Числовые и функциональные ряды. Учебно-методическое пособие
.pdf
|
1 |
, |
1 |
|
. Так как концы этого интервала – точки |
x |
1 |
– лежат |
|
4 |
|
4 |
|
|
3,4 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
в интервале |
1 , |
1 |
, то ряд |
|
|
|
uk (x) в этих точках сходится, а |
||||||
|
2 |
2 |
|
k 1 |
|
|
|
|
|
|
|
x3,4 1 |
|
ряд vk (x) – расходится. Таким образом, в точках |
ис- |
|||||
m 1 |
|
|
|
|
4 |
|
ходный ряд будет расходиться. |
|
|
|
|||
Отсюда следует, |
что множество сходимости заданного степен- |
|||||
ного ряда – интервал 14 , 14 .
6.2. Разложение функций в степенные ряды
Определение 6.3. Если функция f (x) определена в некоторой окрестности точки x0 и имеет в точке x0 производные всех порядков, то степенной ряд
f (x ) |
f (x0 ) |
(x x |
) |
|
f (x0 ) |
(x |
x |
0 |
)2 |
... |
f (n) (x0 ) |
(x x |
)n ... |
||||
|
|
|
|
||||||||||||||
0 |
1! |
0 |
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
n! |
0 |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
f (n) (x |
0 |
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x x0 )n |
|
|
(6.5) |
||||||
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
называется рядом Тейлора функции f (x) в точке x0 .
В случае, когда x0 0, ряд (6.5) называется рядом Маклорена.
Замечание 6.2. Отметим, что ряд Тейлора (6.5) можно записать по-другому (формула Тейлора)
n |
f (k ) (x ) |
|
|
f (x) |
0 |
(x x0 )k Rn (x), |
|
k! |
|||
k 0 |
|
где Rn (x) – остаточный член, который может быть представлен в
разных формах (Шлемильха–Роша, Лагранжа, Коши, Пеано). Определение 6.4. Говорят, что функция f (x) раскладывается в
степенной ряд в окрестности точки x0 , если существуют действи-
101
тельные числа a0 , a1, …, an , … и положительное число R, такие, что для любого x (x0 R, x0 R) справедливо представление
|
|
f (x) an (x x0 )n . |
(6.6) |
n 0
Теорема 6.5 (необходимые условия разложения функции в ряд Тейлора, единственность разложения). Если функция f (x)
представима в некоторой окрестности точки x0 степенным рядом
(6.6), то эта функция бесконечно дифференцируема (имеет производные всех порядков) в данной окрестности точки x0 , и коэффи-
циенты an однозначно определяются равенством
|
f (n) (x ) |
|
|
|
an |
0 |
, |
n , |
|
n! |
||||
|
|
|
т.е. степенной ряд (6.6) является рядом Тейлора функции f (x) в окрестности точки x0 .
Теорема 6.6 (достаточные условия разложения функции в ряд Тейлора). Если в некоторой окрестности точки x0 функция
f (x) бесконечно дифференцируема и существуют числа M и q, такие, что f (n) (x) Mqn для всех n и для всех x из данной
окрестности точки x0 , то функция f (x) раскладывается в ряд Тейлора в окрестности точки x0 :
|
f (n) (x ) |
|
|
f (x) |
0 |
(x x0 )n . |
|
n! |
|||
n 0 |
|
Теорема 6.7. Пусть в условиях определения 6.4 число R – радиус сходимости степенного ряда (6.6). Тогда:
1) функция f (x) имеет в интервале (x0 R, x0 R) производ-
ные всех порядков, и они находятся из ряда (6.6) почленным дифференцированием;
2) для любого x (x0 |
R, x0 R) |
|
|
|
|
|
x |
|
(x x |
0 |
)n 1 |
|
|
f (t) dt an |
|
|
, |
|||
n 1 |
||||||
x0 |
n 0 |
|
||||
|
|
|
|
|||
102
т.е. внутри интервала сходимости ряд (6.6) можно почленно интегрировать;
3) степенные ряды, полученные из ряда (6.6) при почленном дифференцировании и интегрировании, имеют тот же радиус сходимости, что и степенной ряд (6.6).
