Тәжірибелік сабақтадың тапсырмалары
1-тәжірибелік сабақ. Жердің қойнауының заттық құрамы
Сабақтың мақсаты:Геология ғылымының зерттейтін нысандарын, зерттеу әдістерін, жер қойнауының ішкі құрылысы мен оны түзетін заттық құрамын анықтау арқылы студенттердің теориялық білімдерін бекіту, арнайы іскерлік-дағдыларын қалыптастыру.
Сабаққа қолданылатын құрал-жабдықтар: минералдар мен тау жыныстарының жинақтарының үлгілері, оқулықтар, сызғыш, көрсету құралдары, үлгілер.
Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:
Геология: Учеб. для эколог. специальностей вузов / Н.В. Короновский, Н.А. Ясманов. –М.: Изд. Центр «Академия», 2003. -448 с.
Добровольский В.В. Геология: Учеб. для студ. высш. учеб. заведений. –М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001. -320 с.: ил.
Аманиязов Қ. Геология: оқулық. – Астана : Фолиант, 2010. – 152 б.
Студенттердің білімін тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Геология ғылымының зерттейтін нысандарын оны оқып-үйренудің маңызын анықта.
Жер қыртысын геофизикалық зерттеу әдістерінің негізгі түрлері: магниттік, гравитациялық барлаулардың атқаратын қызметін жер қойнауын оқып-үйренудегі маңызын ашып көрсетіңдер.
Сейсмобарлау мен сейсмологияның атқаратын қызыметтерін, жер сілкінудің алдын алудағы алатын орынын атаңдар;
Жер қойнауының негізгі қабаттарын, олардың қалыңдығын анықтаңдар.
Сарамандық жұмыстарға арналған тапсырмалар:
1-тапсырма: А) Геология ғылымының негізгі салаларын анықтап олардың зерттейтін нысандарын, зерттеу әдістерін анықтап кестені толтырыңдар.
Геология ғылымының салалары |
Зерттейтін нысандары |
Зерттеу әдістері |
Кристолаграфия |
|
|
Минерология |
|
|
Петрография |
|
|
Динамикалық геология |
|
|
Палеонтолггия |
|
|
Тарихи география |
|
|
Геофизика |
|
|
Сейсмолгия |
|
|
Жанартаутану (Вулканология |
|
|
2-тапсырма: Оқулықтың мәтіні мен дәріске, интернет деректеріне талдау жасап жер қойнауының негізгі қабаттарын, олардың қалыңдығын, физикалық-химиялық құрамын анықтап төмендегі кестені толтырыңдар мәліметтерге талдау жасап минералдардың қаттылығы түсінігіне анықтама беріп оны анықтаудың маңызын ашып көрсетіңдер.
№ |
Қабықтың аты |
Өлшемі (қалыңдығы) |
күйі |
Температурасы |
Қысымы |
Үлессалмағы, % |
1. |
Жер қыртысы |
|
|
|
760 мм. с.б. |
1% |
2. |
Жоғарғы мантия |
|
|
|
1,3 млн. атм. |
82% |
|
Төменгі мантия |
|
|
|||
3. |
Сыртқы ядро |
|
|
|
3,6 млн. атм. |
17% |
|
Ішкі ядро |
|
|
3-тапсырма:А) Төменлде берілген кесте мен сызба-нұсқаға талдау жасап Жер қойнеуын түзетін негізгі химиялық элементтердің ішінен үлесі 1% асатын негізгі түрлерін теріп жазыңдар.
Ә) сызба-нұсқаны, төмендегі кестені толтырып жер қойнауының негізгі қабаттарын түзетін химиялық элементтерді анықтаңдар.
№ |
Қабықтың аты |
Қалыңдығы, км |
Негізгі химиялық элементтер |
1. |
Жер қыртысы |
400 км дейін |
|
2. |
Жоғарғы мантия |
950 км дейін |
|
|
Төменгі мантия |
2900 км дейін |
|
3. |
Сыртқы ядро |
5100 км дейін |
|
4 |
Ішкі ядра |
6371 км дейін |
|
1.1-сурет. Жертің ішкі құрылысые түзетін негізгі химиялық элементтердің үлесі
1.2-сурет. Жертің ішкі құрылысыныңқұрамдас бөлік тері
2-тәжірибелік сабақ. Кристаллография және минералдардың морфологиясы
Сабақтың мақсаты:Геометриялық кристоллография ғылымының зерттейтін нысандарын, жер қойнауында кездесетін минералдардың негізгі түрлерін оларды түзетіун заттың құрамын, кристаллдардың үлгілерін анықтарп кеңістіктік торларын сызу.
