Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
антика лекция.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
83 Кб
Скачать
☆

4.Орта ғасырлардағы Батыс Еуропа әдебиеті.

Орта ғасырлар – эллиндік- классикалық мәдениеттің қүлдырау шегіне жетіп,ал одан кейін оның жаңа заманда қайта түлеу кезеңімен сәйкес келетін, үзаққа созылған біртүтас мәдени дәуірді қамтиды. Орта ғасырлар мәдениетінің қайнар бұлағы- «романдық бастаудан» нәр алатын Батыс Рим империясының мәдени д дәстүрлері болып саналады.

Олар қүқық, ғылым мен өнер,философия, жоғары құқықтық мәдениет,христиан діні және т.б.Бұл мәдени дәстүрлер римдіктердің «варварлармен» күресі кезеңінде терендей түсіп,Батыс Еуропаның пүтқа табынушы көптеген тайпаларының мәдени өмірінде өз жалғасын тапты.Мұндай мәдени тоғысулар Батыс Еуропалық ортағасырлар мәдениетінің қалыптасып одан әрі дамуына даңғыл жол ашып берді.Мәдениеттанушы ғалымдар көне заманнан бастап жаңа заманға созылатын уақыт шеңберін ортағасырлар деп атайды.Бұл тарихи кезең бір мың жылдан астам уақытты қамтиды,яғни v- ғасырдан бастап xv ғасырға дейін созылады. «Орта ғасырлар» деген термин алғаш рет Италияда Қайта өрлеу дәуірінде пайда болған.Итальян гуманистері бүл терминді бір жағынан «ежелгі дүние» мен «жаңа заманның» ара жігін анықтау үшін де қалданған. «Орта ғасырлар» терминінің сол біртарихи кезеңде қалыптасқан мағынасы біздің заманымызда да өз мағынасын жойған жоқ.. Мыңжылдық «Орта ғасырлар» дәуірі негізінен үш кезеңнен түрады.Бірінші, «Бастапқы Орта ғасырлар кезеңі»- дәуір бастаунан басталып-x-xi-ғасырға дейін созылады; екінші,Жоғарғы (классикалық ) кезең- xi-xivғғ.; ал

үшінші, «Кейінгі орта ғасырлар кезеңі» - XIV- XVғғ. Аралықтарын қамтиды. Ортағасырлық мәдениеттің басты ерекшелігі- мәдениеттің діннің ықпалында болуында,яғни христиан діні мен христиан щіркеуінің қоғамда ерекше рөл атқаруында.Рим империясы қүлағаннан кейінгі мәдениеттің жаппай құлдырау процесі етек алған жағдайда,діні шіркеулер Еуропа елдері үшін жалғыз әлеуметтік институт болып қалды.Христиан шіркеулері үстемдік етуші саяси институт болуымен қатар, адамдар санасына да мейлінше ықпал етті.Бүл тарихи дәуірде шіркеу соборларында христиандық діни- уағыздардың басты қағидалары- сенім-белгілері қабылдана бастады.Шіркеу ілімі қоғамдық ой- сананың басты ұйтқысына айналды және философия, логика, жаратылыстану сияқты ғылым салалары христиан дінінің негізгі қағидаларымен сәйкестендірілді. Дін басылары ең білімді тап болғандықтан, христиан шіркеуі білім беру жолындағы саясатты өздерінің қалау бойынша жүргізіп отырды. Міне, сондықтан да болар, V-VI ғғ.Батыс Еуропаның бүкіл мектептері шіркеу биілігінде болды. Мектепке оқушыларды қабылданудан бастап оқу бағдарламаларын жасауға дейінгі жүргізілетін жүмыстардың барлығын шіркеу өзі жүргізді. XI-XII ғғ. Бастап Еуропада ашыла бастаған алғашқы университеттер ғылыми- зерттеу жұмыстарының орталығында айнала басты. XI ғ. Италияда Балон құқық мектебінің негізінде Балон университеті ашылды. Англияда Оксфорд университеті,ал одан кейінКембридж университеті- ортағасырлық білім ордаларына айналды.Батыс Еуропаның барлық елдеріндегі университеттерде сабақ латын тілінде жүрді.Орта ғасырлық университеттік ғылымды –схоластика,яғни мектептік ғылым деп атады.

