- •Мая радзіма - беларусь
- •Уступнае слова настаўніка
- •Знаёмства са структурай дапаможніка
- •Агульныя звесткі пра змест дапаможніка
- •Падрыхтоўка да работы з паняццямі і датамі.
- •Як працаваць з вучэбным дапаможнікам.
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты урока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў уроку
- •Мая радзіма - беларусь
- •Арганізацыйны момант
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Тэма «Беларусь — мая Радзіма»
- •1. Дапішы сказ.
- •4. Злучы па сэнсе словы з левага і правага слупкоў.
- •6. Людзі якіх нацыянальнасцей жывуць у Беларусі? Замяніце пытальныя знакі патрэбнымі назвамі.
- •Тэма «Беларусь — мая Радзіма»
- •1. Дапішы сказ.
- •4. Злучы па сэнсе словы з левага і правага слупкоў.
- •6. Людзі якіх нацыянальнасцей жывуць у Беларусі? Замяніце пытальныя знакі патрэбнымі назвамі.
- •Мая радзіма – беларусь
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •2. Кіеўская Русь.
- •3. Усходнеславянскія плямёны: крывічы, дрыгавічы, радзімічы.
- •Замацаванне вывучанага
- •Падвядзенне вынікаў уроку
- •3. Размясці ў парадку ўзрастання тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі.
- •4. Падкрэслі назвы краін, з якімі мяжуе Беларусь.
- •5. Запоўні пропускі ў сказах.
- •3. Размясці ў парадку ўзрастання тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі.
- •4. Падкрэслі назвы краін, з якімі мяжуе Беларусь.
- •5. Запоўні пропускі ў сказах.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Тэставыя заданні
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •2. Музей валуноў.
- •3. Курганы.
- •4. Камяні з імёнамі.
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў уроку
- •Тэма «Стужка часу»
- •1. Злучы стрэлкай поўныя назвы з іх скарочаным абазначэннем.
- •3. Злучы паняцці з іх тлумачэннямі.
- •5. Пранумаруй назвы па ўзрастаючай ступені.
- •Тэма «Стужка часу»
- •1. Злучы стрэлкай поўныя назвы з іх скарочаным абазначэннем.
- •3. Злучы паняцці з іх тлумачэннямі.
- •5. Пранумаруй назвы па ўзрастаючай ступені.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •1. Летапісы.
- •2. Рукапісныя кнігі.
- •3. Кірыла Тураўсскі.
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Тэставыя заданні па тэме “Маўклівыя сведкі мінуўшчыны”
- •2. Закончы сказы.
- •3. Паразважай.
- •5. Назаві прафесіі людзей, калі пасля іх смерці ў курганы ім клалі:
- •Тэставыя заданні па тэме “Маўклівыя сведкі мінуўшчыны”
- •2. Закончы сказы.
- •3. Паразважай.
- •5. Назаві прафесіі людзей, калі пасля іх смерці ў курганы ім клалі:
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў уроку
- •Тэставыя заданні па раздзелу “Геаграфічныя і гістарычныя звесткі аб нашай Радзіме”
- •Тэставыя заданні па раздзелу “Геаграфічныя і гістарычныя звесткі аб нашай Радзіме”
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •2. Вялікі кіеўскі князь Яраслаў Мудры.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •1. Кіеўская Русь.
- •§ 55. «Калі селянін уцячэ ад свайго пана, не разлічыўшыся з ім, то становіцца яго рабом...»
- •§ 85. «Калі селянін памрэ, то ўся яго маёмасць адыходзіць да князя...»
- •§ 86. «Калі памрэ багаты чалавек або дружыннік (княжацкі воін), то маёмасць не ідзе князю...»
- •Замацаванне вывучанага матэрыяла
- •Тэма «Князёўна з трыма імёнамі»
- •3. Дапоўні сказы.
- •5. Вызнач паслядоўнасць і абазнач лічбамі падзеі жыцця беларускай князёўны Рагнеды.
- •Тэма «Князёўна з трыма імёнамі»
- •3. Дапоўні сказы.
- •5. Вызнач паслядоўнасць і абазнач лічбамі падзеі жыцця беларускай князёўны Рагнеды.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •§ 22. За забойства княжацкага аканома (кіраўніка гаспадаркі) штраф 80 грыўняў (назва грошай).
- •§ 24. За забойства княжацкага селяніна штраф 5 грыўняў.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •1. Князь Усяслаў
- •2. Храм Святой Сафіі
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Тэма «Яраслаў Мудры — сын Рагнеды»
- •3. Дапоўні сказы.
- •5. Прачытай урыўкі з «Рускай Праўды».
- •§ 22. За забойства княжацкага аканома (кіраўніка гаспадаркі) штраф 80 грыўняў (назва грошай).