Сабаққа қолданылатын құрал-жабдықтар: минералдар мен тау жыныстарының жинақтарының үлгілері, оқулықтар, сызғыш, ұлғайтқыш әйнек.
Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:
Карлович И.А. Основы геологии с элементами минералогии и петрографии: Учеб-ное пособие для вузов – М.: Акад. Проект, 2002 – 536 с.
Бондарев В.П. Геология. Лабораторный практикум. Полевая геологическая прак-тика. Методические рекомендации. Учебное пособие для студентов – М.: ИНФРА – М.: ФОРУМ, 2002. -125с.
Рапацкая Л.А. Общая геология – М: Высшая школа, 2005 – 448 с.
Студенттердің білімін тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Геология ғылымының зерттейтін нысандарын оны оқып-үйренудің маңызын анықта.
Геология ғылымында қолданылатын зерттеу әдістерін атаңдар.
Геология ғылымының негізгі салалары кристоллография, минерология, петрография, палеонтология, тарихи геологияның зерттейтін нысандарын, олардың өзара байланыстарын ашып көрсетіңдер.
Сарамандық жұмыстарға арналған тапсырмалар:
1-тапсырма: А) Геологияның негізгі салалары кристоллография, минералогия, петрография ғылымының зерттейтін нысандарын анықтаңдар.
Ә) Кристалл, минерал, минералдардың синигониясы, жымдасуы, түсі, қатталығы түсініктеріне анықтамасын жазып, гранитті түзетін минералдарды анықтаңдар.
2-тапсырма: Кристаллдардың негізгі элементтері қырлануы (бұрыштануы) мен симметриясы туралы түсінік беріп, бұрыштарының (қырларының) элементтерін, анықтарп дәптерлеріңе олардың суреттерін салңдар.
3-тапсырма: А) Оқулықтағы мәліметтерге талдау жасап минералдардың қаттылығы түсінігіне анықтама беріп оны анықтаудың маңызын ашып көрсетіңдер.
Ә) Моостың қаттылық шкаласын сызып ең жұмсақ және ең қатты минералдарды анықтаңдар.
Балл |
Минерал |
Балл |
Минерал |
1 |
|
6 |
|
2 |
|
7 |
|
3 |
|
8 |
|
4 |
|
9 |
|
5 |
|
10 |
|
Б) оқулықтағы қосымша мәліметтерді пайдаланып төмендегі кестедегі заттардың
қаттылық шкаоасына негізделіп гипстің, слюданың, әктастың мәрмәрдің қаттылықтарын анықтап кестені толтырыңдар
заттар |
Балл |
заттар |
Балл |
Минералдар мен тау жыныстары |
Қаттылығы, балл |
Минералдар мен тау жыныстары |
Қаттылығы, балл |
тыртнақ |
2-2,5 |
әйнек |
5 |
гипс |
|
Кременилі көмірлі тақтатас |
|
Мыс тиын |
3,5 |
қварц |
7 |
слюда |
|
Агат |
|
|
|
|
|
Алевролит |
|
Опал |
|
4-тапсырма: Оқулықтағы деректерге, московит биотит , амозонит, хризопал, азурит
(мыс жасылы бар), аргонит, талшықты гипс, галенит сфалерит, раухтопаз (тау хрустал) кварцит, чароит, дистен минералдардың үлгілеріне негізделіп, кристаллдарды симметрия элементтердің үйлесіміне, химиялық құрамына қарай минералдардың қанша сыныпқа (түрге) бөлінетінін анықтаңдар. Төмендегі А3 қағазға төмендегі кестені кестені толтырып Жер қойнауында біршама кең таралған Қазақстанда кездесетін минералдардың физикалық қасиеттерін анықтаңдар
2.1-кесте. Жер қыртысында кең тарлған минералдар
Химиялық құрамы бойынша топтары |
Формуласы |
Минерал дардың аты |
Түсі, сызықтарының түсі |
жылтырлығы |
Жымдасуы, сынғыштығы |
қаттылығы |
Каристаллдар мен агрегаттарының пішіні
|
Шығу тегі |
Ескерту |
Шаруашылықта пайдалануы |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
Табиғи таза |
Оқулықтың мәтіні мен интернет деректеріне негізделіп дәптерлеріңе жазыңдар |