Оның негізгі белгілері- шіркеуге және шіркеу қайраткерлеріне сүйену, теологиялық – догматтық алғышарттарды рационалдық принциптермен біріктіру, формалдық- логикалық мәселелерге қызығушылық және танамнаң негізгі әдісі ретінде тәжіребенің рөлін бағалу болды.

Орта ғасырлық мәдениеттің басты элементі- әдебиет болды. Бастапқы Орта ғасырлар кезеңінде ауыз әдебиеті, оның ішінде батырлық эпостар ерекше қанат жайды.Мұндай мәдени қүбылыс Англия және Скандинавия елдеріне тән болды. Бұл эпостарды орындайтын музыканттар халықтың ықыласына бөленіп, ерекше құрметке ие болды.

.Ел арасына кең тараған ағылшын- саксондық қаһармандық эпостардың бірі -700 ж. Шамасында жазылған «Беовульф» поэмасы болды.Маман-ғалымдардің пікірінше,бұл дәуірдегі Батыс Еуропалық әдебиетте өзінің мазмұны мен әсерлігі жағынан Скандинавияның эпикалық халықтын поэзиясына пара-пар келетін әдеби шығармалар болмаған. Осындай бағалы туындылардың бірі- құдайлар мен батырлар жайындағы көне норвеждік және исландық мифологиялық және батырлық сипаттағы жырлардың жинағы болып саналатын- «Старшая Эдда» эпосы. Бүл баға жетпес әдеби туынды XII ғ. бұл елдерде латын жазуының пайда болуы кезеңінде жазылған.

Бұд тарихи дәуірде рыцарлық әдебиет те қанат жая бастады.Бұл жанрдағы ең атақты тамаша мәдени мұра- француздардың халықтық эпосы «Роланд туралы жыр».Бұл поэмасында император корольді немере інісі граф Роландтың Ронсельвальдың үстірттегі маврлармен соғыста қаза тапқаны туралы,Роландтың өгей әкесі Ганелонның сатқындығы және әйгілі корольдің Роланд үшін кек алуы туралы және он екі пәр туралы жазылған.Роланд туралы аңыздың идеялық ойы мәттінің тарихи фактілермен дәлме дәл келтірілуі.Роланд туралы поэмасында түпкі негізінде крестік(крестовый) басушылық идеясы кірген,бірақ көне және кішірейтілген түрінде.Мұнда испандық христиандагға көмек көрсету және мавларды испандарға ығыстырылуы көрсетілген.Роланд туралы ән мазмұны тек халықтық религиоздық идеямен ғана келтірілмейді.Мұнда 10-11 ғасыр феодалізіміне тән сауалдық-саяси қарама-қайшылықтар көрсетілген, француз армиясы ұятқа қалмай керісінше үлкен даңққа ие болды.Роланд бұл поэмада- батыр,ол ұшін Франциядан басқа ешнәрсе жоқ.Бұл көрініс оны халық батыры,әрі адамға жақын деп көрсетеді.

XII-XIII ғ. неміс халқының баға жетпес әдеби мұрасы- «Нибелунгтар жайындағы жыр» да халықтың шексіз құрметіне бөленді.Көне германдықтардың аңыздарына негізделген бұл жырда Vғ. Бургун корольдігіне жасалған ғұндардың шапқыншылық соғыстары- уақиғаның негізгі арқауы болған.Алайда,жалтырыған рыцарлық өмір суреттері- жырдың тек «сыртқы келбеті» ғана, жырдың «пердесінің» артында аянышты оқиғалар да кездеседі. «Нибелунгтар туралы жырды» жақсы түсіну үшін шығарма сюжетін сол кездегі уақыт деңгейінде қабылдау қажет.Әр эпизодтар арасында көп уақыт өткеніне қарамай, жырдағы оқиғалар бір-бірімен тығыз байланыста болады.

