Оқу теориялық экспедициялар, ми25-39
Оқу ұғымының мазмұны қол жеткен нәтижелер немесе пайдалы тәжірибе тұрғысынан қарастырылуы мүмкін. оқу нәтижелерінің бес түрі:
Оқу білімнің сандық ұлғаюы ретінде. |
Оныңнәтижесіалынғанақпаратболыптабылады– «көпбілу»). |
Оқу есте сақтау ретінде. |
Нәтиже – қайта өндіругеболатынестесақталғанкөлемдіақпара |
Оқу ақпарат жинақтау ретінде. |
Нәтиже – естесақталып, ажет болған жағдайда қолдануға да болатын дерек, дағды және әдістердің йтарлықтай мөлшердегі жиынтығы |
Оқу мағынаны ұғыну және оның мәнін анықтау ретінде. |
Бұның нәтижесі– қушының пәннің құраушы бөліктері мен шынайы өмірар асындағы өзара байланыстарды анықтай алуы. |
Оқу шынайылықты өзгеше түсіну және түсіндіру ретінде. |
Нәтижесі – әлемді өзгеше қырынан қарастыру арқылы танып-білу. 1-3-тұжырымдамалар оқушыға қатысты оқуды сыртқы фактор ретінде қарастырады. |
Оқыту – кешендіүдеріс.
Адамдардың қалай оқитынын түсіну: «теориялық экспедициялар»
Бірақ психология саласындағы осы нысанды зерттеушілердің негізгі үш тобы анықталған: әлеуметтік психологтар, аффекттік теоретиктер және когнитивті психологтар.
Когнитивті психология Бұл«теориялық экспедицияның» өн бойында ең ұзақ болатын топ – когнитивті те-оретиктер. Бұл теорияның өкілдері – когнитивті психологтар белгілі бір материалды қабылдауға қатысты адамдардың санасында болып жатқан үдеріс мәселелерін зерттейді. Пиаже теориясына жүгіну 1960 жылдары когнитивті психология әлемінде ойлауды дамыту теориясы тұрғысынан Жан Пиаженің ғылыми идеялары басымдыққа ие болды.
Пиаже кеңістік, уақыт және сандық аспектілерді қамтитын дамудың жалпы кезеңдерін анықтады.
Пиаже зияткерлікті барлық жеке тұлғаларда бірдей дамитын бірыңғай жалпы қабілет деп есептеген. Қырық жылдан кейін ғалымдар адамдар ерекше түрде жұмыс істейтін және өзара қарым-қатынаста
Пиажені жеке айырмашылықтар қызықтырмаған, ол «эпистемиялық субъектіні» зерт-теген.
Пиаже жаңа туған нәрестелердің «ана сүтімен қоректену», айналадағыны аңдау сияқты шектеулі биологиялық қабілеттермен бірге, оқудың – ассимиляция және бейімделу деп атаған басты екі үдерістеріне ие екені туралы да болжаған.
Пиаже танымдық дамуды өсіп келе жатқан баланың физикалық немесе азын-аулақ дәрежеде әлеуметтік дүниемен өз бетінше эксперимент жасауы деп қабылдап, тарихи және мәдени факторлардың маңыздылығын ескермеген.
Сонымен бірге Пиаже біртұтас танымдық тетіктердің, моториканың көріністері ретінде тіл және басқа да графикалық, музыкалық бейнелер сияқты таңбалардың жүйесін қарастырған.
Говард Гарднер (2006) зияткерліктің өзара байланысын тап басып көрсету мүмкін емес деп, ондай дәлелдемелердің басым бөлігін жоққа шығарады. Гарднер субъектілер көп қырлы зиятқа (КҚЗ) ие деп есептеген.Роберт Стернберг «үштік модель»теориясын ұсынған. Гарднергеқарағанда, Стернберг адам санасында өңделетін нақты материалға аса мән бермейді. Оның орнына олзияттың компоненттік, эмпиристік және мәнмәтіндік аспектілеріне назара ударады. Стернбергтің айтуы бойынша, адами зият – бұл «жеке тұлға өміріне қатысты шынайы ортаны бейімдеуге, іріктеуге және құруға бағытталған ойәрекеті» (Sternberg, 2007
«Табиғат тәрбиеге қарсы» деген тезис физикалық немесе мінез-құлық сипаттамаларының жеке ерекшеліктерін белгілеуде немесе анықтауда «тәрбие» деп белгіленетін жеке тәжірибеге қатысты жеке тұлғаның туа біткен қасиеттерінің, яғни «табиғаттың» маңыздылығы туралы мәселеге қатысты бой көтеріп отыр. Ридли (2004) ген біздің мінез-құлқымызды бақыламайды, алайда біздің тәжірибеміздің әсерінен өзгеріп отырады деп пайымдайды.Өзінің «Тәрбие болжамдары» (The Nurture Assumption) деген кітабында Джудит Харрис «тәрбие» ұғымы, отбасылық тәрбие мәнмәтініндегі дәстүрлі анықтамаға сәйкес, Құрама Штат- тары тұрғындарының сипаттамасының басым бөлігіндегі қарама-қайшы пікірлерді қажетті деңгейде түсіндіре алмайды деп тұжырымдайды. Керісінше, Харрис отбасы әсеріне қарағанда, отбасы тәрбиесіне қатысы жоқ құрбы-құрдастар тобы немесе қоршаған ортаның кездейсоқфакторларының ықпалы күштірек екенін тілге тиек етеді.