§ 58. Техникалың нивелирлеу

Техникалық нивелирлеу 1 :-500—1:5000 масщтабтардағьі Топографиялық түсірістердін биіктік -негіздеулерін кұру мақса-тымен, сондай-ак барлау, жобалау және йр түрлі инженерлік кұрылыётарды салу үшін жасалынады.

Топографиялық түсірістердің биіктік негіздеуін жасағанда техникалық нивелирлеу журісінің ұзындығы жер бедері қимасы-ның берілген биіктігіне байланысты болады (8-кесте).

Нивелирлеу бір бағытта орындалады. Рейкалар бойынша есептеулер тек қана орта жіптен алынады. Әдеттегі екі жақты рейкаларды қолданғанда станциядағы жұмыс атқару реті төмендегідей болады:

артқы рейканың қара және қызыл жақтарынан есептеулер алу;

алдыңғы рейканын қара және қызыл жақтарынан есеп-теулер алу.

Жұмыс кезінде бір жақты рейкаларды да қолдануға болады. Бұл жағдайда станциядағы жұмыс атқару реті мынадай болуы тиіс:

артқы рейкадан есептеу;

алдыңғы рейкадан есептеу;

нивелирдің горизонтын 10 см-ден артық шамаға езгерту;

қайтадан алдыңғы рейкадан есептеу;

қайтадан артқы рейкадан есептеу.

Станциядағы салыстырмалы биіктіктің айырмашылығы екі немесе бір жақты рейкаларды қолданғанда 5 мм-ден аспауы тиіс.

Журістердегі қиыспаушылық ±50У£ мм-ден аспауы тиіс, мұндағы Ь — жүрістің км-лік ұзындығы.

Барлау траншеясының трассасын нивелирлеу кезіндегі стан-циядағы жұмыс атқару ретін қарастырып көрелік. Нивелирді шамамен /V: 0 пикет пен Яю байланыстыру нүктелерінен бірдей қашықтыққа орналастырады; ал байланыстыру нүктелеріне екі жақты рейкаларды қояды. Аспапты жұмыс жағдайына келтіріп, дүрбіні соңғы нуктеге нысаналайды да рейканың қара жағынан 0902 (1) (9-кесте) есептеуін алады, содан кейін дүрбіні алдың-ғы нүктеге нысаналап, рейканың қара жағынан 1731(2) есептеу» ін алады. Есептеулерді нивелирлеу журналына енгізеді. Осыдая кейін рейкашылар рейкаларының қызыл жақтарын бақылау-шыға қарай айналдырады, бұл кезде бақылаушы 6418(3) және 5587(4) есептеулерін алады. Қара 0902—1731=829(5) және кыг зыл 6587—6418=—831(6) есептеулерінін айырымн +4 мм-дея

аспауы тиіс. Енді салыстырмалы биіктіктің 1 мм-ге дейін дөң гелектеніп алынған (—830 мм) орташа мәні 7-графаға жазы-лады.

Бұдан кейін артқы рейкашы № 1 пикетке, ал бақылаушы 2-станцияға көшеді, № 0 пикетте тұрған рейкашы рейканың ка-ра жағын нивелирге қарай каратады. Нивелирді горизонталь жағдайға келтіргеннен кейін рейканың қара жақтары бойынша есептеулер алынады; ал соқғы 0509(7) және алдыңғы 2532(8) рейкалардың қызыл жақтарын бақылаушыға қаратқаннан кейін, бақылаушы 721(9) және 5198(10) есептеулерін алады. Осыдан кейін салыстырмалы биіктікті қара 0509—2532=—2023 және қызыл 5198—-7219=—2021 есептеулермен шығарады да, айырмашылығы 4-4 мм-ден аспайтынына кезі жеткеннен кейін орта-ша салыстырмалы биіктік —2022-ні тауып, оны 7-графаға жаза-ды. Одан кейін № 0 пикетте тұрған: рейкашы +26 аралық нуктеге көшіп, оған рейканы қойып, қара жағын нивелирге қа-ратады. Бақылаушы рейкадан 0929(11) есептеуін алады. Аралык нүктеден (+26) рейкашы № 2 пикетке көшеді, бақылаушы ни-велирді 3-станцияға апарады, ал № 1 пикетте тұрған рейкашы рейканың қара жағын бақылаушыға қаратады және т. с. с. жал-ғаса береді.

Әр станциядары жұмыс салыстырмалы биіктікті есептеп шы-ғарумен және оларды 9-кестенің 7-графасына жазумен аяқталады. Бақылаушы есептеулер мен есептеп шығарулардың дұрыстығына көзі жеткенде ғана станцияны тастап кетеді.