Батыс Еуропа елдерінде рыцарьлық поэзия да дами бастады.Германияда лирикалық поэзияның окілдері саналған миннезинглер ( жалынды махаббат жыршылары) өз шығармаларын өздері орындайтын болған. «Куртуаздық (сарай манындағы) поэзия»- француз елінде трубадурлардың лирикалық поэзия саласындағы тамаша жетістіктерінің бірі болды.

Трубадурлар таза махаббатты және өз сүйтісіне жан- тәнімен берілген рыцарьлардың қауіп- қатерге толы өмір жолдарын, олардың көзсіз ерлік істерін үлкен шабытпен жырға қосты. Солардың ішіндегі ең атақтылары- Бертран де Борн,Джауфре Рюдель және т.б. болды.

XII-XIII ғ.француз поэзиясының тағы бір тамаша көрінісі «ваганттар поэзиясы» болды.Ваганттар деп ( латынша «кезбелер» деген мағына береді) кезбе ақындарды атаған.Олардың шығармашылығының басты ерекшелігі- вагант ақындардың католик шеркеуі мен дінбасыларын, олардың зұлымдық іс- әрекетін әділ сынның қыспағына алуы болып саналады.Олар көргенсіздік,екіжұзділік,білімсіздік сияқты жағымсыз қасиеттерден шіркеу мүлде арылу керек деп санады.Ал өз кезегінде ваганттар тарапынан қатал сынға ұшыраған христиан шіркеуі оларды қуғын- сүргіне ұшыратып отырды. «Ваганттар ордені» деп аталатын атақты жырлар ваганттар поэзиясынын аса құнды шығармаларының бірі болып саналады.

XIII ғ. Ағылшын әдебиетінің мәңгілік өшпес мұраларының бірі – Робинн Гуд жайындағы балладалар.Робин Гудтың күні бүгінге дейін дүниежұзілік әдебиеттің ең белгілі, ең сүйікті кейіпкерлерінің қатарынан орын алуы- ағылшын әдебиетінің бет- бейнесін айқын аңғартады.Италия әдебиетінде итальян тілінде жазылған жырлар, балладалар,соннеттер басым болып келеді.XII ғ. ортасына қарай Италияда әйелдерге деген махаббатты дәріптейтін соны бағыт- «жаңа әдемілік стиль» пайда болады.Бұл стильдің негізін салушы- болондық ақын Гвидо Гвиницелли болды.Бұл дәуірде қала әдебиеті де қалыптаса бастады.Оның көрнекті өкілдері- Чекко Анджольери,Гвидо Орланди және т.б. Олардың шығармаларында қала халқының өмірі, оның күнделікті түрмыс- тіршілігі реалистік түрғыдан көрініс тапты.Қала әдебиетінің дамуы Батыс өркениетінің қалыптасуына айрықша әсер етті және бұл мәдени процесс қалалық мәдени өмірдің барлық салаларында ақсүектердің мәдени белсенділігімен ұштасты.

5. Қайта өрклеу дәуірінің әдебиеті. Данте ақынның творчествосы.

Қайта өркендеу мәдениеті (Ренессанс) деп аталатын алғашқы буржуазиялық мәдениет- XIVғ. – XVIғ. Еуропада,оның ішінде Италияда қалыптасты.Бұл кезеңде итальян қоғамы Грекия мен Римнің көне мәдениетіне ерекше мән беріп, көне мәдени мұраларды жаңғыртумен қызу айналыса бастады.Түнғыш рет Еуропа діни идеялар негізінде емес, жалпы адамзаттық гуманистік идеялар рухында бірігуге мұмкіндік алды.Бұл дәуір адамзат тарихындағы сындарлы заман болды.

