41. Желдік бақылауларды графикалық өңдеу үшін қолданылатын планшеттерді суреттеңіз.

Жел бақылауларын графикалық өңдеу үшін келелі планшеттер қолданылады: Молчанов шеңбері және А-63 планшеті. Молчанов шеңбері негізгі 3 бөліктен тұрады: 1–металды қозғалмайтын шеңбер; 2–қозғалмалы шеңбер; 3–қозғалмалы сызғыш; Шеңбердің ортасы радиолокаторлың орналасу орны болып табылады. Қозғалмайтын шеңбер номограммалардын тұрады. Онда орын бұрышы шкаласы 0–15° – қа дейінгі бұрыш өлшеуіш мәнімен берілген. Қозғалмалы шеңбер мөлдір целлулоидтан жасалған және оның шетінде азимут мәндері 0–60 ° – қа дейінгі бұрыш өлшеуіш мәнімен берілген А–30 Д планшетімен жұмыс келесідей жүргізіледі: қозғалмайтын шеңберден орын бұрышының мәнін тауып, сызғышты келтіреміз. Сызғыштың осы шетіне қозғалмалы бөліктен азимут мәндерін тауып келтіреміз. Қиғаш қашықтықтың мәнін алып, қиылысқан жерге тушьпен нүкте салып, сәйкес минутты жазып қоямыз. Осылайша координаттың барлық мәндерін енгізіп, атмосфера қабаттарындағы желге сәйкес горизонталды кеңістікте қималарын аламыз. Желдің жылдамдығы мен бағыты келесідей анықталады: қозғалмалы шеңберді жылжыту арқылы қажетті қиманы қозғалмайтын бөліктегі номограммадағы сызықтарға параллельді етіп орналастыру керек. Бастапқы нүктені қозғалмайтын шеңбер диаметрінің қиылысу орнына сәйкестендіріп, қозғалмалы шеңбердегі азимут шкалалары арқылы желдің бағытын анықтаймыз. Желдің жылдамдығы екі нүкте аралығындағы тор санына сәйкес келеді. 1 тор 1м/с – қа тең. Қиғаш қашықтықтың мәндері 1000 м – ге дейін әр 100 м сайын, 1000–7000 м дейін әр 200 м сайын, 7000–9000 м сайын әр 500 м сайын орналасқан. Жер бетінен биіктік А–63 планшетінің көмегімен жүргізіледі. А–63 планшеті – қозғалатын бөлік, қозғалмайтын бөлік және қозғалмалы сызғыштан тұрады. Шеңбердің қозғалатын бөлігіндегі ішкі шкала қиғаш қашықтықты білдіреді. Қозғалмайтын бөлігіндегі сағат тіліне қарама – қарсы мәндер орын бұрышының мәндері болып табылады. А–63 планшетімен жұмыс келесідей жүргізіледі: 1) Қозғалмалы дискіден қиғаш қашықтық мәндерін сызғышпен келтіреміз; 2) Дискіні айналдыра отырып, орын бұрышының мәніне қиылыстырамыз; 3) Ответ стрелкасындағы мән жер бетінен биіктік болып табылады.

42. КН-03 кодының құрылымын сипаттаңыз.

КН-03 коды A,B,C,D топтарынан тұрады. А және В кодында 100 мбар-ға дейінгі мәндері беріледі. C және D тобында 100 мбардан жоғары деңгейдегі мәндер алынады.

А коды. 850,700,500,300,250,200,150,100 мбар стандартты деңгейлер және максималды жел жылдамдығын қамтиды.

В коды. Стандартты деңгейлер үшін яғни биіктік бойынша және ерекше нүктелерді қамтиды.

С коды. 70,50,30,20,10 мбар стандартты деңгейлер және желдің максималды мәндерін қамтиды.

D коды. стандартты биіктіктер мен ерекше нүктелерді қамтиды.

43. КН-04 (TEMP) кодының құрылымын сипаттаңыз.

КН-03 коды A,B,C,D топтарынан тұрады. А және В кодында 100 мбар-ға дейінгі мәндері беріледі. C және D тобында 100 мбардан жоғары деңгейдегі мәндер алынады.

А коды. Жер беті және 850,700,500,300,250,200,150,100 мбар стандартты деңгейлер және жер бетіндегі қысым,стандарты деңгейлердегі температура,шық нүктесі, жел жылдамдығы мен бағыты,максималды жел жылдамдығын қамтиды.

В коды. Стандартты деңгейлер үшін ,яғни биіктік бойынша температура,шық нүктесі, олардың ерекше нүктелерін,жел жылдамдығы мен бағытының ерекше нүктелерін, бұлттылықты,оның түрлерін қамтиды.

С коды. 70,50,30,20,10 мбар стандартты деңгейлер және желдің максималды мәндерін қамтиды.

D коды. 100 мб – дан жоғары стандартты биіктіктер мен ерекше нүктелерді қамтиды.

44.КН-20 (CLIMAT TEMP) кодының құрылымын сипаттаңыз.

Бір айғы мәліметтердің коды болып табылады. Онда қысым, биіктік,температура, шық нүкте тапшылығы, жел жылдамдығы мен бағытының бір айлық орташаланған мәліметтері кодталады.

