Үйсіндер

Тарихи кезеңі

Б.з.б II ғ. – VI ғасырлар

Территориясы

Батыста Шу, Талас өзендерінің Қаратауға дейін

Шығыста Тянь-Шань тауы, Солтүстігінде Балқаш көлінің Ыстықкөлге дейін

Астанасы

Чигучен (Қызыл Аңғар) қаласы, Ыстықкөл жағасы

Қоғамдық құрылысы

Ең жоғары билеушісі – гуньмо (күнби)

Тайпа көсемдері мен рубасылары - бектер

Көрші халықтармен қарым-қатынасы

Қытаймен дипломатиялық – туыстық қатынасы

Ұйғыр тайпалары, Енисей қырғыздары, Еділ бойы халықтармен сауда байланысы

Әлеуметтік құрылымы

Жекеменшік

Әлеуметтік

Теңсіздік

Байлар

Малшылар

Егіншілер

құлдар

Шаруашылығы

Мал шаруашылығы

Егіншілік, отырықшылық

Кәсіпшілігі Шеберлер

Зергерлер

Құмырашылар

Қоныстары

Жетісу

Шу өзені алқабы, Құлан ауылы

Ақтас қонысы

Археологиялық олжалар

Ақтас зиратынан табылған алқа (Алматы обл)

Қарғалыдан табылған диадема (тәті) Алматы обл)

Діни нанымы

О дүниеге өмірге сенім

Құрбандық беру

Археологиялық ескерткіштер

уақыты

аталуы

ерекшелігі

Б.з.б III-II ғғ. Ерте кезең

Қапшағай-III, Өтеген-III

Қызылеспе, ҚызылауызIII, Қызылқайнар

Солтүстіктен оңтүстікке тізбектеле,

Әр тізбекте 5-6 оба

Б.з.б I ғғ. Орта кезең

Өтеген-I, II, Қарлақ – I

Қаратума, Тайғак – I

Алтынемел, Талғар, Ақтас

Жүйесіз, 3 обадан тізбектеліп салынған

Б.з.б II-III ғғ. Соңғы кезең

Қапшағай-II, Шолақжиде I-II,

Үңгірқара – II, Қалқан – IV

Тізбексіз, жүйесіз қабірлер лақатталған

Алғашқы сауда байланысы

Б.з.д. III – II ғасырлар

Маңызы

• Отырықшы және көшпелі мәдениеттің қарым-қатынасы

• Қалалар санының артуы

• Сыртқы байланыстың өріс алуы

• Сауда – саттықтың дамуы

Жолдары

• «Лазурит» - Бадахшан тауынан Иран мен Месопотамияға, Мысыр мен Сирияға, Қытайға дейін

• «Дала» - Қара теңіз маңынан Дон жағалауына дейін, Оралдың оңтүстігіне, Ертіске, Алтай мен Қытайға дейін

• «Нефрит» - Жаркентдариядан Шығыс Түркістан мен Қытайға дейін

Бағыттары

• Батыстан Шығысқа

• Іле

• Еуропа

• Орталық және Шығыс Қазақстан

Токталу уақыты

XIV – XV ғасырлар

Тоқталу себебі

Теңіз саудасының шығуы