«Қайта жаңғыру» термині осы дәуірдің белгілі суретшісі,сәулетшісі және өнер тарихының асқан білгірі Джордане Базари өзінің «Жизнеописание наиболее знаменитых живописцев6ваятелей и зодчих» деген еңбегінде алғаш рет қолданған.Демек, бұл терминнің мағынасы- көне заман мәдениеттің жаңғырту болып табылады.Ал одан кейін,дәлірек айтқанда, XVIII ғ. бастап Италиялық жаңғыру дәуірі адамның қайта жаңғыру және гуманизм дәуірі деп сипатталады.XIV-XVғғ. Италия мәдениетін былай сипаттаудың тамыры да осы дәуірде жатқан, өйткені тұңғыш рет «адам» табиғаты, «адамгершілік» деген ұғымдардыенгізген осы дәуірдің алыптары Леонардо Бруни мен Колюччо Салютати болған.Тереңірек үніліп қарайтын болсақ, «гуманизм» латынның «адамгершілік» деген сөзінен шыққан(гомо- «адам» деген ұғымды білдіреді).Бұл терминді «жаңа адамдар» -(гуманистер) енгізген. Олардың ойынша, гуманизм бұкіл адамзат баласы тудырған мол мәдени мұраларды құныға оқып, зерттеп-білуге ұмтылу болып табылады.

Олай болса,Қайта өркендеу заманның басты жаңалығы- ғасырларқойнауна көз жұгіртіп,өткен замандардағы көне мәдени мұраларды қайта жаңғырту болып табылады.Белгілі ғалым- гуманист Леонардо Бруни «гуманизмді» адамның өмірі мен әдет-ғұрып,салт- дәстурлеріне қатысты дүниелерді танып- білумен және адамды рухани жағынан жетілдіріп, оны әсемдікке,ізгілікке баулитын жағдайлардығылыми түрғыдан зерттеп білу деп түсінеді.Оған: поэзия, грамматика,риторика,тарих,философия,музыка және т.б. жатқызды.

Сөйтіп, көне мәдениет қүндылықтарын игеруде басты рольді гуманитарлық ғылымдар атқарады деп есептеледі.Бұл кезеңде қоғамды мәдени түрғыдан қайта құруды мақсат еткен білімді,рухани байлығы мол Еуропа интеллигенциясының қалыптасу процессі басталады.Қоғамда алатын орнына,қызмет дәрежесіне,байлығына,тіпті тұрмыс-тіршілігінің әр түрлігіне қарамастан оларды ортақ мақсат біріктірген болатын.Қайта өркендеу мәдениетінің өзіндік сипаты,олар: гуманизм,антроцентризм,орта ғасырлық христиандық дәстурлерді нәрлендіру,көне мәденимұраларды қайта жаңғырту(философия мен өнердің көне туындыларын тірілту) және дүниеге жаңа көзқарас болып табылады.

Ренессанс мәдениетінің жоғарыда көрсетілген өзіндік ерекшеліктері оның дәуірлеріне тікелей байланысты болып келеді,өйткені бұл өзгерістер заман ағымына,дәуір тынысына тікелей тәуелді боғаны ақиқат.

Қайта жаңғыру мәдениетті төрт кезеңге бөлінеді.Жоғарыда көрсетілген белгілер енді ғана біліне бастаған кезең «проторенессанс»(қайта жаңғыру қарсаңы) деп аталады.Екі ғасырға созылған бұл тарихи кезеңнің әр ғасыры (XIIIғ.дученто,XIVғ.- треченто деп аталады) тамаша дарынды адамдарды өнер сахнасына шығарды.Қайта жаңғыру кезеңінің мәдени дәстурлері,оның өзіне ғана тән ерекшеліктері айқындала бастаған кезең- XV ғасыр,яғни «Бастапқы Қайта өркендеу дәуірі»( Кватроченто).Ал Италия мәдениеті идеялары мен принциптерінің гүлденген кезеңі және оның құлдырау қарсаңын – «Кемелденген жаңғыру кезеңі» (Чинквеченто) деп атаймыз.Бұл дәуір XVIғасырды қамтиды.