Запишем разложения основных элементарных функций в ряд Маклорена:
|
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
1) |
ex 1 x |
|
|
... |
|
|
|
... |
|
|
|
|
, |
|
|
|
x |
|
; |
(6.7) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
2) |
sin x x |
x3 |
|
x5 |
|
... ( 1)n |
|
x2n 1 |
|
|
|
... |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
(2n 1)! |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
3! |
|
|
|
5! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1)n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
x |
; |
(6.8) |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n 1)! |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
3) |
cos x 1 |
|
|
|
x2 |
|
|
|
x4 |
|
... ( 1) |
n |
|
x2n |
|
|
... |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2! |
4! |
|
|
|
(2n)! |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1)n |
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
x |
|
; |
(6.9) |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n)! |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
4) ln (1 x) x |
x2 |
|
|
|
x3 |
... |
( 1) |
n 1 xn |
|
... |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1)n 1 |
|
|
|
, |
|
|
|
|
1 x 1; |
(6.10) |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
5) |
sh x |
ex e x |
|
x |
|
x3 |
|
|
|
x5 |
|
|
... |
|
|
|
|
|
x2n+1 |
|
... |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
3! |
|
5! |
|
(2n |
1)! |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
2n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
x |
|
|
; |
(6.11) |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n 1)! |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
6) |
ch x |
ex e x |
|
1 |
|
|
|
x2 |
|
|
|
x4 |
|
|
... |
|
|
|
|
|
x2n |
|
|
|
... |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2! |
|
|
4! |
|
|
|
|
(2n)! |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
x |
|
; |
|
(6.12) |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n)! |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
103
7) (1 x) |
m |
1 |
mx |
m(m 1) |
x |
2 |
... |
|
m(m 1)...(m n 1) |
x |
n |
...= |
||||
|
2! |
|
|
|
n! |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
1)...(m n 1)xn , |
m . |
|
|
|
|
||||||
|
|
|
1 m(m |
|
|
|
(6.13) |
|||||||||
|
|
|
n 1 |
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Если |
m 0, то |
1 x 1; |
|
если |
|
1 m 0, то |
|
1 x 1; если |
||||||||
m 1, то 1 x 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Отметим еще, что при |
m |
формула (6.13) |
превращается в |
|||||||||||||
классическую формулу бинома Ньютона (ряд состоит из конечного числа слагаемых и сходится при x ( , ) ). Приведем некото-
рые частные случаи последней формулы:
8) |
|
|
1 |
|
1 x x2 |
|
x3 |
... ( 1)n xn ... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
1 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1)n xn , |
|
|
x |
|
1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(6.14) |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
9) |
|
|
|
1 |
x x2 |
|
x3 |
... xn ... xn , |
|
x |
|
1; |
|
|
|
(6.15) |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 |
x |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
10) |
1 |
|
|
1 |
1 x |
|
1 3 |
x2 |
|
|
1 3 5 |
x3 |
... ( 1)n (2n 1)!! xn |
... |
|||||||||||||||||||||||||||
1 x |
|
2 4 |
|
2 4 6 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n)!! |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n 1)!! xn , 1 x 1; |
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 ( 1)n |
|
|
(6.16) |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
(2n)!! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
11) |
1 |
|
|
1 |
1 x |
|
1 3 |
x2 |
|
|
1 3 5 |
x3 |
... (2n 1)!! xn ... |
|
|
||||||||||||||||||||||||||
1 x |
|
2 4 |
|
2 4 6 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2n)!! |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x 1; |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 (2n 1)!! xn , |
|
|
|
(6.17) |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
(2n)!! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
12) |
1 x 1 |
1 |
x |
|
1 1 |
|
x |
2 |
|
|
1 1 3 |
|
x |
3 |
|
... ( |
1) |
n 1 |
(2n 3)!! |
x |
n |
+… = |
|||||||||||||||||||
2 |
2 4 |
|
2 4 6 |
|
|
|
|
|
(2n)!! |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
x |
|
( 1)n 1 (2n 3)!! xn |
, |
|
x |
|
1; |
(6.18) |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
n 2 |
|
|
|
(2n)!! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
104
13) 1 x 1 |
1 x |
1 1 |
x2 |
1 1 3 |
x3 ... |
(2n 3)!! xn ... |
|
||||||||
2 4 |
|
|
|||||||||||||
|
2 |
|
2 4 6 |
|
|
(2n)!! |
|
||||||||
|
|
|
x |
|
|
(2n 3)!! xn , |
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
|
|
|
x |
|
1. |
(6.19) |
||||||
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
|
2 |
|
n 2 |
(2n)!! |
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Задача 6.7. Разложить функцию |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
f (x) |
3x 4 |
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
x2 x 6 |
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
в степенной ряд с центром в точке x0 0 и найти радиус сходимо-
сти полученного ряда.
