Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Статья.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
08.11.2026
Размер:
44 Кб
Скачать
☆

4.2. Depozit bazasi yetarliligi va muammoli kreditlarni o‘zaro bog‘liq boshqarish

Bank resurs bazasining barqarorligini baholashda depozitlarning umumiy hajmi bilan bir qatorda ularning tarkibi va barqarorlik darajasini ham o‘rganish zarur. Ayniqsa, talab qilib olinguncha depozitlarning yuqori salmog‘i bankning qisqa muddatli likvidlik risklarini kuchaytirishi mumkin. MKBank ma’lumotlari asosida depozitlarning kreditlarga nisbati va talab qilib olinguncha depozitlarning jami depozitlardagi ulushi 1-jadvalda keltirilgan.

1-jadval. MKBank depozit bazasining yetarliligi va depozitlarning kreditlarga nisbati

Sana

Jami depozitlar, mlrd so‘m

Kredit portfeli, mlrd so‘m

Depozit/kredit, %

De, %

01.01.2022

3 153,675

8 541,014

36,92

13,67

01.01.2023

5 409,196

13 318,624

40,61

11,56

01.10.2025

9 067,660

20 039,603

45,25

8,09

01.03.2026

10 043,424

20 671,197

48,59

7,90

01.09.2026

12 969,473

23 236,580

55,81

4,97

Manba: MKBankning rasmiy moliyaviy ko‘rsatkichlari asosida muallif hisob-kitoblari. Kuzatuv sanalari bankda mavjud ochiq ma’lumotlar bilan cheklangan.

Jadval ma’lumotlari tahlili shuni ko‘rsatadiki, 2022-yil 1-yanvardan 2026-yil 1-sentabrgacha bank depozitlari hajmi 3 153,675 mlrd so‘mdan 12 969,473 mlrd so‘mga yetib, qariyb 4,1 baravarga oshgan. Shu davrda depozitlarning kredit portfeliga nisbati 36,92 foizdan 55,81 foizga ko‘tarilgan. Bu bank kredit operatsiyalarini moliyalashtirishda depozit resurslarining salmog‘i oshib borayotganini ko‘rsatadi.

Talab qilib olinguncha depozitlarning jami depozitlardagi ulushi 2022-yil 1-yanvardagi 13,67 foizdan 2026-yil 1-sentabrda 4,97 foizgacha kamaygan. Demak, kuzatuv sanalari bo‘yicha MKBankda De ≤ 30 foizlik mezon bajarilgan. Biroq ushbu natija kredit portfeli sifati ham yetarli darajada ekanligini avtomatik ravishda anglatmaydi.

MKBankda 2026-yil boshida muammoli kreditlar ulushi 4,4 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2026-yil 1-avgust holatiga kelib 9,9 foizga yetgan. Muammoli kreditlar summasi esa 894 mlrd so‘mdan 2 282 mlrd so‘mga oshgan. Natijada yil boshiga nisbatan NPL ulushi 5,5 foizli punktga ko‘tarilgan. Ushbu holat depozit bazasining tarkibiy yetarliligi kredit risklarini avtomatik ravishda kamaytirmasligini ko‘rsatadi.

Shu sababli De ≤ 30 foizlik mezon bank resurslarining tarkibiy barqarorligini, NPL ≤ 5 foizlik mezon esa kredit portfelining sifatini baholashga xizmat qilishi lozim. Ushbu talablarning bir-biridan mustaqil nazorat qilinishi bank resurslarining kreditlarga transformatsiyasi sifatini oshirishga yordam beradi.

2-jadval. MKBank kredit portfeli va muammoli kreditlar dinamikasi (2026-yil)

Sana

Kreditlar, mlrd so‘m

NPL, mlrd so‘m

NPL ulushi, %

01.01.2026

20 278

894

4,4

01.03.2026

20 671

987

4,8

01.05.2026

21 803

959

4,4

01.06.2026

22 560

1 781

7,9

01.07.2026

22 840

1 796

7,9

01.08.2026

23 124

2 282

9,9

Manba: muallif tomonidan taqdim etilgan MKBank kredit portfeli va NPL statistikasi asosida.