8 Семестр

Тақырып – пиперазин туындылары ( 1 сағат)

Мақсаты : фармакопеялық препарат циннаризиннің сапасын бағалауды оқып үйрену.

Тапсырма :

1. Пиперазин туындыларының дәрілік препараттарының химиялық құрылысының ерекшеліктері.

2. Сапасына қойылатын талаптар, жалпы және жеке талдау әдістері.

3. Сақтау, медицина саласында қолданылуы.

Орындау түрі: тақырып тапсырмасы бойынша реферат жазу.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмаларын әдебиетпен жұмыс істей отырып реферат дайындау..

Тапсыру мерзімі: 2 апта

Бағалау критерилері: с ´ б. = балл ( балл –1 сағ. СӨЖ)

ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. Интернет материалдары

Бақылау (сұрақтар):

1. Пиперазин туындыларына қандай дәрілік препараттар жатады?

2. Көрсетілген препараттардың алу жолына байланысты тәжірибе жүзінде қай тәсілдер қолайлы болады.

3. Циннаризиннің физика-химиялық қасиеттерін көрсетіңіз.

4. Циннаризиндегі бөгде қоспаларды анықтау үшін қандай әдістерді қолданады?

5. Бұл препараттары қандай жағыдайда сақтайды?

Тақырып – холинолитиктер, атропин туындылары: тропацин, апрофен, тропафенді синтездеу аймағындағы зерттеулер (1 сағат)

Мақсаты : атропин аналогі синтезі аймағындағы зерттеу бағыттары және сапасын бағалау әдістерімен танысу.

Тапсырма :

1. Тропацин, апрофен және тропафеннің құрылысы және оның биологиялық белсенділігіне байланысы.

2. Сапасына қойылатын талап және талдау әдістері.

3. Алу әдістеріне байланысты тазалыққа қойылатын талаптар.

4. Сақтау жағдайлары және жұмыс кезінде көңіл аудару.

Орындау түрі: топтасып талқылау, тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 5 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. Материалы из Интернета.

Бақылау сұрақтары:

1. Атропиннің қандай аналогін білесіз?

2. Атропин аналогтарының құрылысы мен биологиялық белсенділігі арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

3. Көрсетілген дәрілік препараттардың негізділігін анықтауда қандай химиялық реакциялар қолданылады?

4. Дәрілік препараттардың: тропацин, апрофен және тропафеннің сандық мөлшерін қандай әдістермен анықтайды?

5. Жоғарыда көрсетілген препараттардың қандай дәрілік қалыптары сізге белгілі?

Тақырып – Хинуклидин туындылары: ацеклидин, оксилидин, фенкарол ( 1 сағ)

Мақсаты : студенттерді хинуклидин туындыларының құрылыс ерекшеліктері және дәрілік препараттар сапасын бағалау әдістерімен таныстру.

Тапсырма :

1. Хинуклидин туындылары препараттарының химиялық құрылыс ерекшеліктері және оның фармакологиялық белсенділігімен байланысы.

2. Ацеклидин, оксилидин, фенкарол алыну және физикалық қасиеттері.

3. Ацеклидин, оксилидин және фенкаролдың негізділігін анықтауда жүретін химиялық реакциялар.

4. Сандық талдау әдістері.

5. Сақтау жағдайы мен жарамдылық мерзімі.

Орындау түрі : тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар дайындау.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 7 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. От субстанции к лекарству / Под ред. член-кор. НАН Украины В.П. Черных. – Харьков: Изд-во НФаУ: Золотые страницы, 2005. – 1244 с.

2. Материалы из Интернета.

Бақылау сұрақтары:

1. Хинуклидин туындылары препараттарының химиялық құрылысын жазыңыз. Оның биологиялық қасиетінің химиялық құрылыс ерекшелігіне байланысын түсіндіріңіз.

2. Ацеклидин, оксилидин және фенкаролдың алынуы және физикалық қасиеті.

