1. Арганізацыйны момант

2. Праверка дамашняга задання

Тэставыя заданні па тэме “У што верылі нашы продкі”

1. Суаднясі словы з левага і правага слупкоў.

Дажбог		бог грому і маланкі
Вялес		бог Сонца
Пярун		бог жывёлагадоўлі

2. Дапоўні сказы.

У ХІ стагоддзі хрысціянства падзялілася на праваслаўе і каталіцызм. Тыя, хто ходзяць у царкву, называюць сябе___________________ , а хто ў касцёл — _____________________.

Словы для даведак: католікі, праваслаўныя.

3. Суаднясі імёны гістарычных асоб з іх справамі.

Рагнеда		адкрыццё ў Полацку першай школы.
Ізяслаў		будаўніцтва Спаса-Ефрасіннеўскай царквы.
Еўфрасіння Полацкая		заснаванне першага манастыра.

4. Адзнач знакам “+”, якім з’явам садзейнічала прыняцце нашымі продкамі хрысціянства.

£ Будаўніцтва цэркваў, упрыгожванне гарадоў.

£ Адкрыццё школ.

£ Вядзенне войнаў з суседнімі краінамі.

£ З’яўленне большай колькасці адукаваных людзей.

£ Збіранне старажытных летапісаў і кніг.

5. Як ты разумееш выраз “з даўніх часоў існуе ў жыхароў нашай зямлі верацярпімасць”?

________________________________________________________________________

________________________________________________________________________

3. Вывучэнне новага матэрыялу

Настаўнік вызначае задачы ўрока, звяртае увагу на запісы на дошцы.

Вучні чытаюць матэрыял апавядання па абзацах, выдзяляюць у кожным з іх галоўнае сцісла фармулююць яго.

Знаёмства вучняў з памяткай.

Складанне плана

Абзац 1. Прачытанае вучнямі ўслых настаўнік каменціруе. У ім выдзяляюцца апорныя веды.

1. Галоўнае багацце— зямля.

2. Яна належала па­нам.

3. За карыстанне зямлёй сяляне выконвалі павіннасці, гэта значыць, яны былі заняволены (пазбаўлены былой волі).

4. Гэта адбылося ў канцы XVI стагоддзя.

5. Заняволеных сялян інакш называлі прыгоннымі.

Вучні чытаюць вызначэнне паняцця «прыгонны».

«Прыгонны» — гэта поўнасцю заняволены селянін.

Знаёмства са схемай

Валодаў уласнай

Зямля – галоўнае багацце

Карыстаўся панскай

Свабодны Прыгонны

Вучні складаюць першы пункт пла­на: «1. Заняволенне сялян».

Абзац 2. Вучні чытаюць услых матэрыял абзаца. Настаўнік каменціруе прачытанае, выдзяляе ў ім апорныя веды.

Разглядаецца малюнак на с. ___ вучэбнага дапаможніка. Пан, спасылаючыся на царскі Маніфест, тлумачыць сялянам, што яны вызваляюцца без зямлі, а зямлю патрэбна выкупіць.

Выкупныя плацяжы за зямлю былі настолькі вялікімі, што яны ў тры разы перавышалі рыначны кошт зямлі. Да поўнага выкупу зямлі сяляне працягвалі заставацца такімі ж прыгоннымі, якімі яны былі да адмены прыгоннага права.

«1861 год— адмена заняволення сялян.

Пасля разважанняу над прачытаным з'яўляецца наступны пункт плана: «2. Адмена за­няволення.

Абзац 3. Работа над гэтым матэрыялам вядзецца па папярэдняй схеме.

Пад кіраўніцтвам настаўніка вучні вылучаюць галоўнае ў прачытаным матэрыяле, а затым фармулююць яго ў выглядзе загалоўка. У выніку гэтай работы з'яўляецца наступны пункт плана: «3. Францішак Багушэвіч (1840— 1900 гг.) — абаронца сялян».

Абзац 4. Гэты матэрыял вучні чытаюць услых. Пасля яго чытання праводзіцца гутарка.

Пытанні для гутаркі:

1. Як называўся зборнік вершаў Багушэвіча?

2. Як вы разумееце гэтую назву?

3. Да чаго заклікаў паэт беларускі на­род?

4. Чаму патрэбна шанаваць і берагчы родную мову?

5. На якіх мовах размаўляюць людзі ў Беларусі ў наш час?

6. Ці не страціў свайго значэння заклік паэта ў нашы дні? Выкажыце сваю думку і паспрабуйце яе абгрунтаваць.

У заключэнні працы па гэтым матэрыяле настаўнік прапануе вучням вылучыць галоўную думку. Яны павінны зразумець, што галоўным тут з'яўляецца заклік Багушэвіча берагчы і шанаваць родную мову.

• Знайдзіце ў звароце паэта да беларускага народа словы, якія маглі б стаць чарговым пунктам плана. (Вось гэтыя словы: «4. «Не пакідайце ж мовы нашай беларускай...».)

Абзацы 5, 6. Іх змест аб'ядноўваецца ў адзін матэрыял. У час знаёмства з гэтым матэрыялам вучні звяртаюцца да малюнка на с. __ вучэбнага дапаможніка і разглядаюць яго. На ім на польскай мове выбіты надпіс «Памяці Мацея Бурачка. 1900 г.». Нас­таўнік тлумачыць, што ў той час афіцыйнай мовай у Беларусі з'яўлялася польская або расійская, а беларусы як народ навогул не прызнаваліся, а значыць, не прызнавалася беларуская мова таксама. Да дошкі настаўнік прымацоўвае малюнак помніка Ф. Багушэвічу.

Чаму ўстановлены Ф. Багушэвічу помнік?

Ці заслужыў ён такой пашаны?

Чаму Багушэвіча называюць слаўным нашчадкам Скарыны? (Скарына і Багушэвіч бераглі і шанавалі беларускую мову.)

Вучні вызначаюць галоўнае і фармулююць апошні пункт плана: «5. Ф. Багушэвіч — слаўны нашчадак Скарыны».