- •§ 24. За забойства княжацкага селяніна штраф 5 грыўняў.
- •Тэма «Яраслаў Мудры — сын Рагнеды»
- •3. Дапоўні сказы.
- •5. Прачытай урыўкі з «Рускай Праўды».
- •§ 22. За забойства княжацкага аканома (кіраўніка гаспадаркі) штраф 80 грыўняў (назва грошай).
- •§ 24. За забойства княжацкага селяніна штраф 5 грыўняў.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Тэма «Усяслаў Чарадзей»
- •3. Падкрэслі назвы прадметаў, якія належалі воінам таго часу.
- •4. Прачытай урывак з тэксту і падкрэслі адказ на пытанне «Якія ўмацаванні былі выкарыстаны пры будаўніцтве замка?»
- •5. Прачытай тэкст і выканай заданні.
- •Тэма «Усяслаў Чарадзей»
- •3. Падкрэслі назвы прадметаў, якія належалі воінам таго часу.
- •4. Прачытай урывак з тэксту і падкрэслі адказ на пытанне «Якія ўмацаванні былі выкарыстаны пры будаўніцтве замка?»
- •5. Прачытай тэкст і выканай заданні.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Вызнач паслядоўнасць і абазнач лічбамі падзеі жыцця беларускай князёўны Рагнеды.
- •У якім годзе адбылася бітва на Нямізе?
- •Закончы сказы.
- •З дапамогай лічбаў устанаві паслядоўнасць найбольш важных спраў Еўфрасінні Полацкай.
- •Мая радзіма - беларусь
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •1. Закончы сказы.
- •5. Паразважай. Чаму ў Грунвальдскай бітве войскі князя Вітаўта і польскага караля Ягайлы змагаліся разам?
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •1. Законы прыроды.
- •2. Законы жыцця.
- •3. Грамадсшя законы.
- •4. Дзяржауныя законы.
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання Тэма «Па якіх законах жылі нашы продкі»
- •Уступная гутарка
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •Тэма «Па якіх законах жылі нашы продкі»
- •1. Закончы сказы.
- •Па якіх законах жылі нашы продкі
- •1. Закончы сказы.
- •5. Паразважай. Чаму ў Грунвальдскай бітве войскі князя Вітаўта і польскага караля Ягайлы змагаліся разам?
- •Тэма «Адкуль пайшлі назвы нашых гарадоў»
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •1. Дапоўні сказ.
- •1. Дапоўні сказ.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •1. Лялечны тэатр— батлейка.
- •2. Сімяон Полацкі.
- •3. Тэатр.
- •4. Паланез Міхала Клеафаса Агінскага.
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •Тэставыя заданні па тэме “у краіне майстроў”
- •2. Падкрэслі назвы гарадоў, у якіх існавалі майстэрні па вырабу паясоў.
- •3. Закончы сказы.
- •Тэставыя заданні па тэме “у краіне майстроў”
- •2. Падкрэслі назвы гарадоў, у якіх існавалі майстэрні па вырабу паясоў.
- •3. Закончы сказы.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Выкананне тэставых заданняў па тэме “Ад батлейкі — да тэатра”
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў
- •Падкрэслі назвы гарадоў, у якіх існавалі майстэрні па вырабу паясоў.
- •Суаднясі імёны з характарыстыкамі асоб.
- •Суаднясі словы з левага і правага слупкоў.
- •Суаднясі словы з левага і правага слупкоў.
- •Дапоўні сказы.
- •Суаднясі імёны гістарычных асоб з іх справамі.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •2. Дапоўні сказы.
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынік урока
- •Тэставыя заданні па тэме “Пясняр сялянскай долі”
- •2. Дапоўні сказы.
- •Тэставыя заданні па тэме “Пясняр сялянскай долі”
- •2. Дапоўні сказы.
- •Славутыя дзеячы навукі і культуры
- •Славутыя дзеячы навукі і культуры
- •Славутыя дзеячы навукі і культуры
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •1. Утварэнне бсср і ссср.
- •1917 Г. Кастрычніцкая рэвалюцыя ----1919 г. Утварэнне бсср----1922 г. Утварэнне ссср
- •2. Развіццё прамысловасці
- •3. Змены ў жыцці сялян
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •5. Пазнай па апісанні і запішы прозвішчы славутых людзей Беларусі.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •2. Адкажы на пытанні. Закрэслі няправільны адказ.
- •5. З дапамогай падручніка с.107 правядзі даследаванне прычын, па якіх жыццё жыхароў Заходняй Беларусі да 1939 года было нялёгкім.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •1. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны
- •2. Абарона Радзімы
- •3. Зверствы фашыстаў
- •4. Вызваленне Беларусі
- •5. На варце мірнай працы беларускага народа
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •2. Дапоўні сказы.