3. Жоғарыда көрсетілген дәрілік препараттардың негізділігін анықтауда қандай реакция жүреді?

4. Хинуклидин туындылары препараттарының алыну жолын көрсетіңіз.

5. Ацеклидин, оксилидин және фенкаролдың сандық талдау әдістерін көрсетіңіз.

Тақырып – Хиназолин туындылары ( 1 сағ)

Мақсаты : студенттерді хиназолин туындыларының құрылыс ерекшеліктері, физика-химиялық қасиеттері және сапасын бағалау әдістерімен таныстыру.

Тапсырма :

1. Хиназолин туындылары препараттарының химиялық құрылыс ерекшеліктері және оның фармакологиялық белсенділігімен байланысы.

2. Празозиннің алыну әдістері және физика-химиялық қасиеттері.

3. Празозиннің сандық және сапалық анықтау әдістері.

4. Тұрақтылығы және сақтау шарттары.

Орындау түрі : тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар дайындау.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 9 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. От субстанции к лекарству / Под ред. член-кор. НАН Украины В.П. Черных. – Харьков: Изд-во НФаУ: Золотые страницы, 2005. – 1244 с.

3. Материалы из Интернета.

Бақылау сұрақтары:

1. Празозиннің құрылысына қандай гетероциклді жүйе кіреді?

2. Празозиннің қасиетін сипаттаңыз.

3. Празозин қандай фармакологиялық әсер көрсетеді?

4. Празозиннің негізділігін қалай анықтайды?

5. Дәрілік қалыптағы празозиннің сандық анықтау әдісін көрсетіңіз.

Тақырып – Барбитур қышқылының туындылары ( 1 сағ )

Мақсаты : студенттерді барбитур қышқылының туындыларының құрылыс ерекшеліктері, физика-химиялық қасиеттері және сапасын бағалау әдістерімен таныстыру.

Тапсырма :

1. Барбитур қышқылының туындыларының химиялық құрылыс ерекшеліктері және оның фармакологиялық белсенділігімен байланысы.

2. Барбитур қышқылының туындыларының жалпы синтездеу әдістері.

3. Дәрілік заттардың тазалығына қойылатын талаптар, өзіндік қоспаларын анықтау.

4. Сақтау жағдайы және жарамдылық мерзімі.

Орындау түрі : тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар дайындау.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 11 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. Фармацевтическая химия / Под ред. академика РАМН А.П. Арзамасцева. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2008. – 640 с.

3. От субстанции к лекарству / Под ред. Член-кор. НАН Украины В.П. Черных. – Харьков: Изд-во НФаУ: Золотые страницы, 2005. – 1244 с.

Бақылау сұрақтары:

1. Барбитал, фенобарбитал, бензонал, барбитал натрий, гексеналдің әр-түрлі ерігіштігіне түсініктеме беріңіз?

2. Барбитур тобының дәрілік заттарының циклді уреидтерге жататындығының дәлелдейтін реакция теңдеуін жазыңыз.

3. Барбитур қышқылдарының натрий тұзының хлорсутек қышқылымен әрекеттесу мүмкіндігін түсіндіріңіз. Бұл реакцияны дәрілік препараттардың талдауында қолдану мүмкіндігін көрсетіңіз.

4. Қай реакциямен бензоналдағы бензой қышқылы қалдығын анықтауға болады?

5. Барбитал және фенобарбиталда қандай қоспаларға талдау жүргізіледі?

Тақырып – Гуанин туындылары ( 1 сағ )

Мақсаты : студенттерді гуанин туындыларының құрылыс ерекшеліктері, физика-химиялық қасиеттері және сапасын бағалау әдістерімен таныстыру.

Тапсырма :

1. Гуанин туындыларының химиялық құрылыс ерекшеліктері және оның фармакологиялық белсенділігімен байланысы.

2. Ацикловир (зовиракс) ганцикловир (цимевен) Физико-химиялық қасиеті.

