- •Мазмұны
- •Қысқаша тарихы мен өт жолдарының анатомиясы
- •Механикалық сарғаюдың этиологиясы және патогенезі
- •2. Гемолитикалық
- •3. Механикалық
- •Механикалық сарғаюдың жіктелуі
- •I. Өт қабының, өт шығару жолдарының және ұйқы безінің ауруларының жіктелуі
- •II. Халықаралық аурулар жіктелуі
- •III. Өт жолдарының тыртықтанып тарылулары мен зақымдануының жіктелуі
- •IV. Механикалық сарғаюдың жіктелуі (Напалков п.Н. Және Артемьева н.Н. Бойынша, 1973ж.)
- •V. Механикалық сарғайған науқастың ауырлық дәрежесін анықтауды п.Н. Напалков бойынша
- •VI. Механикалық сарғаюдың ауырлық дәрежесін Борисов а.Е. Пен Чжао а.В. Ұсынған жіктелуі
- •VII. Бауырдан тыс холестаздың клинико-морфологиялық классификациясы (в.И. Витлин бойынша, 1965 ж.)
- •VIII. Өт қабы гипертензиясының жіктелуі (Виноградов в.В бойынша 1971 ж.)
- •IX. Механикалық сарғаюға әкелетін аурулардың жіктелуі (Савельев в.С. Және Кирненко а.И.,2006ж)
- •X. Механикалық сарғаюдың жиі қолданылатын жіктелуі:
- •Механикалық сарғаюдың зерттеу әдістері
- •I. Жалпы өт жолдарын арнайы тексеру әдістері
- •II. Лабораториялық және биохимиялық зерттеулер
- •III. Аспаптық зерттеу әдістері і. Рентген сәулесімен зерттеу
- •1. Пероральді холецистография.
- •2. Өт жолдарына контрастты затты көк тамыр арқылы жіберіп зерттеу.
- •3. Инфузиялық – тамшылы холецистохолангиография.
- •II. Ультрадыбысты зерттеу (удз).
- •III. Удз бақылауымен тері – бауыр арқылы қойылатын микрохолецистостомия.
- •IV. Эндоскопиялық ретроградты холангиопанкреатография (эрхпг).
- •V. Теріні және бауырды тесу (пункциялау) арқылы орындалатын холангиография.
- •Тері және бауыр арқылы холецистохолангиография жасау.
- •VI. Эрхпг мен тері бауыр арқылы холангиографияны бірге қолдану.
- •Vіi. Фистулография
- •Vііі. Ангиография.
- •Iх. Лапароскопия.
- •X. Компьютерлік томография (кт).
- •Xі. Магнитті - резонансты холангиопанкреатография.
- •Xіi. Лапароскопиялық тері – бауыр арқылы жүргізілетін микрохолецистостомия.
- •IV. Операция кезіндегі жалпы өт жолдарын тексеру әдістері
- •Холангиомонометрия
- •8. Операция кезіндегі холангиоскопия.
- •Механикалық сарғаюдың операция алдындағы консервативті емі
- •Механикалық сарғаюдың хирургиялық емі
- •V. Тері арқылы бауыр арқылы холангиостомия
- •VI. Эндоскопиялық ретроградты холангиопанкреатография және эндоскопиялық папиллосфинктеротомия
- •Тікелей хирургиялық әрекеттер Хирургиялық ену жолдары.
- •Ііі. Билиодигестивтік анастомоздар салу арқылы өт жолдарына ішкі дренаж салу
- •Іv. Холедоходуоденоанастомоз
- •V. Папиллосфинктеротомия
- •Операциядан кейінгі кезең.
- •Механикалық сарғаю кезіндегі антибактериальдық терапия.
- •Механикалық сарғаюы бар науқастардың операциядан кейінгі асқынуларының алдын алу үшін циклоферон препаратын қолдану нәтижелері
- •Ситуациялық сұрақтар
- •Тесттік бақылау сұрақтары
- •Қолданылған әдебиеттер тізімі
Операциядан кейінгі кезең.