Қайта өркендеу мәдениетінің басты назары адам тұлғасына аударылды.Адам бойындағы ізгі қасиеттерді жан- жақты көрсету арқылы оны биік дәрежеге көтеру және оның ар- намысын,абройын қоғау- басты орынға қойылды.Мине,сондықтан да болар,шынайы гуманизм адамның бостандық алуға,бақытты болуға,өз қабілетін дамытуға құқығы бар екендігін жариялады,адамдар арасындағы қарым- қатынаста теңдік,әділдік,адамдысүю және адамгершілік принциптерін жақтады.Ерекше атап өтетін бір жайт,Қайта өркендеу заманының гуманизмі адамда дін бұғауынан босатуға бағытталды,яғни дін мен шіркеу ықпалын әлсіретуге барынша күш салды.Ендеше,бұл дәуірдің гуманистік идеялары- рухани төнкерістің негізі болды,ал өз кезегінде бұл төнкерістер буржуазиялық революциялар толқынымен және жаңа Еуропаның мәдениеттің қалыптасу процессімен тығыз байланысты болды.Қайта жаңғыру мәдениетінің ошағы болған- Флоренцияның мерейі ұстем болды.Қайта өркендеу дәуірі мәдениетінің өкілдерінің ішінде сол дәуірдің тынысын терең сезінген,сол бір аласапыран кезең мен жарық дүниенің әсемдігін,адамның жан- дүниесін өнер туындылары арқылы бере білген алып тұлғалар болды.Солардың бірі- өнер алыбы Леонардо да Винчи.Өз заманында ол айналыспаған ғылым мен білімнің,мәдениет пен өнердің бірде-бір саласы болмаған.Ол- әрі мүсінші,әрі суретші,әрі математик,әрі инженер,әрі философ,әрі физик,әрі ақын т.б. болған

Дүниені дүр сілкіндірген,бұл күндері Париждегі Лувр музейінің інжу- маржаны болып отырған «Мона Лиза- Джоконда» туындысы ғасырлар бойы көрген адамды таң қалдырып келеді. Леонардо «Джоконданы» салуда ұзақ еңбектенді,қажымай- талмай жетілдіре түсудің нәтижесінде артына баға жетпес асыл мұра қалдырды.Оның көркем мұрасы сан жағынан алғанда онша көп болмаса да,оның бірде-бірін мыңмен айырбастауға болмайды,бәлкім оның қаламының құдреті де осында болар бөлімнен ( «Тамұқ», «Ғарасат майданы», «Ұжмақ») тұрады. «Құдіретті комедия» қимыл-қарекет бүкіл ғаламды қамтиды.Уақиға күнәкәр мекендеген жер үстіндегі сұрқай орманнан басталады да,басқа дүниеге,жаһаннамға аусады.Кезбе пенде алдымен тамұққа түсіп,одан соң болек,қарама-қарсы жарты шардағы жер үстіне шығып,ғарасат тауына көтеріледі де,жер үсті ұжмағында болып,ақыры,құдайдың кұдіретімен,ғарышқа ұшып,ұжмаққа,құдіретің мекеніне жетеді. Осы орайда өнер тарихындағы ұлылардың бірі- Рафаэль Санти нағыз кемелді шағында- 37 жасында қайтыс болғанына қарамастан артына мәңгілік өшпес мұра қалдырды.Оның атақты туындысы- «Сикст мадоннасы» Меккедегі қара тас арабтар үшін қандай киелі болса, «Сикст мадоннасы» еуропалықтарға сондай қасиетті дүние.Рафаэль өзінің әйгілі болған шығармалары «Афины мектебі», «Конестабиле құдай- ана», «Парнас» және басқаларында гуманизм идеяларын кеңінен насихаттап адамның әлі де ашыла қоймаған рухани мүмкіндіктерін ашып көрсетуге тырысады.