3. Гуанин туындыларының сапасына қойылатын талаптар және талдау әдістері.

4. Медицина саласында қолданылуы.

Орындау түрі : тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар дайындау.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 13 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. От субстанции к лекарству / Под ред. член-кор. НАН Украины В.П. Черных. – Харьков: Изд-во НФаУ: Золотые страницы, 2005. – 1244 с.

3. Материалы из Интернета.

Бақылау сұрақтары:

1. Қандай тәбиғи шикізаттың құрамында гуанин бар?

2. Гуанин молекуласының қандай таутомериялық түрлері болады?

3. Ацикловир және ганцикловирдің химиялық құрылыс ерекшеліктерімен ұқсастығын атаңыз.

4. Ацикловирдің синтезі негізіне жататын реакцияны жазыңыз.

5. Ацикловирді сандық анықтау үшін қандай физика-химиялық әдісті қолданады? Түсіндіріңіз.

Тақырып –Бензодиазепиндердің рН ортасына байланысты УК және ИҚ спектрлерінің сипаттамасы, олардың дәрілік зат талдауына қолданылуы ( 1 сағ )

Мақсаты : Бензодиазепин туындылары дәрілік препараттарының УК және ИҚ спектрлері және осы топтық дәрілік заттардың идентификациялық талдауында қолдануын оқып-үйрену.

Тапсырма :

1. Бензодиазепин туындылары препараттарының рН ортасына байланысты УК және ИҚ спектрлері тіркеу жағыдайының әдістері.

2. УК және ИҚ спектрлері аймағында жұтылуды бензодиазепин туындыларының молекулалық формасын сипаттаңыз.

3. Диазепин туындыларының ИҚ спектрлері бойынша сапалық идентификациялау әдісін қолдану.

4. Карбамазепиннің УК спектрофотометрия сапалық әдісті анықтау.

Орындау түрі : тақырып тапсырмалары бойынша рефераттар дайындау.

Орындау критерилері: тақырып тапсырмалары бойынша әдебиеттермен жұмыс жасау, реферат дайындау.

Өткізу мерзімі: 15 апта

Баға критериі: сағ ´ б. = балл ( балл – ең көп болғанда 1 сағ СӨЖ)

Әдебиеттер :

1. Беликов В.Г. Фармацевтическая химия: учебное пособие, 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2008. – 616 с.

2. Фармацевтическая химия / Под ред. академика РАМН А.П. Арзамасцева. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2008. – 640 с.

3. Материалы из Интернета.

Бақылау сұрақтары

1. Карбамазепиннің құрылыс формуласын жазып, УК және ИҚ спектрлері аймағында қайдай функциональды топтардың жұтылу спектрін беретінін көрсетіңіз.

2. Карбамазепиннің рН аймағына байланысты УК және ИҚ спектрлері аймағында жолақтау қалай орын ауыстратындығын сипаттаңыз?

3. Карбамазепиннің ИҚ спектрлері аймағына байланысты негізділігін анықтау әдісін сипаттап беріңіз.

4. Карбамазепинге УК спектрофотометрия әдісімен сандық анықтауды қалай жүргізуге болады.

КОНТРОЛЬДЫ-ӨЛШЕУІШ ЗАТТАР

Рубежді бақылау № 1 (2 сағат)

Вариант № 1

1. Фенол және хинон туындыларының топтарына қандай препараттар жатады?

2. Ароматикалық қосылыстарының қасиеттерінің сипатын беріңіз және нафтохинон туындыларының қатарынағы химиялық құрылыс пен биологиялық активтіліктің арасындағы байланысты көрсетіңіз.

3. Синестролдың және диэтилстильбестролдың к₁ витаминін алу үшін қандай синтетикалық алу жолын ұсынуға болады?

4. Тамоксифен сапалығына нормативті құжаттар қандай талаптарды қояды?

