15.Жоғары оқу орындары оқытушыларының педагогикалық шеберлiгi.. Оқытушының педагогикалық іс-әрекетінің ерекшеліктері. Оқытушылардың біліктілігін жетілдіру жолдары.

Мұғалімдік мамандық қазіргі кездегі өте жауапты және игілікті мамандықтардың бірі. Мұғалім - қоғамдағы барлық өндіргіш күштерді тәрбиелеп оқытатын басты тұлға. Жастарды біліммен қаруландыруда, олардың дүниеге ғылыми көзқарасын, мінез-құлқын қалыптастыруда, оларды өмірге, мамандықты саналылықпен таңдауға дайындауда мұғалім шешуші роль атқарады. Сондықтан мұғалім қазіргі заманғы ғылым мен техниканың дамуына ілесе отырып, оның жетістіктерін оқу мен тәрбие процесінде кеңінен пайдалануға тиісті. Халқымыз мұғалімге өзінің ең қымбат, қадірлі келешегін - балаларын сеніп тапсырып отыр. Сол сенімді ақтауда мұғалім қажырлы еңбек етеді.

Қабілет дегеніміз - жеке адамның белгілі іс-әрекетінің нәтижесін танытатын психикалық қасиет. Педагогикалық қабілеттің бірнеше түрлері бар:

• Дидактикалық қабілет - оқушыларға оқу материалын түсінікті етіп жеткізу;

• Академиялық қабілет - мұғалім қабілетінің өзінің пәніне сәйкестігі.

• Перцептивтік қабілет - оқушылардың ішкі дүниесін тани білу.

• Экспрессивтік(сөйлеу) қабілет - өз ойын түсінікті етіп жеткізу.

• Ұйымдастырушылық қабілет - оқушыларға дұрыс басшылық жасап, ұйымдастыра білу.

• Коммуникативтік қабілет - дұрыс қарым-қатынас жасай білу.

• Конструктивтік қабілет - оқу мен тәрбие міндеттерін шешудің ең тиімді жолдарын таңдай білу.

• Қолданбалы қабілет - өз мамандығына қатысы жоқ басқа жұмыстармен айналысуы.

Мұғалім қызметінің басқа қызметтермен салыстырғандағы ерекшелігі - оның творчестволық сипаты. Мұғалім тек бүгінге ғана емес, ол ертеңге, болашаққа қызмет етеді. Үнемі өзін-өзі жетілдіріп отырады. Педагогикалық ғылым жетістіктері мен озат іс-тәжірибені меңгереді. Педагогикалық, психологиялық еңбектерді оқиды, өзінің білім дәрежесін көтереді. Сонда ғана ол творчестволық еңбектің тамаша шебері бола алады.

Педагогтық шеберлік дегеніміз - оқыту мен тәрбие жұмысын жүргізудің ерекше өнері. Педагогтық шеберлікті қалыптастырудың бірнеше жолдары бар:

* Мұғалім мамандығы бойынша өз пәнін қазіргі заманғы ғылым мен техниканың талаптарына сәйкес дәрежеде білуі керек;

* Оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыруы тиіс;

* Мұғалім мектепте сабақ берумен қатар, тәрбие жұмысын да ұйымдастырушы.

* Мұғалімнің педагогикалық техниканы меңгеруі.

Педагогикалық техникаға мұғалімнің дауыс интонациясын, мимикасы мен пантомимикасын, жүріс-тұрысын дұрыс меңгеруі жатады.

Педагогикалық әдеп деп мұғалімнің бойындағы жоғары адамгершілік сезімді айтады. Мұғалім оқушылар арасында өзін ұстай білуі тиіс, қайырымдылық пен әділдік те әдепке жатады. Мұғалім өте көреген, мәселені терең зерттеп барып, шешім қабылдағаны дұрыс.

16.Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы және оның біліктілігіне қойылатын оқытушысының қызметіне сипаттама.Талаптар. Жоғары мектеп

Оқытушының субъект ретіндегі құрылымы

Жоғарғы мектеп оқытушысының негізгі қасиеттерінің бірі – мұғалімнің ғылыми дайындығы. Ол – мұғалімнің беретін пәнін білу дәрежесінен, осы мамандық бойынша, сыбайлас пәндерден ғылыми дайындығынан, кең көлемді оқымыстылығынан, пән әдістемесін игеру дәрежесінен, жалпы дидактикалық тәсілдермен таныстығынан құралады. Сонымен қатар, педагогикалық төзімділіктен, педагогикалық дербестіктен және педагогикалық өнерден тұратын жеке ұстаздық дарынның маңызы зор.

Арнайы оқытушылық қасиеттермен қатар, қажетті жеке адамгершілік, жігерлілік қасиеттерді: әділдік, ұқыптылық, елгезектік, табандылық, ұстамдылық, байсалдылық және тағы басқа қасиеттерді атап өтуге болады.

Педагогикалық әсер етудің негізгі бағыттары оқушыларды оқыту, білім беру, дамыту және тәрбиелеу болып табылса, ал мұғалімнің ең басты функциясы оқыту, тәрбиелеу, дамыту, қалыптастыру процесстерін басқару болып табылады.

Жоғары мектеп мұғалімі оқыту емес, оқу барысын бағыттау, үйрету емес, ізденісті туындату, тәрбиелеу емес, тәрбие процессін басқару үшін шақырылған. Қаншалық мұғалім өзінің осы рөлін

дұрыс түсіне білсе, соншалық оқушыларына өз-бетінше жұмыстануға, ізденуге, дамуға, белсенділік көрсетуге мүмкіндік туғызады.