Қазақстанда тың және тыңайған жерлерді игеру

Басталған жылы

1954 жылы (қаңтар-наурыз пленумы)

Идеяны ұсынушы

Үкімет

Одақ бойынша жыртылатын жер

Солтүстік Кавказ, Орал, Оңтүстік Сібір, Еділ бойы, Қазақстан

Қазақстан бойынша жыртылатын жер

Павлодар, Көкшетау, Торғай, Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Қостанай облыстары

Тыңгерлерді материалдық

ынталандыру

• Дүние-мүлкі тегін көшірілді

• Отбасына басшысына 500-1000 сом, әр мүшесіне 150-200 сом мөлшерінде бір реттік көмек берілді

• Үй салу үшін 10 жылға 10000 сом мөлшерінде несие берілді (35%-ін мемлекет өз қарамағына алды)

• Мал сатып үшін 1500-2000 сом несие бөлінді

• 1,5 центнер астық немесе ұн , азық-түлік берілді

• 2 жылдан 5 жылға дейін ауыл шаруашылық салығынан босатылды

Тыңгерлер саны

• 1954-1955 жылдары өнеркәсіпке, көлікке жұмыс істеу үшін 0,5 млн адам келді

• Ақмола облысына 20 000 адам

• Солтүстік Қазақстанға 150 000 адам келу керек еді, артығымен 650 000 адам келді

• 1954-1962 жылдары жалпы 2 млн адам келді

Бөлінген қаржы

• 1954 – 1959 жылдары 20 млрд

Пайдасы

• Ұлттық маман кадрлар көбейді

• Қалалар мен өнеркәсіп орындары салынды

• Мәдени ошақтар пайда болды

• Техниканы меңгеру басталды

• Халықтар арасында достық қарым-қатынас орнап , басқа ұлттар мәдениетінің жетістіктеріне үйренді

• Басқа салалардың дамуына әсер етті

• Одақ бойынша астықты аймаққа айналды

Зияны

• Қазақ тілі тұрмыстық тіл болып қалды

• Қазақ мектептері жабылды

• Демографиялық күйзеліс басталды

• Экстенсивті әдіспен жүргізілді

• Мал шаруашылығының жайылымдық жерлері тарылды

• Топырақ эрозиясы күшейді

• Жердің құнарлы қабаты желге ұшты

• Ет пен сүт өнімдерінің тапшылығы туды

• Пайдакүнемдер көбейді

• Ғалымдардың кең көлемде жерді игеру өзін-өзі ақтамайды үлкен зиян келтіру мүмкін деген ескертулері еленбеді

Жыртылған жер көлемі

• 1954 жылы 6,5 млн гектар

• 1955 жылы 9,4 млн гектар

• Жалпы 25 млн гектар