6.3.4. Алдын – ала сынаулар.

Алдын-ала сынауларды пайдаланудың алғашқы бес жылында жылына 1 реттен кем емес, ал жүктелуі (температуралық режимі), төселу тәсілі (механикалық зақымданулары болмаған кезде) қалыпты жағдайдағы кабельдерді сынау 3 жылда 1 реттен кем емес жүр-гізіліп тұруы тиіс.

Кабельді желілерді кезектен тыс сынауды жөндеу жұмыстарынан және кабельді желі-нің трассасындағы жер қазу жұмыстарынан кейін жүргізеді. Кабельді желілердің оқшау-лағыштарын алдын-ала сынауларды мыналармен жүргізеді:

- 1000 – 2500 В-тық жоғары кернеулі мегомметрмен;

- тұрақты токтың жоғарылатылған кернеуімен;

- вертикаль участоктардағы диэлектрлік шығындарды өлшеумен.

Оқшаулағыштарды 1000 – 2500 В-тық жоғары кернеулі мегомметрмен сынауды ка-бель оқшаулағышының бүтіндігінің бұзылуын анықтау үшін жүргізеді (фазалардың үзі-луі, жерге қысқа тұйықталу және т.б.).

Кабельді желілерді алдын-ала сынаудың негізгі тәсілі жоғарылатылған кернеумен сы-нау болып табылады.

Алдын-ала сынауларды негізінен, оқшаулағыштың сапасының нашарлауының мүм-кіндігі мейлінше аз болатын жылдың жылы мезгілінде жүргізеді. Сынақ қондырғысы-ның қуатын төмендету мақсатында жоғарылатылған кернеумен сынауды тұрақты токпен өткізеді (6.10. сурет).

6.10. сурет. Кабельді сынаудың принципиалды сұлбасы: 1 – жоғарылатқыш трансформатор; 2 – қыздыру трансформаторы; 3 – кенотрон; 4 – сыналатын кабель.

Сынаулар кезінде кернеуді сынайтын мәніне дейін секундына 1 – 2 кВ-тан аспайтын кернеумен баяу көтереді, және сынаудың бүкіл кезеңінде осы мәнді ұстап отырады (5 мин.). Егер сынау жүргізу кезеңінде токтың жедел артуы байқалмаса және оқшаулағыш-тың жабылып қалуы немесе тесілуі, сонымен қатар ағып кету тогының өсуі болмаса, онда кабельді желі сынаққа төтеп берді деп есептеледі.

Үш фазалы кабельдерді сынау кезінде қалған екеуіне және қорғасын қабықшаға қатысты әр өткізгішін жеке-жеке кезекпен сынау керек (бос өткізгішті қорғасын қабық-шамен бірге жерге жалғайды). Бұл жағдайда фазааралық оқшаулағыш сияқты, жерге қатысты өткізгіштің оқшаулағышын да бірдей кернеумен сынайды. 2 – 10 кВ-тық ка-бельді желілер үшін бұл кернеуді - (5 + 6)*U_N – ға тең деп алады. Пайдалануда 15 жыл-

дан артық болған, кернеуі 6 – 10 кВ-тық кабельді желілер үшін сынау кернеуінің деңгейін 4 U_N - ға дейін төмендетеді.

92.

6.4. Кабельді желілердің зақымданған жерлерін анықтау.

Кабельді желілерді пайдалану жағдайында төмендегі зақымданулар болуы мүмкін:

- жерге (қабықшаға) тұйықталған немесе тұйықталмаған екі немесе үш өткізгіштің өз ара тұйықталуы;

- бір өткізгіштің жерге тұйықталуы;

- жерге тұйықталмаған бір немесе бірнеше өткізгіштің үзілуі;

- жерге тұйықталған немесе тұйықталмаған бір немесе бірнеше өткізгіштің үзілуі.

Кабель өзін бұзылмағандай сезінетін, бірақ оған жоғары кернеу берілген кезде тесіле-тін, еріп тесілетін түрдегі зақымдану болуы мүмкін. Еріп тесілу зақымданған жалғағыш муфталарға тән болып келеді.

Ережеге сәйкес, еріп тесілу кезінде тесілген орындағы кедергі үлкен, сондықтан түзе-тілген қуатты кернеудің (газотронда немесе кремниилі вентильде) немесе өндірістік жиі-ліктегі жұмыстық кернеудің көмегімен кабельді қосымша күйдіру керек болады. Зақым - дану орнын күйдіруді өтпелі кедергіні бірнеше жүз Ом- ға дейін төмендетіп, бір немесе бірнеше тәсілмен жүргізеді.

Кабельдердегі зақымданған орындарды анықтаудың тәсілдері мен құрылғыларын екі түрге бөлуге болады: салыстырмалы және абсолютті.

Салыстырмалы тәсілге жататындар: импульсты, ілмекті, тербелмелі разрядты және сиымдылықты, ал абсолютті тәсілге – индукциялық және акустикалық.

Импульстық тәсіл зақымданған желінің өлшеу орнынан зақымдану орнына (им-пульс шағылатын жер) дейін және кері жіберілетін қысқа мерзімді импульстың жүріп өткен жолын өлшеуге негізделген.

Егер желідегі импульстың таралу жылдамдығын υ – деп, импульстың шағылу нүктесіне дейінгі және кері қайтқанға кеткен уақытын t_x – деп алсақ, онда шағылысатын орындағы нүктеге дейінгі ара қашықтық мына қатынаспен анықталады:

l_x = t_x / 2* υ. (6.6)

мұндағы: l_x - зақымдану орнына дейінгі қашықтық, м;

t_x - импульстың жүріп өтуіне кеткен уақыт, мкс;

υ - жүріп өту жылдамдығы, м / мкс.

Түрлі кабельді желілерді өлшеу тәжірибелері, кабель бойымен импульстың таралу жылдамдығы шамамен 160 м / мкс екендігін көрсетті. Бұл жағдайда:

l_x = t_x / 2* υ = 80 t_x_. (6.7)

Импульсті тәсілдің құралдары бірнеше түрлі болып шығарылады: ИКЛ–5, Р5-5, Р5-1А және т.б. Осы құралдардың барлығы да, экранынан импульстың жүріп өтуін қадаға-лауға, сонымен қатар ара қашықтықты есептеуге қажет уақыттың масштабтық белгіле-рін көруге мүмкіндік беретін электронды сәулелік түтікшеден тұрады (6.11. сурет).