5. «Phenolum purum» және «Vikasolum» дәрілік препараттарының спалығына МФ ІХ және Х басылымдары қандай анализ әдістері ұсынылды?

6. Аналитикалық практикадағы ароматикалық дәрілік заттарының қатарындағы фенолдарды анықтаудың қандай әдістері бар?

7. Синестрол синтезі қай жерде орындалған және неге ол негізделген ?

8. Синестролдың ацетирленуі қандай әдісіне негізделген?

9. Нафтахинон туындыларының қандай препаратына сандығын анықтауындағы цериметриялық әдісті ұсынады?

10. Синестрол изомерлеріне мінездеме беріңіз.

Вариант № 2

1. Ароматикалық қышқылдар мен олардың тұздарына жалпы мінездеме беріңіз.

2. Кольбе-Шмидт реакциясының механизмі неге негізделген?

3. Бензой және салицил қышқылының сандық анықталуы неге негізделген?

4. Ароматикалық қышқылдардың анықталуына қандай әдістер бар?

5. Фенолқышқыл туындыларын алудағы қандай химиялық процесстер қатар жүреді?

6. Фенолдарды броматометриялық титрлеу әдісін қандай мақсатпен жүргізеді?

7. «Resorcinum» препаратының статьясын қолдана отырып (МФ Х басылымы), резорцинді титрлеген кездегі кеткен теориялық мөлшерін санаңыз. Бірақ та резорциннің сулы ерітіндісі 2-5% болу керек.

8. Тимолдың және резорциннің броматометриялық анықталудың химизмін жазыңыз.

9. Ароматикалық қышқылдар мен олардың тұздарының негізділігін қандай химиялық реакциялармен дәлелдеуге болады?

10. Медициналық практикада ароматикалық қышқылдар мен олардың тұздарының қандай арнайлылығы бар?

Вариант № 3

1.Пара-аминобензой қышқылының жалпы қышқылды қасиеттерін дәлелдеңіз.

2.Пара-аминобензой қышқылды эфирлер қатарындағы химиялық құрылысы мен биологиялық активтіліктің арасындағы байланысты анықтаңыз.

3. Бензокаин, прокаин гидрохлорид, тетракаин гидрохлоридінің жергілікті анестезия эффектісі неде анықталады?

4.Бензокоинді анықтауындағы қандай сандық анықтау әдістері бар?

5.Прокаин гидрохлоридінің сусыз титрлеуі неге негізделген?

6.МФ Х бойынша пара-аминобензой қышқылының тазалығына қойылатын талаптар?

7.Нитритометрия негізінде жатқан реакцияның химизмін дәлелдеңіз.

8.Пара-аминобензой қышқылының эфирлеріне сандық анықтау әдістерін санап беріңіз.

9.Нитритометриялық әдісімен дәрілік заттарының сандық анықталуындағы сай есептерді мысалға келтіріңіз.

10. Пара-аминобензой қышқылының эфирлеріне нитритометриялық титрлеудің химизмін жазып беріңіз.

Вариант № 4

1. Пара-аминосалицилат натрииді титрлеуінде қандай сандық анықтау әдістері ұсынылады?

2. Пара-аминосалицил қышқылының дәрілік препараттарындағы біріншілік ароматикалық аминотоптарының анықталуы қалай жүргізіледі?

3. Пара-аминосалицилат натриидің сапалығының анықталуы қалай жүргізіледі ?

4. Ибупрофен дәрілік препаратының сандығына және сапалық идентификаия әдісіне мінездеме беріңіз?

5. Туберкулезбен ауырып жатқандарға қандай препараттарды жазып береді?

6. Нитритометриялық титрлеудің ұсыныстарын мінездеп беріңіз.

7. Пара-аминосалицилат натриидің функционалды анализді қалай жұргізеді?

8. Ибупрофен-дәрілік препаратын қандай функционалды топтарға идентифицирлеуге болады?

9. Ибупрофен қандай қосылыс топтарына жатады?

