ш ы м т а.

 

Дђрес бетте. Сау булыгыз.

  ЕГЕРМЕ ќИДЕНЧЕ ДђРЕС

Исђнмесез! Хђерле кљн!

 

Бњген Казанда уналтынчы июнь, ќомга. Бњген иртђн бераз томан. Яћгыр булмаячак. ќил дђ исми. Урамда 28 градус. Бик эссе. Татарстанда урыны белђн яшенле яћгыр булачак. Боз яварга да мљмкин.

 

Очрашу	встреча
љченче кљн	позавчера
Берсекљнгђ	послезавтра
Тљшкђ кадђр	до обеда
Тљштђн соћ	после обеда
Тљш вакыты	время обеда
Очрашканга кадђр	до встречи
Риза	согласен, согласна
Каршы	против, не согласен
Барыбер	все равно; обязательно
Елмай	улыбайся
Оныт	забудь
Кирђкми	не нужно
Кайвакыт//кайчак	иногда
Гел	постоянно
џђрвакыт	всегда, постоянно
Шактый	довольно, достаточно
Еш	частый, часто
Сирђк	редкий, редко
Гадђттђ	обычно
џичшиксез	несомненно
Беркая	никуда
Беркем	никто
Бљтенлђй	совершенно
Књптђн	давно
Књптђн тњгел	недавно
Сорау	вопрос
ќавап	ответ
Аваз	звук
Хђреф	буква

, A b c d e f ...

а) — Президент белђн очрашу кайда була?

— ђлмђт районында.

 

ђ) — Очрашу берсекљнгђме?

— Берсекљнгђ тњгел, иртђгђ.

 

б) — Тљштђн соћ вакытыћ бармы?

— Тљштђн соћ юк, иртђ белђн бар.

 

в) — Тљшкђ кадђр сездђ яћгыр яудымы?

— Юк, тљштђн соћ яуды.

 

г) — Син љченче кљн имтихан бирдећме?

— Бирдем.

— Ничек?

— Бишлегђ.

 

д) — Тљш вакытында очрашабыз. Син ризамы?

— Ярый, мин риза.

 

е) — Ярый, ђлфия, вакыт бетте. Сау бул!

— Сау бул! Очрашканга кадђр!

 

ж) — Син аныћ белђн очрашуга барма, яме!

— Юк, барам.

— Барма инде!

— Барам, барыбер барам.

 

ќ) — Сђгать икедђ килимме, љчтђме?

— Мића барыбер.

 

з) — Рљстђм, теге кыз кем ул? Бик матур елмая.

— Ул Гљлназ. Мин тиздђн аћа љйлђнђчђкмен. Сића ошыймы?

— Бик чибђр. Акыллымы?

— Акыллы да.

 

и) — Син очрашуга каршымы?

— Юк, каршы тњгел. Риза. Кил!

 

к) — Галия ханым, сезне туган кљнегез белђн котларга рљхсђт итегез!

— Зур рђхмђт сезгђ!

 

л) — Бу китапны љйгђ алырга рљхсђт итђсезме?

— Юк, рљхсђт юк. Ул китап бер генђ.

 

м) — Гљлназ, Рљстђмнећ телефоны бармы? Оныттым.

— Ничек оныттыћ? Карыйм. Хђзер ђйтђм. Яз: 38-22-45

 

н) — Очрашабызмы бњген, Гљлназ?

— ђлбђттђ, лђкин бер минутта соћга калма. Яратмыйм.

— Борчылма, Гљлназ, тљгђл килђм.

 

ћ) — Акча кирђкме?

— Кирђкми. Нигђ ул акча? Син булсаћ, мин акчасыз да яшим.

— Рђхмђт сића.

 

о) — Син авылга еш кайтасыћмы?

— Еш. Атна саен.

— Абыећ еш кайтамы?

— Ул сирђк кайта. Аныћ эше књп. Гадђттђ бђйрђмгђ кайта.

 

љ) — Син дђрескђ џђрвакыт иртђ килђсећме?

— Кайчакта иртђ килђм, кайвакыт соћга калам. Гел иртђ килмим.

 

п) — Марат, якшђмбе кљнне кая бардыћ?

— Беркая да бармадым. Йокладым.

— Ул кљнне сезгђ кем килде?

— Беркем дђ килмђде.

 

р) — Коля татарча белђме?

— Белми.

— Бљтенлђй белмиме?

— Бљтенлђй белми.

— Ник?

— љйрђнергђ вакыты юк.

— Лђкин татар телен љйрђнергђ кирђк бит!

— Ул књптђн љйрђнергђ тели, лђкин вакыты юк.

 

с) — Саша, татар телен кайчаннан бирле љйрђнђсећ?

— Књптђн тњгел.

— Ничђ ай?

— Бер ай гына.

— Ничђ сњз белђсећ?

— Шактый.

— Мин сића сорау бирђм, син ќавап бир.

— Мин риза. Сора.

— Тыћла: Казан уртасында нђрсђ бар?

— Кызык сорау. Лђкин мин ќавап бирђм: з хђрефе бар.

— Ничек белдећ?! Син бик акыллы.

I. џава	воздух
џава торышы	погода
Томан	туман
Ихтимал	вероятно
ќир	земля
Коры	сухой
Дымлы	влажный
Юеш	мокрый
Шућа књрђ	поэтому
Књк	небо
Књк књкри	гром гремит
ќил исђ (исми)	дует (не дует) ветер
Яшенле яћгыр	дождь с грозой
Боз	град, лед
Тавыш	голос; шум

 

а) — џава торышын тыћладыћмы?

— ђйе. Бњген бик эссе булачак. Урыны белђн яћгыр. Азрак ќил.

 

ђ) — Актанышта џава торышы ничек булачак?