графит |
Болат түстес қара сұр |
Жартылай |
Бір бағытта |
1 |
Қабыршақты, түйіршікті |
Оқулықтың мәтіні мен интернет деректеріне негізделіп дәптерлеріңе жазыңдар |
Қағазда жеңіл жазылады |
Электротехникеда, қарындаш өндіру |
Табиғи күкірт |
Әр түрлі сары түсті |
Әйнек тәрізді жаңадан бөлен бөлігі майлы |
Жоқ, түзу емес |
|
Болат түстес қара сұр |
Бір бағытта |
Бір бағытта |
|||
Сульфидтер
|
Пирит |
|
|
|
|
|
|
|
||
Халькопирит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Галенит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Галогенидтер
|
Галит
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Флюорит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Сульфаттар |
Гипс
|
|
|
|
|
|
|
|
||
т отықтар |
кварц |
|
|
|
|
|
|
|
||
магнетит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Гематит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Лимонит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
опал |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Карбонаттар
|
Кальцит |
|
|
|
|
|
|
|
||
Малахит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Азурит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Лазурит |
|
|
|
|
|
|
|
|||
Фосфат
|
Апатит
|
|
|
|
|
|
-7,3 |
4000 |
4-тапсырма: А) Кристаллдардардың симметриясы мен шектейтін элементтер нышандарын (символдар) атаңдар;
Ә) Кристаллдардарды шектейтін элементтерді, кристалографиялық формула
сингония санаттарының арасындағы тәуелділікті анықтап өз ой қорытындыларыңды шығарыңдар. дәптерлеріңе минералдар кристеллдарының жоғарғы, орташа және төменгі с иингониясының суреттерін салыңдар.
Б) минералдардың үлгілерінің ішінен жоғары, орташа және төменгі сингонияға сәйкес келетіндерін жазыңдар.
Минералдардың аты |
Кристаллдарының пішіні |
Сәйкес келетін сингониясы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2.1-сурет. Минералдардың сингонтясы
3-тәжірибелік сабақ. Жер қойнауын түзетін тау жыныстары
Сабақтың мақсаты: Жер қойнауында кездесетін магмалық, шөгінді және метаморфты тау жыныстарының түзілу жолдарын анықтап оларды текструктурасына, минералдардың негізгі түрлерін оларды түзетіун заттың құрамын, кристаллдардың үлгілерін анықтарп кеңістіктік торларын сызу.
Сабаққа қолданылатын құрал-жабдықтар: Сабаққа қолданылатын құрал-жабдықтар: минералдар мен тау жыныстарының жинақтарының үлгілері, оқулықтар, сызғыш, ұлғайтқыш әйнек.
Пйдаланатын әдебиеттер тізімі:
Практическое руководство по общей геологии: учеб. пособие для студ. вузов / А.И. Гущин, М.А. Романовская, А.Н. Стахеев, В.Г. Талицкий; Под ред. Н.В. Короновского. 2-е изд., стер. М.: Издательский центр «Ака-демия», 2007. 160 с.
Практическое руководство по общей геологии:/под ред. Н. В. Короновского. - 4-е изд., испр. и доп. - Москва: Академия, 2011. - 157 с.
Музафаров В.Г. Определитель минералов, горных пород и окамене-лостей. М.: Недра, 2009. 327 с..
Студенттердің білімін тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Петрографияның зерттейтін нысанын, оған негіз болатын геологияның салаларын анықтаңдар.
Тау жыныстарының құрылымы дегеніміз не?
Тау жыныстарының түзілімі (текстурасы) дегеніміз не?
Шөгінді тау жыныстары қалай түзіледі?.