10.Медициналық практикада ибупрофен қалай қолданылады?

Вариант № 5

1.Пара-аминофенол метаболизмін жалпы зерттеуіне байланысты жаңа дәрілік заттарды іздеу.

2.Парацетамолдың нитритометриялық титрлеудің ұсынысы неге негізделген?

3.Пара-аминофенол туындыларын алуында қандай алу жолдары бар?

4. Неостигмин метилсульфат препаратының (прозерин) істелінуі?

5.Қандай аналогты препаратының әсеріне байланысты прозеринді қолданады?

6.КР МФ парацетамолға қандай негізділік реакциясын ұсынады?

7.Парацетамолдың нитритометриялық анықтауында бақылау жұмысы қандай мақсатпен жұргізіледі?

8.Неге тек пара-аминофенол туындыларының тобына нитритометрияны ұсынады?

9.Прозерин қандай эффективтілікті басқа әсері ұқсас препараттарға байланысты көрсетеді?

10.Прозериннің жалпы қышқылды ерекшеліктерін мінездеп беріңіз.

Вариант № 6

1. Тримекаин гидрохлоридтің сапалығын бақылауындағы қандай сынақтар өткізіледі?

2. Лидокоин гидрохлоридінің негізділігі қандай қасиеттерді дәлелдейді?

3. Анестезия практикасындағы қандай препараттар активті?

4. Органикалық негіз тұздарының анықталуындағы қандай әдістер қолданылады?

5. Органикалық негіз тұздардың сусыз титрлеуі неге негізделген?

6. Сусыз ортадағы титрлеуінде қандай қасиеттері қолданылады?

7. Үшіншілік аммонии гидрохлорид негізін анықтауындағы қандай сандық әдістер бар ?

8. Медициналық практикада диэтиламиноацетанилид туындыларының дәрілік препараттарының қолданылуы.

9. Белгілі бір препараттың (органикалық негізіндегі гидрохлоридтерге) анықталып жатқан заттың грамм-эквивалентін есептеңіз.

10. Диэтиламиноацетанилид қосылыстарының топтарына қандай сақтау ережелер ұсынылады?

Рубежді бақылау № 2 (2 сағат)

Вариант № 1

1. Пара-аминосалицилат натрииге темір қышқылды хлоридімен (хлорид окисного железа) әсер еткен кезде қандай комплекстер түзіледі?

2. Пара-аминосалицил қышқылының туындыларының мінезділігіне қандай конденсация және қышқылдану реакциялары пайдаланылады?

3. Қалқанша безі және олардың синтетикалық аналогтары қандай қасиеттерді көрсетеді?

4. Организмде қалқанша безі гормонының биосинтезі қалай іске асырылады?

5.Дәрілік препараттардағы органикалық байланысып тұрған галогендерді анықтауындағы қандай сандық элементті анализ әдістерін қолданады ?

Тест тапсырмалары

1. Арилметанды бояғыштың түзілуі мынаған байланысты …

A) фенобарбиталға;

B) натрий пара-аминосалицилатқа;

C) пирацетамға;

D) атропин сульфатқа;

E) пиридоксин гидрохлоридке.

2. Қай затты анықтау үшін тогтағы оттегімен күйдіру әдісі ұсынылады?

A) камфораны;

B) аскорбин қышқылды;

C) тиреоидинді;

D) натрий бензоатын;

E) глюкозаны.

3. Қабынуға қарсы әсері бар …

A) аминолон;

B) анаприлин;

C) пирацетам;

D) ибупрофен;

E) бензой қышқылында.

4. Пара-аминосалицил қышқылының туындыларына жатады…

A) нитроглицерин;

B) глюкоза;

C) пирацетам;

D) дибазол;

E) ибупрофен.

Вариант № 2

1. Ми қабатының функциясын бүйрек үсті темірлердің қандай гормондармен жүргізіледі?