Адамзат қоғамына мәнгілік рухани азық болған шығармалардың авторы,тасқа тіл бітірген теңдесі жоқ мүсінші,тамаша қыл қалам шебері, сәулет өнерінің сарбазы,өнердің қай саласының болсын майталманы- атақты Микеланджело еді. «Давид» мүсіні дүниеге келген күн- Италияда ұлттық мейрам болып жарияланды, бұл өнер туындысына,жалпы өнер атаулыға деген халықтың асқан құрметі болатын.

Қайта жаңғыру кезеңінде талай өнер саңлақтары өздерінің өшпес туындыларымен әлемді таң қалдырды.Егер орта ғасырларда әлемнің кіндігі- құдай деп саналса,ендігі жерде адам құдай дәрежесіне көтеріліп,мадақталды.

Әлем әдебиетінің жарық жұлдызы- Данте Алигьери Италияның Флоренция қаласында дүниеге келген.Озінің туған қаласынан қуғындалған ол,Италияны кезе жүріп,тағдырының қиын- қыспақ кезеңінде,отыз бес жасында, «Құдретті комедиясын» жазуға кіріседі.Әлемдік жылдың тәңірісі саналған бұл шығармасын Данте өзі «Комедия» деп атаған.Бертін келе ұрпақтары,оның өмірін зерттеушілер «Құдіретті» деген сөзді қосып,ғаламат дастан «Құдіретті комедия» деген атпен ғасырлардан ғасырға өзінің шеруін тартуда.Датан ұш

. Дантенің түсінігі бойынша,жер – бүкіл ғаламның кіндігі,қозмалмайтын шар іспеттес.Бүкіл аспан әлемі,күн де,жұлдыздар да,белгілі шеңбермен жерді айналады.Бүкіл космос басталуы да,аяқталуы да жоқ құдай тұрған шетсіз де шексіз қиялмен көмкерілген

«Тамұқтын» бірінші жыры «Құдіретті комедияның» прологы.Онда бүкіл шығарманың өрісі тартылып,ойға алғанын анықтайтын салыстырмалы жалпы символика кеңінен айқындалады.Яғни:

«Бұл фәниде жарты өмәрді жасадым да,әрі астым,

Әрі астым да,қара орманға қапелімді жанастым

Ойпаттағы опа көрген оң жолымнан адастым.

Ежелгі оның қорқынышын есте тұтып келемін,

Үрей бұққан тағы орманды тажалдайын көремін

Қандай еді ол,пәруәрдігер,қалай айтып беремін!»

Данте тыныштық,бірлік деп тамаша мемлекет орнатуға апаратын бірден-бір бастаманы есептейді. «Комедияда» діні және этикалық-саяси салыстырма(символика) қатар өрбиді. Италия әрі Флоренция (Дантенің отаны) тағы орманға айналған құм- шағыл іспеттес.

Адасып апат болудың символы- сұрқай даладағы жабайы орманға қарама- қарсы шығып келе жатқан күн сәулесімен шағылысқан төбенің етегіне Дантенің көтеріліу суреттеледі. Бұл- қорғанышқа бастайтын жол. Данте (яғни адасқан жолаушы- күнәкар адамзат) дереу соған қарай ұмтылады.