Органикалы, кесек және химиялық шөгінді жыныстар қалай түзіледі?
Метаморфты тау жыныстары қалай түзіледі
Сарамандық жұмыстарға арналған тапсырмалар:
1-тапсырма: Оқулықтың мәтініне, интернет деректері мен тау жыныстарының үлгілеріне негізделіп шөгінді жыныстарды пайда болу жолдарына қарай топтастырып олардың әр тобына сипаттама беріңдер.
Шөгінді жыныстардың негізгі түрлері |
Тау жыныстары |
Пайда болу жолдары |
Кесек шөгінді жыныстар |
Саз |
|
құм |
|
|
Малта тас |
|
|
қойтастар |
|
|
Органикалық шөгінді шөгінді жыныстар |
таскөмір |
|
мұнай |
|
|
Табиғи газ |
||
таскөмір |
|
|
Қоңыр көмір |
||
Жанғыш тақта тас |
||
Шымтезак |
||
янтарь |
|
|
Химиялық шөгінді жыныстар |
гипс |
|
әктас |
|
|
Ас тұзы |
|
|
Глаубер тұзы |
|
2-тапсырма: 3.1 суретті, Шөгінді жыныстардың үлгілерін, тапсырмадағы суреттерді пайдаланып Аргиллиттің, олибролиттің құм тас пен брекчияның үлгілерінің түзілімлерін анықтап олардың ішінен симметриялы емес толқынды, симметриялы толқынды белгілерді, көп бұрышты (құрғау жарықтары), шөгінді жыныстар қабаттардың негізгі түрлерін (әр түрлі бағытқа бағытталған, бір бағытқа бағытталған, көлденең, үзікті, біркелкі емес, біркелкі) анықтап оларға жататын кесек шөгінді жыныстарды таубыңдар. Шөгінді жыныстардың пайда болу жолдарын анықтап кестені толтырыңдар.
Кесек шөгінді жыныстар |
Кесек шөгінді жыныстардың түзілімлерінің түрлері жатыс бағыттары |
Пайдаболу жолдары |
аргиллит |
|
|
Сазды тақта тас |
|
|
құмтас |
|
|
алевролит |
|
|
конгломерат |
|
|
брекчия |
|
|
|
|
|
Ұсақ түйіршікті (тұнба) аргиллиттердің көлденең қабаттары |
Көлбеу қабатты ірі құмтас |
Тау жыныстарының ірі сынықтарынан тұратын брекчия |
3.1 суретшөгінді тау жыныстарының ққұрылымдары
3.2-сурет. кесек шөгінді тау жыныстарының түзілімдері
3-тапсырма: 3.2 суретті, 3.1 кстеде берілген анықтағыштың мәліметтерін, оқулықтың мәтінрін, қосымша дерек көздерін пайдаланып кестеде берілген кесек теригенді шөгіндің негізгі түрлері саздың, (лестің), құмның, моренналы шөгінділердің, сазды тақтатастың, құмтастың пайда болу жолдарын анықтап төмендегі кестені толтырыңдар
Кесек шөгінді тау жыныстары |
Пайдаболуына әсер ететін сыртқы күштер |
Тау жыныстарының жұмырланбаған ірі сынықтары (қорым тастар) |
Күндізгі және түнгі температураның айырмасы, жауын-шашын, гравитациялық күштер |
Ірі малта тастар |
|
Қиыршық тастар |
|
құм |
|
құмдақ және құмайт |
|
саз |
|
Алевролит |
Көл, саяз теңіз түбіне шөккен тұнбалы жыны с тардың қысым мен температура әсерінен тығыздалуы |
Конгломерат |
|
брекчия |
|
моренна |
|
Тақтатас, |
|
құмтас |
|
3.1-кесте. Терригенді кеске шөгінді жыныстардың анықтағышы
Тау жыныстары сынық- тарының өлшемі, мм |
Борпылдақ тау жыныстары |
Цементтелген тау жыныстары |
||||
|
Тау жыныстарының жұмырланбаған ірі сынықтары |
Тау жыныстарының домалап жұмырланған сынықтары |
Тау жыныстарының жұмырланбаған сынықтары |
Тау жыныстарының домалап жұмырлан- ған сынықтары |
||
> 100 мм |
ірі тас сынықтары |
Ірі малта тастар |
ірі брекчия сынықтары |
Жұмырланған ірі конгломерат сынықтары |
||
10-100 |
Қиыршық тас |
Ұсақ малта тастар |
|
Конгломерат |
||
2-10 |
Ұсақ тас |
Ұсақ қиыршық тас |
Уатылғыш құм тас |
Гравелит |
||
0,1-2 |
құм |
құм тас |
||||
0,01-0,1 |
Алеврит құмдақ құмайт |
Алевролит
|
||||
< 0.01 мм |
саз |
Аргиллит |
||||
4-тапсырма. А) Шекаралық (аймақтық) метаморфизм, жанасқан метаморфизм, динамотермальдық метаморфизм, динамометаморфизм, метасоматоз, түсінігіне анықтама беріп сөздік жасаңдар. Кестедегі анықтағышқа талдау жасау ерқылы Матаморфизмнің сатыларын, Гнейстің, сазды, құмды тақтатастардың, брекчиялардың мысалында метаморфты тау жыныстарының түзілу заңдылықтарын анықтаңдар..