Решение. Представим функцию f (x) в виде суммы элементарных дробей
|
|
f (x) |
|
|
3x 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3x 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
|
|
B |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 x |
6 |
(x 2)(x |
3) |
|
x |
2 |
|
x |
3 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Находим A и B: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
A |
3x 4 |
|
|
|
|
|
6 4 2, B |
3x 4 |
|
|
|
|
|
9 4 |
1. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Итак, |
|
x 3 |
|
x 2 |
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
x 3 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
3x 4 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x2 x 6 |
|
x |
|
2 |
x 3 |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
3 |
|
1 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Используя формулы (6.14) и (6.15), запишем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
x |
|
|
, если |
|
|
|
x |
|
1, |
|
|
т.е. |
|
|
x |
|
2, |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
n |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
n 0 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
1 |
( 1)n |
|
|
|
x |
, если |
|
|
x |
|
1, |
т.е. |
|
|
x |
|
3. |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
3 n 0 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
1 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Таким образом, при |
|
x |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
f (x) |
|
3x |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
( 1)n |
1 |
|
xn . |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1)n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
(x 2)(x 3) |
|
|
n 0 |
2 |
n |
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
n 1 |
|
n 0 |
3 |
n 1 |
|
2 |
n |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
105
Степенной ряд функции f (x) получен суммированием степенных рядов с радиусами сходимости R1 2, R2 3, поэтому согласно теореме 6.4 имеем R min {R1, R2} 2.
Задача 6.8. Разложить функцию f (x) в степенной ряд с центром в точке x0 0 и найти радиус сходимости полученного ряда:
а) f (x) arctg x;
б) f (x) 2xarctg x ln (1 x2 ) 3.
Решение.
а) Найдем производную функции f (x) :
f (x) (arctg x) 1 1x2 .
Заменив в формуле (6.14) переменную x на x2 , получим
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
f (x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
1 |
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
если |
|
x |
|
1. Интегрируя последний ряд почленно, имеем |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
x2n 1 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
f (x) f (0) f |
(t) dt arctg0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1) |
|
|
, |
x |
1. |
|||||||||||||||||
1 t |
2 |
|
2n 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Радиус сходимости R 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
б) Заметим, что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x |
|
|
|
|
|
2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
f (x) 2arctg x |
|
|
|
|
2arctg x. |
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 x2 |
1 x2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
Согласно предыдущему пункту а) запишем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
2arctg x 2 |
( 1)n |
|
|
|
|
, |
|
|
x |
|
1. |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
2n 1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Почленно интегрируя последний ряд, получим |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (x) f (0) |
f |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
arctg t dt |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
(t) dt 3 2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
106
|
x |
t2n 1 |
|
( 1)n x2n 2 |
|
|
||
3 |
2( 1)n |
|
dt 3 |
|
, |
x |
1. |
|
2n 1 |
(2n 1)(n 1) |
|||||||
|
|
|
||||||
n 0 |
0 |
|
n 0 |
|
|
|
|
|
Радиус сходимости R 1.
Отметим, что справедливость полученных в пунктах а) и б) разложений на концах интервалов сходимости следует из второй теоремы Абеля (см. разд. 7).
Задача 6.9. Разложить функцию
f (x) ln x3 x6 9
в степенной ряд с центром в точке x0 0 и найти радиус сходимости полученного ряда.
Решение. Полагаем x3 z, тогда
f (x) ln x3 x6 9 g(z) ln z z2 9 .
Найдем производную функции g(z) :
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z2 9 |
|
|
|
|
|
z2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
g (z) |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Заменив в формуле (6.16) переменную x на |
z2 |
, запишем |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
9 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
n |
(2n 1)!! z2n |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
g (z) |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
( 1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
z2 |
3 |
|
(2n)!! |
9 |
n |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
1 |
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
при |
|
z2 |
|
1, |
т.е. |
|
z |
|
3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
g(z) полученный ряд |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Для нахождения разложения функции |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
почленно проинтегрируем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
n (2n 1)!! |
|
|
|
|
z2n 1 |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1) |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
g(z) g(0) |
g (t) dt ln 3 |
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
z |
3. |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
n 1 |
|
|
|
(2n)!!(2n |
1) 3 |
2n 1 |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
107
Возвращаясь к переменной x, получим
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x3 |
|
( 1) |
n |
(2n 1)!! |
x |
6n 3 |
|
f (x) ln |
x3 |
|
x6 9 |
ln 3 |
|
|
|
, |
|||||||||
(2n)!! (2n 1) |
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
n 1 |
32n 1 |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
3 3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Радиус сходимости R 3 3. Задача 6.10. Разложить функцию
f(x) 1 x1 x2
встепенной ряд с центром в точке x0 0 и найти радиус сходимо-
сти полученного ряда.
Решение.