Үш жыртқыш аң.Бұлар қорғаныш төбесіне апаратын Дантенің жолын бөгеп,артта қалған күнә толы алқапқа шегіндіреді. Бұл үш түрлі зұлымдықтың теңеуі: сілеусін- құмарпаз; арыстан- менмендік; қаншық бөрі-ашкөз,қанағатсыздық.. Августин күнәға итермелейтін құмарпаздықтың түрлерін былай бөлген-ді: 1.Тән зинахорлығы; 2.Көзі тоймаушылық,әрі қанағатсыз пайдакүнемдік; 3.Атаққұмар,билікке әуестік. Данте мұны мүлде өзгерткен.Данте,мысалы,сезім(сүю) құмарлығын сопылықтан безіну деп есептейді; менмендік,атаққұмарлықты да оншама қатал айыптамайды,себебі,екеуінің де қоғамдық қызметтегі бағасын төмендеткісі келмейді. Тіпті әуесқойлықты да құмарпаздық қылмыс деп қарамайды,өйткені ол білуге ынтықтық деген сөз ғой. Алайда,Данте нағыз қаупті күнәға қанағатсыздық,ашкөздік,пайда күнемдікті жатқызады.Қаншық бөрінің бейнесі- құмарпаздықтың ішіндегі ең кеселдісі.Бұл- «аранды» тағы,- «тыныштықтан жұрдай тағы»,ал «тыныштық» Данте үшін- ең ұлы рахат.Қаншық бөрінің кебін қию дегеніміз,яғни адамның «хайуандық» қалыпқа түсіп, «хайуандық» топастықта қалу деген сөз. Қаншық бөрі- ғаламдағы зұлымдықты арқалаушы.Оның образы Дантенің саяси символикасына енеді.Қанағатсыздық адам мәдениетінің быт-шытын шығарады. Өз дәуіріндегі үстемдік алған қанағатсыздықтың билігіне,Данте тамаша қоғамдық құрылыстың рухани жетілгендігін,оның ұлы рахаттарының жиынтығын қарсы қояды.

Вергилидің келуі- парасаттың символы.Дантенің айтуы бойынша күнәнің көзі- құмарпаздықта.Одан қорғану- білім мен тануда,түсінуде,Дантенің негізгі пайымдау осындай.Ғылым – ігілікке апаратын жалдың алғашқы баспалдағы. «Құдіретті комедиядағы» Беатриче наным,білімнің ең жоғарғы сатысы мен адамзатты қорғаудың бейнесі. Уақытша және мәңгілік екі жақты даналық Дантенің екі жетекшісі арқылы айқындалады,олар Вернилий мен Беатриче Дантенің ұғымында наным мен білім,дін мен ғылым,құдайтану ғылымы мен философия,аспан мен жер астарласып,қауышып кеткен. Вергилий Дантеге алда не күтіп тұрғанын түсіндіреді.Беатриче –Данте творчествосындағы негізгі тұлға. Беатриченің өңін өзгерткіш образы Дантенің ішкі дүниесінің түйсігімен кезеңдес.Биік рухты Беатриче адамдық ақыл- парасаттың бейнесі Вергилиймен тығыз байланысты. «Тамұқтың» екінші жырында Беатриче –махаббат,мұндас Дантемен ол ғарасат тауының шыңында,жер үсті ұжмағында кездескенде,Беатриче Дантеге өткерген күнәсі үшін құдайға мінәжат етіп, жығылуын қатан талап еткен-ді, бірақ осының өзі де Дантенің жаны үшін үлкен игілік іспеттес еді,демек махаббат тағы да алға жетелеген.

Махаббат,Данте үшін ғарыштық негізгі заң- «Махаббат жалғанның жарығы мен күнді қоғаушы күш».

Данте азап шеккендерді жанымен аяп кетеді.Алайда,құдайтағала күнәкар деп тауып,жазасын тартқандар үшін қуану керек деп уағыздыйды дін. Мәңгілік тозаққа түскендерді әзер қараған Данте,оларға өзінің аянышын жасыра алмаған.

Данте,Франческо Петрарка және Джованни Боккаччо Қайта өрлеу дәуірінің дарынды өнер қайраткерлері және итальян тілінің негізін қалаушылар болды.

Олардың шығармалары дүниежүзілік әдебиетке қосылған тамаша туындылар қатарынан орын алды. Петрарканың Мадонна Лаураның өмірі мен өліміне арналған сонеттері өзінің тірі кезінде-ақ әлемге әйгілі болды. Оның жолын қуушылардың бірі «Декамеронның» авторы атақты Боккаччоның гуманистік идеяларға толы реалистік новеллалары- дүниежүзілік әдебиет саласындағы соны құбылыс болып саналады.