III. Жаңа сабақ.

Қазақ хандығы көшпелі ру-тайпалардың біріккен мемлекеттік институт. Әр мемлекеттегі сияқты осында да өзінің құрылым болды. Қазақ мемлекеті 3 негізгі бөлікке бөлінді. Әр әкімшілік бөлімінде өзіндік басқару жүйесі болды. Осындай әкімшілік құрылымның өзіндік себептері болды. Осы себептердің негізі шаруашылық сипатта болды. Мал түрлерінің бір аумаққа байланысты шоғырлануы осындай күрделі әкімшілік бөлініске әкеп соқтырды. Соған қоса Қазақ хандығының аумағының өсуі де елеулі әсер етті. Мелекет басындағы хан бүкіл елді бір орталықтан басқару үшін әр жүзге өзінің туысқанды қойып билік еткен болатын. Жалпы Қазақ хандығында 3 жүз болды. Әр жүзде өзінің ханы болды. Маңызды мәселелерді шеу керек кезде бүкіл 3 жүз хандары құрылтайға қатысты. Олардың ұсыныстары да үлкен әсер етті.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Қазақ хандығында неше әкімшілік облыстар болды ?

2. Әкімшілік бөлісу себебі неде ?

V. Бағалау:

1. Әбішев С. - __________;

2. Жақұпов Ә. - __________;

3. Нұржанова А. - __________;

4. Смағұлова Г. - __________;

5. Сұлтанова М. - __________;

6. Алашбаев Н. - __________.

VI. Үйге тапсырма:

Сынып: 7 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Пәні: Ортағасысырлық Қазақстан тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Материалдық мәдениеті.

Сабақтың мақсаты:

• Оқушыларды ХVІ-ХVІІ ғасырлардағы Қазақстанның материалдық мәдениетімен, оның жыл мезгілдерін бақылау тәжірибесімен, жерлеу дәстүрімен жан-жақты таныстыру;

• Сабақ барысында оқушылардың тарихи танымдық, ойлау, талдау, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Оқушыларды өз елінің тарихын, тілін, дінін, ұлттық құндылықтарын құрметтеуге, Отанын сүюге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: жаңа сабақты баяндау, дәріс.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Қазақ халқының рухани мәдениетіне жататындар қайсысы ?

2. Қазақтарда ауыз әдебиерінің ескерткіштері ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Қазақ халқының мәдениетіне жалпы сипаттама.

2. Қазақтардың киім-кешегі.

3. Ұлттық тағамдар.

III. Жаңа сабақ.

Мәдениет – адаи ақыл-ой санасының мен әрекетінің нітижесінде туындаған құндылықтар. Қазақ халқыныңмәдениеті – ежелгі заманна бергі қақаз жерінде өмір сүріп, қазақ халқын құрған ұлыстар мен тайпалардың материалдық мен рухани мәдениетінің заңды жалғасы. Қазақ хылқының материалдық мәдениетіне халықтың күнделікті өмірде тұрмысқажеттілігіне керекті заттарды құрайды. Атап айтқанда : киім кешег, тамағы, баспанасы, қару-жарағы, құрат-сайман, әшекей, сәндік бұйымдар. Үй жайды қарайтын болсақ қазақтар қыстауда құйма кесектен немесе соқпа тамнан қаланған үйлерде, орманды өңірде ағаштан қиылған үйлерде қоныстанған. Киіз үй – көктем, жаз және күз кезінде қоныстануға арналған, көшіп жүру жағдайына қолайлы құрама үй. Қазақ ақсүйектерінің үйлері сәнді, үлкен болды. Үйдің ішінде текемет, сырмақ, кілем, оюлы киіздер төселген. Қазақтардың қысқы киімі алуан түрлі тері түрлерінен, ал жазғы киім матадан тігілді. Еркектер ақ мақта, кең жейдебешпет, қамзол, түрлі үлгідегі шалбарлар киген болатын. Қыста қазақтар қой жүнінен тігілген тоң, қой мен жылқы жабағысына тігілген күпі. Қысқы бас киімдері – түлкі терісінен тігілген жібек матасымен тысталып жасалған тымақ болды. Аяқ киімдері де алуан түрлі болды : өкшесі биік, қонышы тізені қаптап тұратын шоқайма етік, аңға киілетін қайқы тұмсық жұмсақ етік мәсі, кебіс, тері шақай т.б. Мал шаруашылығымен айналысқан қазақтардың тамағынегізінен етті, сүтті өнімдер болды. Сиыр мен қойдың сүтінен – кілегей, айран, қатық, сүзбе, құрт, ірімшік және т.б. Қазақтар жыл сайын соғым сояды.