MM JJJ gP₀P₀P₀T₀ T₀ T₀ D ₀D ₀D₀

H₁ H₁ H₁ H₁n_T1 n_T1 T₁ T₁ T₁ D₁ D₁ D₁n_v1r₁r₁ d_v1 d_v1 d_v1f_v1 f_v1

MM- ай, узлымен берілсе 50 қосылады. JJJ- жылдың соңғы 3 цифры.

g- қандай срокта бақылау жүргізілгені.

P₀P₀P₀ – жер бетіндегі қысым, T₀T₀ T₀- жер бетіндегі температура.

D ₀D ₀D₀ - жер бетіндегі шық нүкте тапшылығы.

H₁ H₁ H₁ H₁- изобаралық беткейлердің биіктік саны.

n_T1 n_T1- температураға бақылау жүргілімеген,яғни температура мәліметтері жоқ күндер саны,температура мәні жоқ күндер 10-нан төмен болса 0-1 түрінде жазылады, одан жоғары болса сол сандар өздері жазылады,мысалы:15 болса 1-5.

T₁ T₁ T₁- изобаралық беткейлердегі температура мәні.

D₁ D₁ D₁- изобаралық беткейлердегі шық нүктесі мәні.

n_v1- жел жылдамдығы мен бағыты мәліметі жоқ күндер саны,9- дан төмен болса 0арқылы,9-дан жоғары болса 9 арқылы кодталады.

r₁r₁- изобаралық беткейлердегі тұрақтылық коэффициенті.

d_v1 d_v1 d_v1f_v1 f_v1- изобаралық беткейлердегі жел жылдамдығы мен бағыты.

Мазмұны:

1.Аэрология пәні,мақсаты.

2.Қолданылатын негізгі әдістер.

3.Аэрологиялық станция үшін орын таңдау.

4.Аэрологиялық станциядағы жұмысты ұйымдастыру.

5.Бір пунктты шар ұшыру бақылаулары.

6.Түнгі уақытта шарұшақ бақылауларын жүргізу.

7. Шарұшақ бақылауларының қателіктері.

8. Шарұшақтың қабықшасы, қабықшаларды толтыру.

9. Базистік бақылау әдісі.

10. Базистік бақылау әдістерінде базаның көтерілуі.

11. Радиопеленг әдісіне түсініктеме беріңіз.

12. Радиолокация әдісіне түсініктеме беріңіз.

13. Аэрологиялық теодолиттерге анықтама беріңіз.

14. Шар ұшыру әдістері:аналитикалық,графикалық, графо- аналитикалық әдістерді салыстырыңыз.

15. Аэрологиялық теодолиттерге қойылатын талаптарды атаңыз.

16. Теодолиттерді нивелирлеу және бағдарлауға сипаттама беріңіз.

17. Теодолиттерді тексеру жұмыстарының жүргізілуін түсіндіріңіз.

18. Поляр жұлдызы бойынша теодолитті бағдарлауды сипаттаңыз.

19. Мира бойынша теодолитті бағдарлауды сипаттаңыз.

20. Мира азимутын буссоль бойынша анықтауды түсіндіріңіз.

21. мира азимутын Күн бойынша « тең бұрыштар» әдісімен анықтауды түсіндіріңіз.

22. Теодолиттерді түнгі уақытта қолдануды сипаттаңыз.

23.Шарұшақтың вертикальді жылдамдығына әсер ететін факторлардф атаңыз.

24. Шарұшақтың еркін және толық көтерілу күштерін сипаттаңыз.

25. Шардың қозғалыс теңдеуін көрсетіңіз және түсініктеме беріңіз.

26. Шарұшақ бақылауларының аналитикалық әдісін сипаттаңыз.

27. Шарұшақ бақылауларының графикалық әдісін сипаттаңыз.

28. Шарұшақ бақылауларының графо-налитикалық әдісін сипаттаңыз.

29. Желді зондылау мәлімметтерін өңдеуді сипаттаңыз.

30. Жел бақылауларын графиктік өңдеуге арналған планшеттерді суреттеңіз.

31. Тіркеу лентасын суреттеңіз.

32. Ортаңғы қабат биіктігінде желдің жылдамдығы мен бағытын анықтауға сипаттама беріңіз.

33. Жердің түзу еместігіне және радиотолқындарың рефракциясына түзету енгізуді түсіндіріңіз.

34. Молчанов шеңберін суреттеңіз.

35. А – 63 планшетін суреттеңіз.

36.Шарұшақ бақылауларында бақыланатын параметрлерге сипаттама беріңіз.

37. Стандартты изобарикалық беткейлер және биіктіктерін анықтаңыз.

38. Желдік зондылау мәліметтерін өңдеу тәртібін түсіндіріңіз.

39. Ортаңғы қабаттың жер бетінен биіктігі мен теңіз деңгейінен биіктігін анықтау тәсілдерін салыстырыңыз.

40. КАЭ – 3 кестесін толтырудың қалай жүргізілетінін түсіндіріңіз.

41. Желдік бақылауларды графиктік өңдеу үшін қолданылатын планшеттерді суреттеңіз.

42. КН – 03 кодының құрылымының сипаттаңыз.

43. КН -04 (ТЕМР) кодының құрылымын сипаттаңыз.

44. КН- 20 (CLIMAT TEMP) кодының құрылымын сипаттаңыз.