41.Экзистенциалистік философияның ерекшелігі неде? Мәнін ашып көрсетіңіз.

Экзистенциализм-адам,оның жеке басының мәселелері, дүниедегі тіршілігінің қиыншылықтары негізгі зерттеу пәні болып табылатын фил/лық бағыт. Ол өз-өзіне сенімсіздікті, адамның дүниеден жаттануын бейнелейді. «Болмыс пен әлем, адам тіршілігі , уайым, сезім, индивид ойларының ағыны» -дейді экзистенциалистер.

Экзистенциализмнің басты тақырыбы-адамның рухани әлемі қазіргі замандағы жеке тұлғаның тағдыры,жеке адам болмысы.

Экзистенциализмнің өзекті ұғымы- инферналдылық. Инферналдылық- инферна (латынның «дозаттық» сөзінен)-тығырық, тұйық, жабық жағдай дегенді білдіреді.Болмыстың инферналдылығы адамзат өміріндегі басты мағына.Өйткені ,өмірге келген алғашқы сәттен бастап жасалатын әрбір әрекет пен қадам өлімге қарай жасалатын қадам. Өлім инферналды- яғни болмай қоймайтын құбылыс. Мұны әркім түсінеді.Біздің санасыз өлу , өлім құбылысы туралы ойды рационалдандырып, қанша ығыстырғанымен, өлім-факт ретінде өмірдің әрбір сәтіне қатысып отырады.Өлім мәселесі адамзатты аз толғандырмағанымен , шын мәніндегі нағыз мәселе-басты сұрақ өлімде емес, өмірде: туылу мен өлу аралығындағы өмірде- инферналды болмыста, адамның сол аралықта өзін-өзі ұғынып, сезініп, жүзеге асыруында. Өйткені кез-келген адамның өмірінің мәні дәл сол адамның өз мәнін білдіреді.

Экзистенциализм фил-лық бағыт ретінде ХХ ғ-дың ортасында пайда болып, ХХғ. 20-70жылдарында маңызы арта түсіп, Батыс Европадағы ең танымал фил-лық бағытқа айналды.

Экзистенциализмнің өзектілігі мен көркеюіне мынадай алғышарттар себепші болды.

• Бірінші ж/е екінші дүниежүзілік соғыстар қарсаңында , соғыстар кезінде ж/е олардың арасындағы кезеңде адамзатты билеген адамгершілік ,экономикалық ж/е саяси дағдарыстар.

• Ғылым мен техниканың қаулап өсуі, техника жетістіктерінің адамға қарсы қолданылуы (әскери техниканың, автомат, пулемет, мина,бомбалардың жетілдірілуі, әскери әрекеттер барысында улы заттардың қолданылуы т.б.)

• Адамзаттың жойылу қаупі (ядролық қарудың жасалынуы ж/е пайдаланылуы,жақындай түскен экологиялық апат);

• Адамға қатысты қатыгездіктің , бейадамшылықтың күшеюі (концлагерлер, еңбек лагерлері, екі дүниежүзілік соғыста қаза болған 70млрд. адам);

• Толық фашистік ж/е тоталитарлық режимдердің таралуы;

• Адамның табиғат пен техногендік қоғам алдындағы шарасыздығы .

Экзистенциалистік фил/я осы құбылыстарға жауап ретінде пайда болды.

Философ-экзистенциалистердің қарастыратын мәселелері:

• адам тұлғасының бірегейлігі , оның сезімдерінің тереңдігі, уайымдары, қуаныш-үміттері, тұтас алғанда өмірі.

• Адамның ішкі дүниесі мен қоршаған дүние арасындағы айырмашылық

• Адамның жаттану мәселесі (қоғамның, мемлекеттің адамнан әбден алыстап,алғы болмысын елемей , оның «Менін» жаншуы.)

• Адамның жалғыздығы (адам дүниеде жалғыз ол өзін қажет сезіне алатын «координациялық жүйе» жоқ)

• Өмірдің мағынасыздығы мәселесі.

• Ішкі таңдау мәселесі