Метаморфты жыныстар тобы |
Метаморфизмнің сатылары |
Біршама тән метаморфты тау жыныстары |
|
Аекаралық (аймақтық) метаморфты |
Төменгі сатысы –жасыл тақтатастар Фациясы. Бастапқы |
Филлиттер, хлоритті, сазды, жасыл, , талькті тақтатастар. Түзетін маңызды минерал актинолит болып табылады |
|
Орта сатысы – амфи- болиттік фация |
Слюдалы тақтатас, амфиболиттер, мәрмәрлер, кварциттер.Түзетін маңызды минерал мүйіз алдамшысы болып табылады |
||
Жоғарғы сатысы – гранулитті және эклогиовты фация |
Гнейстер, кварциттеры, мәрмәрлер, гранулиттер, эклогиттер – оларға оливин,пироксен, гранаттар, кордиерит және т.б. тән. |
||
Ультраметаморфизм |
Мигматиттер |
||
Жанасқан метаморфтық |
Меншікті жанасқан метаморфты |
Роговиктер |
|
Жанасқан метаморфты |
Грейзендер, скарндар |
||
Динамометаморфтық |
Тектоникалық брекчиялар, милониттер |
||
Ә) метаморфты тау жыныстарының құрылымы мен түзілімдерінің суретіне талдау жасап
хлорлы тақтатастыңғ гнейстің түзілімі тақтатастың түзілімдеріне сипаттаңдар.
|
|
Хлорлы тақтатастың талшықты түзілімі |
Гнейстің түзілімі |
|
|
Амфиболиттің көзілдірікті құрылымы |
Хлорлы тақтатастың талшықты түзілімі Гнейстің түзілімі Тақтатастардағы қатпарлы түзілімдер |
3.3-сурет. метаморфты тау жыныстарының тқұрылымдары мен түзілімдері
5-тапсырма. оқулықтың мәтініне, дәрісті, тау жыныстарының үлгілерін пайдаланып гнейстің, сазды, кристаллды, құмды тақтатастардың, алевролиттің, мәрмәрдің, тектоникалық брекчиялар, милониттер қандай тау жыныстарынан түзілетінін анықтап олардың себебін түсіндіріңдер.
Метаморфты тау жыныстары |
Пайда болатын тау жыныстары |
Түзілуіне әсер ететін факторлар |
гнейс |
|
|
сазды тақтатас |
|
|
құмды тақтатас |
|
|
алевролит |
|
|
мәрмәр |
|
|
Тектоникалық брекчиялар |
|
|
Тектоникалық брекчиялар |
|
|
милониттер |
|
4-тәжірибелік сабақ. Жердің жасы мен жылнамасы
Сабақтың мақсаты: Геохронологиялық кестеге талдау жасау арқылы жердің салыстырмалы және абсолют жасын, геологиялық кезеңдерде Жер табиғатының эволюциялық дамуын, палеоклиматтық, палеоэкологиялық жағдайды анықтау арқылы студенттердің теориялық білімдерін бекіту, арнайы іскерлік-дағдыларын қалыптастыру.
