1.9 Кәсіпорында оператордың жұмыс орны.

Еңбек қауіпсіздігінің жалпы талаптары.

ЭВМ мен және оның сыртқы құрылғыларымен жұмыс істеуге тек медециналық тексеруден, жұмыс орнындағы нұсқаулықтан және еңбекті қорғаудан білімін тексеруден өткен жұмысшылар ғана жіберіледі.

Оператордың жұмыс орнындағы міндеттері:

1. Ішкі тәртіп ережелерін сақтау;

2. Кәсіпорындағы еңбекті қорғау ережелерін білу және сақтау;

3. Электірлік тоқсоғу кезіндегі және басқа да сәтсіз оқиға кезінде алғашқы медециналық көмек көрсете білу;

4. Өрт қауіпсіздік нұсқауларын сақтау;

Жұмыс орнын ұйымдастыру:

Ғимарат іші табиғи және жасанды түрде жарықтандырылуы керек. Егер де құжаттармен жұмыс істелінетін болса, тағы қосымша жарық талап етіледі. Жұмыс үстелінің бетіндегі жарықтану 300-500 лк болуы керек. Жұмыс үстелдерге жарық көзі сол жақтан түсу керек. ДК қолданғандағы жұмыс орнының ауданы 6,0 шаршы метрден кем болмауы керек. Әрбір жұмыс орнындардың аралығы 2 метрден кем емес болуы тиіс. Жұмыс үстелінің биіктігі 680-750 мм, ені 500 мм болады. Экран өлшемі 31 см дан кем болмайды. Экраннан көзге дейінгі аралық 40-80 см болуы керек.

Жұмыс орны аяқ астына қоятын жабдықпен қамтылуы керек.

Жұмыс алдындағы қауіпсіздік талаптары.

Жұмысты бастамас бұрын құрылғылардың жарамдылығын тексеріп, жұмыс киімін кию керек. Жалғаушы кабельдер мен шнурлардың дұрыс жалғанғандығын тексеру керек.

Жұмыс орнының жалпы жарықтандырылуын тексеру.

Егерде жұмыс орнында жарық жеткіліксіз болса, құрылғылар мен жұмыс істеуді бастауға болмайды.

Тоқ көзін өшірмей қандай да бір жөндеу жұмыстарын жүргізуге болмайды.

ЭВМ қосылғаннан кейін оның құрылғыларын қозғалтуға болмайды. Жұмыс үстелінде артық заттар болмауы керек.

ЭВМ оның сыртқы құрылғылары және басқа да құрылғылар бар жерде шылым шегуге, тамақ ішуге болмайды.

Жұмыс кезіндегі талаптар:

Жұмыс кезінде құрылғылардың кабельдерін қолмен ұстауға болмайды. Шнуларды тек құрылғылар сөндірулі болған кезде ғана жалғауға болады.Ғимарат есіктері мен терезелері әрдайым жабық болуы керек. Оператордың қолы, киімі аяқ киімі құрғақ болуы керек.

Құрылғылардың жарамдылығын 6 айда бір рет тексеріп отыру керек. Басып шығу және басқа құралдармен жұмыс кезінде қорғағыш жабындарды ашуға және түйіндерді ұстауға болмайды.

Операторлардың үздіксіз жұмысы 2 сағаттан аспауы керек. Түнгі жұмыс кезінде үзілістің жалпы уақыты 60 минутқа арттырылады.

Жеке компьютерде жұмыс істеген кезде еңбекті қорғау.

Қазіргі уақытта жеке компьютерлер барлық ұйымдарда өндірістік қажеттілікке айналды. Қазақстанда жеке компьютерлерді әр түрлі дәрежеде пайдаланбайтын бір де бір өнеркәсіп кәсіп орнын, ұйымды, білім беру мекемесін және т.б табу мүмкін емес шығар. Алай да, оларды еңгізу еңбек сипатын айтарлықтай өзгертті. Жеке компьютермен жұмыс істеу кезінде адамға әсер ететін жаңа қауіпті және зианды өндірістік факторлар (тәуекелдер ) пайда болды;

• электромагниттік және иондаушы сәулеленулердің жоғары деңгейі;

• статикалық электрдің жоғары деңгейі;

• электростатикалық өріс кернелулілігінің жоғарлығы;

• ауа иондалуының жоғарлауы немесе төмендеуі;

• жарық айқындығының жоғарлығы, тура және шағылысатын жарқыраушылық;

• сүйек-бұлшық ет апаратына түсетін статикалық артық жүктемелер және қол саусақтарының бұлшық еттеріне түсетін серпінді жергілікті артық жүктемелер;

• керу талдауыштарына көп күштің түсуі;

• ойлауға көп күш түсу және эмоциялқ артық жүктемелер;

Жеке комьютермен жұмыс істеген кезде еңбектің ыңғайлы, қауіпсіз және зиянсыз жағдайларын жасауға қойылатын жаңа талаптар әзірленді. Бейне дисплейлік жинақтауыштар мен және жеке электрондық- есептеу машиналарымен жұмыс істеуді ұйымдастыру мен жұмыс жағдайларына қойылатын гигиеналық талаптар № 1.01.004.01. Сан ЕжН- санитарлық ережелер және нормаларымен белгіленген. Қауіпсіздік талаптарын сақтамау компьютермен жұмыс істеуде біраз уақыт өткеннен кейін қызметкердің белгілі бір қолайсыздықты сезінуіне әкелуі мүмкін: онда бас ауруы мен көздердің шаншуы, шаруашылық пен ашушаңдық пайда болады. Кейбір адамдарда ұйқы бұзылады, көру нашарлайды, қолдар, мойын, бел ауыра бастайды және т.б. Көп адамдар мұны қалыпты жағдай ретінде қабылдап оларды ауа райына экологияға немесе өз ағзасының ерекшелігіне жатқызып, сырқаттыққа тиісті көңіл бөлмейді. Осылайша өз жағдайын күрделендіре түседі. Сондықтан қызметкер денсаулығы үшін оның ЖК-дегі жұмысы ғана емес, сондай ақ бұл үшін жұмыс беруші № 1.01.004.01. Сан ЕжН талаптарына сәйкес ұсынатын еңбек жағдайларда маңызды.

Жұмыс орнына қойылатын талаптар.

Компьютерлерде жұмыс істеуге арналған үй жайда табиғи және жасанды жарықтандыру болуы тиіс. Өндірістік қажеттілік жағдайында табиғи жарықтандырылуы жоқ үй жайды Мемлекеттік санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау органдарымен мекемелерінің келісімімен ғана пайдалануға болады. ЖК-де жұмыс істеуге арналған жұмыс орындарын төлелік үй жайларға орналастыруға жол бермейді. ЖК орналасқан үй жайлар интерьерінің ішін әрілеуге шағылысу коэфициенті: төбе үшін -0.07-0.8; қабырғалар үшін -0.5-0.6; еден үшін- 0.3-0.5 болатын материалдар қолданылуы тиіс.

Бақылау сурақтары:

1. Операторлардың жүмыс орынындағы міндеттерін атаңдар?

2. Жүмыс орнын қалай үйымдастыруды?

3. Оператордың жүмыс орнына қойылатын талаптарды атаңдар?

4. Компьютермен уақытынан тыс жүмыс істеген кезде денсаулыққа қандай зиан келеді?

5. Әрбір жүмыс орнындардың аралығы қанша метр болу керек?

6. Жүмыс кезіндегі талаптар қандай?

7. Экраннан көзге дейінгі аралық қанша см болуы керек?

8. Операторлардың үздіксіз жүмысы уақыты қанша сагаттан аспауы керек?