- •5. Пазнай па апісанні і запішы імёны воінаў — герояў Вялікай Айчыннай вайны.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Тлумачэнне навага матэрыялу
- •Гаспадарка Беларусі
- •3. Сельская гаспадарка.
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Падвядзенне вынікаў урока
- •Тэставыя заданні па тэме «Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны»
- •2. Дапоўні сказы.
- •5. Пазнай па апісанні і запішы імёны воінаў — герояў Вялікай Айчыннай вайны.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Тэставыя заданні па тэме «Багацце нашай краіны»
- •Тэставыя заданні па тэме «Багацце нашай краіны»
- •1. Сярод пералічаных культур знайдзі і падкрэслі галоўныя сельскагаспадарчыя культуры Беларусі.
- •2. Дапоўні сказы.
- •Злучы назву прадпрыемства з прадукцыяй, якая там выпускаецца.
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •2. Злучы назву горада з месцам яго ўзнікнення.
- •5. З дапамогай палітыка-адміністрацыйнай карты на с. 2–3 атласа запоўні табліцу.
- •Паведамленне тэмы і мэты ўрока
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •Заключнае слова кіраўніка экскурсіі
- •Тэставыя заданні па тэмах “ Багацце нашай краіны”,“Тут мінуўшчына з сучаснасцю сышліся”
- •Сярод пералічаных культур знайдзі і падкрэслі галоўныя сельскагаспадарчыя культуры Беларусі.
- •Дапоўні сказы.
- •Злучы назву прадпрыемства з прадукцыяй, якая там выпускаецца.
- •Закончы сказы.
- •Злучы назву горада з месцам яго ўзнікнення.
- •Які подзвіг здзейсніў Пётр Купрыянаў?
- •Якое званне было прысвоена мужнаму воіну?
- •Які горад называюць горадам энергетыкаў і хімікаў?
- •Мая радзіма - беларусь
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •Выкананне тэставых заданняў па тэме «Мінск — сталіца нашай дзяржавы. Мая рэспубліка»
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Тлумачэнне новага матэрыялу
- •Замацаванне вывучанага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •Арганізацыйны момант
- •Праверка дамашняга задання
- •Паведамленне тэмы і мэты ўроку
- •Вывучэнне новага матэрыялу
- •Вынікі ўрока
- •2. Устаў літары, каб атрымаліся назвы раслін, адлюстраваных на гербе.
- •3. Злучы стрэлкай назву колера на Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь з тым, што ён сімвалізуе.
- •Устаў літары, каб атрымаліся назвы раслін, адлюстраваных на гербе.
- •Злучы стрэлкай назву колера на Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь з тым, што ён сімвалізуе.
- •Напішыце прозвішча першага Героя Беларусі.
- •Устаў літары, каб атрымаліся назвы раслін, адлюстраваных на гербе.
- •Злучы стрэлкай назву колера на Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь з тым, што ён сімвалізуе.
- •Напішыце прозвішча першага Героя Беларусі.
Паведамленне тэмы і мэты ўроку
Тлумачэнне новага матэрыялу
Уступнае слова
У наш час цяжка ўявіць сабе дзяржаву без герба, сцяга і гімна— менавіта яны з'яўляюцца дзяржаўнымі сімваламі. Розная гісторыя ў народаў і дзяржаў — розная ў іх сімволіка. На гербах і сцягах можна ўбачыць грозных ільвоў, драпежных арлоў, кароны і крыжы, сонца, месяц і зоркі і нават лісток клёну...
Гістарычная даведка
Адны сімвалы жывуць стагоддзі: старажытны герб Полацка «Карабель пад ветразямі» існуе і дагэтуль. А вось другія мяняюцца. Напрыклад, герб «Пагоня» быў Дзяржаўным гербам Вялікага княства Літоўскага. Тая ж «Пагоня» выконвала ролю Дзяржаўнага сімвала Рэспублікі Беларусь у 1991—1995 гг.
У 1995 годзе па выніках рэферэндуму (усенароднага галасавання) была ўведзена новая дзяржаўная сімволіка. Змяніўся таксама і герб.
Значэнне Дзяржаўнага герба
Настаўнік прымацоўвае да класнай дошкі адлюстраванне Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і тлумачыць, што герб з'яўляецца галоўным сімвалам дзяржавы. Вучні запісваюць у свае сшыткі наступны выраз:
Герб — галоўны сімвал дзяржавы. Сцяг і гімн таксама адносяцца да сімвалаў дзяржавы.
Вучні запісваюць у свае сшыткі: 1995 г. — увядзенне новай дзяржаўнай сімволік.