Сабаққа қолданылатын құрал-жабдықтар: палеонтологиялық құндылықтардың үдгілері, геохронологиялық кесте, Қазақстанның геологиялық картасы.
Пйдаланатын әдебиеттер тізімі:
Аманиязов Қ. Геология: оқулық. – Астана : Фолиант, 2010. – 152 б.
Әбілмәжінова С. А. Палеогеография. – Алматы: Экономика, 2011. – 360 б.
Байбатша Ә. Б. Палеонтология және тарихи геология. – Алматы: дәуір, 2011. – 496 ISBN 978-601-225309-2.
Студенттердің білімін тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Өткен геологиялық кезеңдердегі Жер табиғатының даму тарихындағы палеоэкологиялық, палеоклиматтық жағдайларды анықтауға мүмкіндік беретін негізгі зерттеу әдістерін атаңдар.
Геохронологиялық кесте қандай қызме татқарады?
Жердің салыстырмалы жасын қалай анықтайды?.
Жердің абсолют жасын қалай анықтайды?
Эон, эра, дәуір, кезең дегеніміз не?
Сарамандық жұмыстарға арналған тапсырмалар:
1-тапсырма: Оқулық пен дәрістің мәтініне талдау жасап тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін анықтап, халықаралық стратиграфиялық (геохронологиялық) шкаланы дәптерлеріңе сызыңдар. Негізгі эуон, эра, дәуір кезеңдардің аттары мен жастарын анықтаңдар.
Эон (эонотема) |
Эра |
Дәуір |
кезең |
Абсолюттік жасы |
Индексі |
Картадағы шартты бояу |
Жер қойнеуында жүрген үрдістер, Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық және палеоклиматтық жағдайы органикалық дүниесі |
|
Басы және аяғы (млн жыл) |
Ұзақтығы (млн жыл) |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2-тапсырма: А) Оқулық пен дәрістің мәтініне, геохронологиялық кестеге талдау жасап кембриге дейінгі архей мен протерезой эраларының ұзақтығын, негізгі геологиялық оқиғаларды, палеоклиматтық және палеоэколлогиялық жағдайды анықтап кестені толтырыңдар.
эралар |
Негізгі геологиялық оқиғалар |
||||
Тау түзілу кезеңдері (түзілген платформалар) |
Жер қойнеуында жүрген үрдістер, түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық және палеоклиматтық жағдайы |
Органикалық дүниесі |
||
Пайда болған өсімдіктержамылғысы |
Жануарлар дүниесі |
||||
Протерезой |
|
|
|
|
|
Архей |
|
|
|
|
|
Ә) Кестенің мәліметтері мен дүниежүзінің тектоникалық картасына талдау жасап Архай мен протерезой эраларында жүрген негізгі тау түзілу кезеңдерін, қалыптасқан ежелгі платформаларды, Байкал ққатпарлығында түзілген тауларды анықтап өз ой қорытындыларыңды шығарыңдар.
2-тапсырма: А) Оқулық пен дәрістің мәтініне, геохронологиялық кестеге, Қазақстанның геологиялық картасына талдау жасап палеозой эрасының бірінші (төменгі палеозой) және екінші жартысында (жоғарғы палеозой) жүрген негізгі үрдістерді, палеоклиматтық және палеоэкологиялық жағдайды, пайда болған өсімдіктер мен жануарлар дүниесін анықтап кестені толтырыңдар.
эралар |
дәуірлер |
Негізгі геологиялық оқиғалар |
||||
Тау түзілу кезеңдері (түзілген платформалар) |
Жер қойнеуында жүрген үрдістер, Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық және палеоклиматтық жағдайы |
Органикалық дүниесі |
|||
Пайда болған өсімдіктер жамылғысы |
Жануарлар дүниесі |
|||||
Протерезой |
|
|
|
|
|
|
Архей |
|
|
|
|
|
|
Ә) Жоғарғы және төменгі палеозойдағы палеокллиматтық және палеоэкологиялық
жағдайдың бір-бірінен басты айырмашылықтарын, өсімдіктер мн жануарлардың
құрылыққа шығуының себептерін түсіндіріңдер.