1-й способ. Представим функцию f (x) в виде суммы элементарных дробей
f (x) |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
1 |
|
1 |
|
1 |
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
x x2 |
(x x1)(x2 x) |
x2 |
|
|
|
|
|||||||
|
1 |
|
|
x1 x2 |
x |
|
x x1 |
|
|||||||
где |
x 1 |
5 , x |
|
5 1 |
, x |
x |
|
5, x x 1. Полученные |
||
|
||||||||||
|
1 |
2 |
2 |
|
2 |
2 |
1 |
|
1 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
числа x1, x2 – корни квадратного уравнения 1 x x2 0. Используя формулу (6.15), запишем
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
x |
n |
|
|
|
n |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
, |
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
n 1 |
|||||||||||
|
x2 x |
|
|
|
x2 1 |
|
|
|
x2 n 0 |
x2 |
n 0 |
x2 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
x |
n |
|
|
|
n |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
, |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
n 1 |
|||||||||||||
x x1 |
|
x1 1 |
|
|
|
x1 n 0 |
x1 |
n 0 |
|
x1 |
|||||||||||||||||||
|
x |
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xx2 ,
xx1 .
Поэтому при |
|
x |
|
min {x , |
|
x |
|
} x |
2 |
|
5 1 |
справедливо разложе- |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
ние |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
108
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
||||
f (x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|||||
5 |
xn 1 |
xn 1 |
5 |
|
|
|
xn 1 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn 1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
n 0 |
|
2 |
|
|
|
n 0 |
1 |
|
|
|
|
n 0 |
|
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|||||||||
|
1 |
|
xn 1 |
xn 1 |
|
|
n |
|
1 |
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
n |
n 1 |
|
n |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
2 |
|
|
x |
|
|
|
|
( x1) |
|
|
x |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( 1) |
|
|
x2 |
|
|
. |
|||||||||||||
5 |
|
|
(x x |
|
)n 1 |
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
n 0 |
|
|
1 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Итак, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 1 |
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
f (x) |
|
|
|
|
|
|
cn xn , |
|
x |
|
|
, |
|
|
|
|
(6.20) |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
1 x x |
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
где
|
|
|
1 |
|
|
1 |
5 |
|
n 1 |
|
5 1 |
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|||||||||
c |
n |
|
|
|
|
( 1)n |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
5 |
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Радиус сходимости R |
5 1 |
. |
|
|
|
2 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
2-й способ. Запишем формально |
|
||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
cn xn , |
|
|
1 x x |
2 |
|||
|
|
|
n 0 |
||
или
(1 x x2 ) cn xn 1.
n 0
n = 0, 1, 2, … .(6.21)
(6.22)
Преобразуем левую часть полученного равенства (6.22) так:
|
|
|
|
|
cn xn cn xn 1 |
cn xn 2 |
cn xn |
cn 1xn |
|
n 0 |
n 0 |
n 0 |
n 0 |
n 1 |
|
|
|
|
|
cn 2 xn c0 c1x |
cn xn c0 x cn 1xn cn 2 xn |
|||
n 2 |
|
n 2 |
n 2 |
n 2 |
c0 (c1 c0 )x (cn cn 1 cn 2 )xn .
n 2
Приравнивая в (6.22) коэффициенты при одинаковых степенях x, получим
c0 1, |
c1 c0 0, |
cn cn 1 cn 2 0, |
n 2. |
109
Перепишем эти соотношения в эквивалентном виде
c0 c1 1, |
cn 1 cn 1 cn , |
n . |
(6.23) |
Рекуррентное правило (6.23) задает последовательность Фибоначчи. Явное представление этой последовательности в виде (6.21) – так называемая формула Бине. Полученное разложение (6.20) означает, что
f (x) 1 x1 x2
является производящей функцией чисел Фибоначчи. Таким образом,
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
5 1 |
|
|
f (x) |
|
|
|
cn xn , |
|
x |
|
|
, |
|||
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||
1 |
x x |
|
|
2 |
|
|||||||
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
||||
где коэффициенты cn определяются по формуле (6.21) и образуют последовательность чисел Фибоначчи:
c0 c1 1, |
c2 2, |
c3 3, |
c4 5, |
c5 8, |
c6 13, … . |
6.3.Применение степенных рядов к вычислению пределов
ипреобразованию интегралов
1. Вычисление пределов
При вычислении пределов раскладываем функции по формуле Тейлора с остаточным членом в форме Пеано.
Задача 6.11. Вычислить
|
|
|
lim |
|
|
2ex 2 2x x2 |
. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
x sin x |
|
|
|||||
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
||||
Решение. При x 0 запишем |
|
|
|
|
|
|||||||
ex 1 |
x |
x2 |
|
x3 |
|
o(x3 ), |
sin x x |
x3 |
o(x4 ). |
|||
|
|
|
|
|
||||||||
Тогда |
2! |
3! |
|
|
|
|
3! |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
2ex 2 2x x2 |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
x sin x |
|
||||||
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
||||
110
