§ 6. Łącznik normy kolizyjnej

49

Prawa alterantywnie właściwe niekoniecznie muszą być traktowane na równi z pełnym nasileniem (por. np. art. 12, 15, 35 p.p.m.; bliżej na ten temat § 20, 32 i 41). W pełni równorzędną alternatywną właściwość różnych praw przewidują natomiast postanowienia art. 1 Konwencji haskiej dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozrządzeń testamentowych z 5 października 1961 roku.

Istnieją też normy kolizyjne, które przewidują jedynie posiłkową właściwość jakiegoś prawa. Ogólną zasadę posiłkowej właściwości prawa polskiego wyraża art. 7 p.p.m. W myśl tego przepisu, jeżeli nie można ustalić okoliczności, od których zależy właściwość określonego prawa obcego, albo jeżeli nie można stwierdzić treści właściwego prawa obcego, stosuje się prawo polskie.

5. W zależności od tego, za pomocą jakiego łącznika wskazuje norma kolizyjna jakieś prawo, określamy je odpowiednią nazwą. Mówimy więc, że właściwe jest prawo ojczyste (czyli wskazane łącznikiem obywatelstwa, fet patriae), prawo miejsca zamieszkania (domicylu, fet domicilii), prawo miejsca siedziby przedsiębiorstwa, prawo miejsca położenia przedmiotu praw rzeczowych lub — węziej — prawo miejsca położenia rzeczy (fet rei sitae), prawo miejsca sporządzenia czynności (lex loci actus) lub — bardziej szczegółowo — prawo miejsca zawarcia umowy (lex loci contractus), prawo miejsca zawarcia małżeństwa (lex loci celebrationis matrimonii), prawo miejsca, gdzie zaszedł fakt, który wywołał zobowiązanie, lub — węziej — prawo miejsca deliktu (fet loci delicti commissi), prawo miejsca siedziby władzy orzekającej (lex fori) itp.

Już bez nawiązania do jakiegoś jednego stałego łącznika mówi się też o prawie właściwym dla samej czynności, prawie właściwym dla samego roszczenia lub prawie właściwym dla samego stosunku (fet causae). Porównaj np. art. 12 zd. 1 p.p.m.

6. W piśmiennictwie bywa często używane pojęcie „statut" (zwykle z jakimś dodatkiem) w znaczeniu dalekim temu, w jakim terminem tym posługiwała się szkoła statutowa (zob. § 2.II). Termin ten współcześnie oznacza prawo właściwe dla jakiegoś zakresu na podstawie miarodajnych w tej mierze norm kolizyjnych. W zależności od zakresu, o jaki chodzi, statut przybiera taką lub inną nazwę.

Na przykład prawo właściwe do oceny własności, innych praw rzeczowych i posiadania — na podstawie miarodajnej w tej mierze normy kolizyjnej — stanowi statut rzeczowy, prawo, któremu podlega umowa (z dziedziny zobowiązań), nazywane bywa statutem kontraktowym, prawo właściwe dla rozwodu nosi nazwę statutu rozwodowego, prawo właściwe do oceny zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej — stanowi statut personalny osoby fizycznej.

Z pojęciem statutu personalnego nie należy mylić pojęcia prawa personalnego. Tego ostatniego terminu używać można na oznaczenie prawa wskazanego łącznikiem personalnym (którymkolwiek spośród łączników personalnych) dla

50

//. Normy kolizyjne prawa prywatnego międzynarodowego

§ 6. Łącznik normy kolizyjnej

51

dowolnego zakresu (obojętna jest więc dziedzina, dla której wskazanie następuje).

Prawem personalnym jest m.in. prawo wskazane przez normy z art. art. 14, 19, 20-22, 27 § 1, 21 § 2, 34 p.p.m. Statutem personalnym osoby fizycznej jest zaś prawo wskazane przez normę kolizyjną z art. 9 § 1 p.p.m.