Б) Дүниежүзінің және қазақстанның тектоникалық картасына, оқулықтың мәтіні мен геохронологиялық кастеге талдау жасап каледон, герцин қатпарлықтарында түзілген тауларды, магмалық және шөгінді пайдалы қазбаларды анықтап төмендегі кестені толтырыңдар. Тау түзілу кезеңдерінен кейінгі құрылықтың ұлғаюына байланысты климатта болғарн өзгерістерді анықтаңдар.
Төменгі палеозойдың дәуірлері |
Тау түзілу кезеңдері |
Түзілген таулар |
Түзілген пайдалы қазбалар |
Жоғарғы палеозойдың дәуірлері |
Тау түзілу кезеңдері |
Түзілген таулар |
Түзілген пайдалы қазбалар |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3-тапсырма: А) Оқулық пен дәрістің мәтініне, геохронологиялық талдау жасап мезозой эрасында жүрген негізгі үрдістерді, палеоклиматтық және палеоэкологиялық жағдайды, пайда болған өсімдіктер мен жануарлар дүниесін анықтап кестені толтырыңдар.
эралар |
дәуірлер |
Негізгі геологиялық оқиғалар |
||||
Тау түзілу кезеңдері (түзілген платформалар) |
Жер қойнеуында жүрген үрдістер, Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық және палеоклиматтық жағдайы |
Органикалық дүниесі |
|||
Пайда болған өсімдіктер жамылғысы |
Жануарлар дүниесі |
|||||
Протерезой |
|
|
|
|
|
|
Архей |
|
|
|
|
|
|
Ә) Мезозой эрасыны палеокллиматтық және палеоэкологиялық жағдайдың, өсімдіктер мн жануарлар дүниесінің палеозой эрасынан басты айырмашылықтарын анықтап өз ой қорытындыларыңды шығарыңдар.
Б) Дүниежүзінің тектоникалық картасына, оқулықтың мәтіні мен геохронологиялық кастеге талдау жасап мезозой қатпарлықтарында түзілген тауларды, магмалық және шөгінді пайдалы қазбаларды анықтап төмендегі кестені толтырыңдар. Тау түзілу кезеңдерінен кейінгі құрылықтың ұлғаюына байланысты климатта болғарн өзгерістерді анықтаңдар.
Мезозой эрасының дәуірлері |
Тау түзілу кезеңдері |
Түзілген таулар |
Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық жағдайдың басты ерекшеліктері |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3-тапсырма: А) Оқулық пен дәрістің мәтініне, геохронологиялық кестеге, Қазақстанның геологиялық картасына талдау жасап кайназой эрасында жүрген негізгі үрдістерді, палеоклиматтық және палеоэкологиялық жағдайды, пайда болған өсімдіктер мен жануарлар дүниесін анықтап кестені толтырыңдар.
эралар |
дәуірлер |
Негізгі геологиялық оқиғалар |
||||
Тау түзілу кезеңдері (түзілген платформалар) |
Жер қойнеуында жүрген үрдістер, Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық және палеоклиматтық жағдайы |
Органикалық дүниесі |
|||
Пайда болған өсімдіктер жамылғысы |
Жануарлар дүниесі |
|||||
Протерезой |
|
|
|
|
|
|
Архей |
|
|
|
|
|
|
Ә) Кайназой эрасындағы палеокллиматтық және палеоэкологиялық жағдайдың, өсімдіктер мн жануарлар дүниесінің мезезой эрасынан басты айырмашылықтарын, анықтап өз ой қорытындыларыңды шығарыңдар.
Б) Дүниежүзінің тектоникалық картасына, оқулықтың мәтіні мен геохронологиялық кастеге талдау жасап Альпі қатпарлықтарында түзілген тауларды, магмалық және шөгінді пайдалы қазбаларды анықтап төмендегі кестені толтырыңдар. Тау түзілу кезеңдерінен кейінгіклиматтың күрт суынуы мен төрттік мұзбасулардың жүру себептерін түсіндіріңдер.
Мезозой эрасының дәуірлері |
Тау түзілу кезеңдері |
Түзілген таулар |
Түзілген пайдалы қазбалар |
Палеоклиматтық жағдайдың басты ерекшеліктері |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|