— Радиодан ђйттелђр: Татарстанныћ кљнчыгыш районнарында яшенле яћгыр булуы ихтимал.

 

б) — Авылда ќир корымы?

— Юк, коры тњгел. Яћгырлар еш ява, шућа књрђ ќир дымлы, юеш.

 

в) — Сарманда иртђгђ аяз булачакмы?

— Юк, яћгыр була. џава болытлы булачак, яшенле яћгыр булырга мљмкин. Бђлки, боз да явар.

г) — Бу нинди тавыш?

— Књк књкри бит.

— Юк, самолет тавышы!

— Тњгел, књк књкри! Хђзер яшенле яћгыр булачак.

 

д) — ђ Татарстанныћ тљньягында џава торышы ничек икђн?

— Телевизордан ђйттелђр: Арчада коры, яћгыр яумаячак, бик эссе булачак.

— Ничђ градус?

— 32 градус.

— О-о-о!

 

е) — Кайда эссерђк? Арчадамы, Норлаттамы?

— Норлатта.

 

ж) — Чњпрђле районы кайда ђле?

— Белмисећмени? Кљнбатышта.

— Буа да кљнбатыштамы?

— ђйе.

 

ќ) — ђ тљньякта нинди районнар бар?

— Арча, ђтнђ, Биектау.

 

з) — ђгерќе кайда?

— Тљньяк-кљнчыгышта.

 

и) — Мљслим районы кайда?

— Кљньяк-кљнчыгышта.

— ђ Бљгелмђ кайда?

— Бљгелмђ дђ кљньяк-кљнчыгышта.

II. Табигать	природа
Тирђк— тополь, осокорь Сай— мелкий; мелко Књл— озеро Буа— пруд Чишмђ— родник, ключ Коя— впадает Инеш— речка, ручей Кое— колодец Сазлык— болото Тау— гора Калкулык — холм Болын— луг Кыр— поле Басу — поле

Ић — очень

Ућайлы — удобный; удобно

 

 

Рђхђт — приятный; приятно

Књћелле — веселый; весело

Шифалы — целебный

 

а) — Актанышта табигать матурмы?

— Бик матур.

 

ђ) — Актанышта табигать џђйкђллђре бармы?

— Кызганыч, минем Актанышта булганым юк.

 

б) — Актаныш нинди елга буена урнашкан?

— Агыйдел буена.

— Ул зур елгамы?

— Зур, лђкин Идел кебек зур тњгел.

 

в) — Агыйдел елгасы тирђнме?

— Тирђн ќире дђ бар.

— Сай урыннары бармы?

— Бар. Сай урыннары да бар.

 

г) — Сезнећ авылда књл бармы?

— Књл юк, лђкин буа бар.

— Малайлар кайда су коена?

— Шул буада инде.

д) — Бу авылда чишмђлђр књпме?

— Књп.

— Исемнђре бармы?

— Бар. Берсе — "ќидегђн чишмђ", берсе — "Салкын чишмђ", берсе — "Нур чишмђсе".

 

е) — Бу чишмђнећ суы тђмлеме?

— Бик тђмле. Чђйгђ тђмле була. ђбилђр бу чишмђне бик яраталар. Суы шифалы дилђр.

 

ж) — Инеш нђрсђ ул?

— Кечкенђ елга.

 

ќ) — Бу инешлђр кайсы елгага коя?

— Агыйделгђ.

 

з) — Авылыгызда кое бармы?

— Бар.

— Кайда?

— Менђ монда. Ике љй аркылы гына.

 

и) — Бу якта сазлыклар бармы?

— Сазлыклар тљньяк районнарда књбрђк.

 

к) — Татарстанда зур таулар бармы?

— Урал тавы кебек зур таулар юк. Лђкин Апас, Азнакай, Баулы районнарында кечкенђрђк таулар бар. Азнакай районында Чатыр тау бар. Анда Пугачев та булган.

 

л) — Тауда чишмђлђр бармы?

— Бар. Бу тауда ун чишмђ бар.

— Кызык! Сибгат Хђкимнећ бер ќыры бар: "Бер тауда ун чишмђ".

 

м) — Бу авыл янында калкулык-лар књп икђн.

— ђйе шул. Кыш кљне балалар калкулыктан чана шуалар. Чаћгыда да шуарга мљмкин.

 

н) — Сабантуй кайда була?

— Болында.

— ђ болын кайда?

— Агыйдел буенда. Бик матур урында.

 

ћ) — Басуда эш бармы ђле?

— Язгы эшлђр бетте бит инде. Кљзге эшлђр алда ђле.

 

о) — Кырда нинди эшлђр бар?

— Тракторлар эшли.

— Гариф абый тракторчы бит ђле. Ул да кырда эшлиме?

— ђйе. Кырда эшли.

 

љ) — Быел сабантуй књћелле булдымы?

— Шундый књћелле булды! Яћгыр яумады. Кояш!

Кунаклар књп кайтты. ќырчы ђлфия Афзалова ќырлады. Шагыйрь Роберт Мићнуллин бђйрђм белђн котлады. Алар Актаныш кешелђре бит!

 

п) — Авылда рђхђтме?

— Бик рђхђт. Авылда тђмле чишмђ суы бар. Сљт-катык яхшы. џава чиста. Кешелђре яхшы књћелле. Ял итђргђ рђхђт.

 

р) — Авылыгызга кайту ућаймы?

— Бик ућайлы. Автобус йљри. Самолет белђн дђ кайтырга мљмкин. њз машинаћ булса, машина белђн кайту да ућайлы. Ић ућайлысы — самолет белђн кайту. 45 минутта кайтырга мљмкин. Билет кыйбатмы?

— Билет кыйбат — 105 мећ сум.

— Кыйбат икђн шул.

 

III.