Операциядан кейінгі кезеңде бұзылған метаболикалық процесстерді қалпына келтіру мақсатында интенсивтік терапияны жалғастырып және операциядан кейін болатын асқынулардың алдын алу шараларын жасау керек. Операциядан кейінгі кезеңнің алғашқы сәттерінде ауырсыну синдромын жоюға бағытталған терапия жасайды. Ауырсынуды басатын, жүректің қызметін жақсартатын дәрі – дәрмектер және спазмолитиктер (папаверин 2 % - 2,0 мл, но – шпа 2 % - 2,0 мл, атропин 0,1 % - 1,0 мл) береді. Сонымен бірге тыныс алу жүйесін жақсартатын гимнастика және бірінші режим тағайындайды. Гемодинамиканы жақсарту үшін полиглюкин, реополиглюкин, плазма, кейбір жағдайда кортикостероидтық препараттарды (преднизолон, гидрокортизон) қанға жібереді. Су – тұз алмасу прцесстерін қалпына келтіру үшін 2 – 2,5 литрге дейін физиологиялық ерітіндіні және глюкоза – калий бар ерітіндіні, гемодезді құяды. Егер бүйректің қызметінің бұзылуына байланысты олигоурия белгілері пайда болса, онда лазикс немесе маннитол жіберіп диурезді стимуляция жасайды. Бауырдың қызметін жақсарту үшін сирепар немесе эссенциале дәрілерін жібереді. Инфузиондық терапияны 2 – 3 күн бойына жасайды. Науқастың жағдайының жақсаруына және интоксикация белгілерінің азаюына байланысты парентеральдық жіберілетін сұйықтың көлемі де азайтылады. Егер панкреатиттің белгілері болған жағдайда қосымша протеиназаның ингибиторларын жібереді.
Егде тартқан науқастарға әр түрлі тромбоэмболиялық асқынулар болмас үшін бірінші тәуліктен бастап науқастарға гимнастикалыр, аяқты эластикалық бинттермен байлау және антикоагулянттық терапия жасалады. Ол үшін 5 мың бірлік гепаринді 4 рет 18:00, 22:00, 02:00, 06:00 сағаттарда немесе фраксипарин 0,3 мл күніне 1 рет кіндіктің айналасына жібереді.
Ішектің парезін болдырмас үшін қан тамырына 40 – 60 мл 10 % натрий хлоридінің ерітіндісін, гипертониялық клизма, прозерин 0,05 % - 1,0 мл күніне 2 – 3 рет жасайды. Науқастың жағдайына қарай отырып 3 – 4 тәуліктен бастап отыруға және жүруге рұқсат беріледі.
Механикалық сарғаю кезіндегі антибактериальдық терапия.
Механикалық сарғаю кезінде антибактериальді терапияны тағайындауға абсолюттік көрсеткіш болып перитониттің немесе септикалық холангитпен асқынған механикалық сарғаюдың болуы есептеледі. Жастары 60 – тан асқан барлық науқастарға операция алдында және операциядан кейінгі кезеңде антибиотиктерді пайдаланған жөн. Операциядан кейінгі уақытта механикалық сарғаюы бар науқастарға және асқынған түрлерінде антибактериальді терапияны жүргізу міндетті шаралардың бірі болып есептеледі. Қазіргі кезде көбіне цефоперазон (цефобид) немесе цефоперазонды сульбактаммен (сульперазон) біріктіріп жасайды. Бұл препараттардың 80 % өтпен бірге шығады, сөйтіп қабыну ошағында өте жорғарғы концентрациясы жиналады. Сонымен бірге басқа да антибактериальді препараттарды қолданады.
Фторхинолон + метронидазол;
Цефалоспорин + клиндомицин;
Пиперациллин тазобактам;
Имипенем немесе меропенем.
Егер операциядан кейнігі кезең асқынусыз өтсе іш қуысынан түтікшені 3 – 4 тәуліктен кейін алады.
Холедохтағы дренажды ұйқы безінің ферменттерінің белсенділігі қалпына келгеннен және холедохтың бойымен өттің жүруі жақсарғаннан кейін алады. Холедохтың өткізгіштігін дренажды түтікшені жабу, манометрия және рентгеноконртасттық тексерулер жасау арқылы анықтайды. Егер холедохтың қуысында кедергі болмаса операциядан кеййін 5 – 6 тәулік өткен соң өт дренаждан аз мөлшерде шыға бастайды.
Холедохтағы дренажды 8 – 10 тәулік өткен соң алып тастайды. Сол уақытта дренажды бекіткен кетгіт жіп ыдырай бастайды.
Тігіс жіпті операциядан кейін 8 – 10 тәулік өткен соң алады. Стационардан науқастарды 11 – 12 тәулікте шығарады. Операциядан кейінгі кезеңде және стационардан шыққаннан кейін 1 – 3 айға дейін уақытша еңбекке жарамсыздық қағазын береді. Операциядан кейін болатын жарықтарды болдырмас үшін 2 ай рұқсат берілмейді. Көптеген науқастар 2 айдан кейін жұмысқа жарамды болып есептеледі.
Өт қабының қабынуы және өт қабының тассыз ауруы бар науқастарды егер операция жасауға көрсеткіштер болмаса минералдық сулары бар бальнеологиялық курорттарға (Жаңақорған, Сарыағаш) жібереді.