Практычная работа
Заданне 1. Настаўнік прапануе вучням уважліва разгледзець Дзяржаўны герб і пералічыць, што на ім адлюстравана. Пры выкананні задання вучням прапануецца рухацца вверху ўніз, злева направа. Вучні называюць:
1. Пяціканцовая зорка.
2. Контуры межаў Беларусі.
3. Узыходзячае сонца.
4. Залатыя сонечныя праменні.
5. Частка зямнога шара.
6. Каласкі жыта.
7. Ружовыя кветкі канюшыны.
8. Блакітныя кветкі ільну.
9. Жыта і кветкі ўтвараюць вянок.
10. Вянок абвіты чырвона-зялёнай стужкай.
11. На стужцы надпіс: «Рэспубліка Беларусь».
Задакне 2. Настаўнік прапануе вучням пералічыць колеры, якія ўпрыгожваюць Дзяржаўны герб.
Вучні кіруюцца папярэднім правілам і называюць наступныя кодлры: чырвоны, зялены, залацісты, блакітны, фіялетавы, ружовы. Каляровыя адлюстраванні змешчаны на белым фоне. Усяго прысутнічае сем розных колераў.
Настаўнік падводзіць вынікі практычнай работы.
Герб — гэта кніга-летапіс дзяржавы
Настаўнік заўважае, што вучні практычную работу выконвалі не выпадкова, адлюстраванні і колеры, якімі яны паказаны, маюць глыбокі сэнс. Паспрабуем ва ўсім гэтым разабрацца. А калі узнікнуць якія-небудзь цяжкасці, то на дапамогу нам прыйдзе вучэбны дапаможнік.
Спачатку вучні даюць тлумачэнні адлюстраванням, а затым колерам, якімі яны выкананы. Настаўнік дапаўняе змест адказаў вучняў.
Пасля разважанняў і тлумачэнняу настаунік арганізуе чытанне матэрыялу 2—5 абзацаў вучэбнага дапаможніка.
Затым настаўнік прапануе вучням вызначыць:
1) чаго яны не ведалі пра герб;
Вучт запісваюць у свае сшыткі наступны выраз:
Дзяржаўны герб Рэспублікі Беларусь — гэта летапіс нашага народу, гэта яго гісторыя.
Дзяржаўны герб у нашым жыцці
Настаўнік адзначае, што ў нашым паўсядзённым жыцці Дзяржаўны герб мае вельмі шырокае выкарыстанне.
Вучням прапануецца самім вызначыць (успомніць), дзе яны бачылі адлюстраванні герба.
Вучні прыводзяць прыклады, а настаўнік дапаўняе іх:
Дзяржаўныя сімвалы (гербы) можна ўбачыць:
1. На будынках органаў дзяржаўнай улады.
2. На дзяржаўных дакументах.
3. На грашовых знаках.
4. На дзяржаўных пячатках.
5. На форме ваеннаслужачых.
6. На ардэнах і медалях.
7. На адзенні касманаўтаі.
8. На касцюмах спартсменаў.
Паведамленні пра беларускіх касманаўтаў
Да класнай дошкі настаўнік прымацоўвае партрэты касманаўтаў. Пажадана выкарыстаць чатыры з іх (Юрый Гагарын, Валянціна Церашкова, Пётр Клімук, Уладзімір Кавалёнак).
Уступнае слова настаўніка
3 далёкай старажытнасці ў начныя часы людзі ўглядаліся ў зорнае неба і марылі даведацца хоць што-небудзь аб ім. Гэта мара начала збывацца толькі ў наш час. У 1957 годзе ў космас удалося накіраваць першы спадарожнік. А ў 1961 годзе там пабываў першы касманаўт. Ім быў грамадзянін СССР Юрый Аляксеевіч Гагарын. Пра яго ведаюць ва ўсім свеце. Таму што ён быў першым. А вось першай жанчынай-касманаўтам стала Валянціна Церашкова, таксама грамадзянка СССР.
Сярод касманаўтаі былі таксама нашы землякі Пётр Клімук і Уладзімір Кавалёнак.
Настаўнік прапануе паслухаць пра іх паведамленні, падрыхтаваныя вучнямі.
Гутарка выхаваўчага значэння:
Хто з вас жадаў бы стаць касманаўтам?
Што, на вашу думку, трэба, каб стаць ім?
Чаму касманаўту неабходны веды?
Ці патрэбна яму фізічная падрыхтоўка?
Як вы лічыце, якія рысы характару трэба мець, каб стаць касманаўтам?
Вынікі гутаркі: стаць касманаўтам даволі складана, але магчыма. Для гэтага трэба рыхтавацца з дзіцячых гадоў, найперш за ўсё добра вучыцца, займацца фізкультурай і спортам, выхоўваць у сваім характары сілу волі, смеласць, настойлівасць.