2. Дәрілік шикізатынан алкалоиддтарды бөлудегі қандай әдістер бар?

3. МФ Х басылымы фенилалкиламин туындыларының дәрілік заттарын қандай сынақтармен(испытания) регламенттеледі?

4. Нитрофенилалкиламиндер қатарында қандай изомерия трлерін анықтайды?

Тесттік тапсырмалар

1. Ароматикалық антибиотиктерге жатады …

A) лактоза;

B) цимарин;

C) фторотан;

D) гексаметилентетрамин;

E) левомицетин.

2. Адреналиннің қай реакциясына байланысты адренохром түзіледі?

A) қайта қалпына келуі;

B) изомеризация;

C) гидролитикалық ыдырау;

D) қышқылдануы;

E) орын алмасуы.

3. Дәрілік шикізатынан қандай препараттар алынады?

A) бромизовал;

B) этаминал натрий;

C) анаприлин;

D) изадрин;

E) эфедрина гидрохлориді.

4. Қандай сулы еріткіштермен инъекциялық адреналин және норадренолин гидротартраттар ерітінділерін тұрақтандырады…

A) кальций хлориді;

B) натрий фосфаты;

C) натрий метабисульфиты;

D) хлорсутек қышқылымен;

E) калий ацетатымен.

Вариант № 3

1. Өнеркәсіпте сульфаниламидті препараттарының қандай синтетикалық алу тәсілдері қолданылады?

2. Сульфаниламидті препараттарымен терапиясында конкурентті антогонизм теориясының маңызы қандай?

3. Стрептацидтің фармакопеялық анализімен қандай сапалық әдістер қатар жүреді?

4. МФ Х басылымы бойынша сульфаниламидті препараттардың қандай сандық анықтауы қабылданған?

Тесттік тапсырмалар:

1. Қандай заттарға электрофильді орын алмасу тән …

A) метионинге;

B) норсульфазолға;

C) фурациллинге;

D) тимолға;

E) оксафенамидке.

2.Бензолсульфаниламид туындыларын титрлеуге арналған ең жақсы еріткіш …

A) ментол;

B) хлороформ

C) этил спирті;

D) толуол;

E) диметилформамид.

3. Сульфаниламид препараттарына арналған нитритометрияда қолданылатын катализатор ..

A) аскорбин қышқылы;

B) калий ацетаты;

C) натрий хлориді;

D) калий бромиді;

E) хлорсутек қышқылы.

4. Қандай температурада нитритометриялық әдіспен сульфацил натрийдің сандығын анықтайды:

A) 0-10⁰С

B) -20⁰С;

C) +22⁰С;

D) +23⁰С;

E) +26⁰С.

Вариант № 4

1. Медициналық практикада фуран туындыларынан дәрілік зат ретінде қолданылады:

2. 5-нитрофуран туындыларының дәрілік препараттарының сандығында МФ Х басылымы бойынша қандай жалпы топтық реакциялар қолданылады?

3. Әлсіз қышқылды нитрофуран қатарына сусыз ортадағы қышқылды-негізді реакцияларының химизмін жазыңыз.

4. Медициналық практикада қолданылуы бойынша нитрофуран қышқылы қатарының тобын мінездеп беріңіз.

Тесттік тапсырмалар:

1. Нитрофуран туындыларының дәрілік препараттарындағы сыртқа қолданылатын зат ретінде қолданылады:

A) фурадонин;

B) фурацилин;

C) фуразолидон;

D) фурагин;

E) фуразолин.

2. МФ Х фурацилинге қандай сандық анықтау әдісін ұсынған?

A) йодометрия;

B) йодатометрия;

C) нитритометрия;

D) сусыз ортадағы қышқылды-негізді тирлеу;

E) комплексонометрия.

3. Күйдіргі сілтімен препараттарының түсті реакцияның қолданылуы неге негізделген?

A) аргентометриялық;

B) нитритометриялық;

C) алкалиметричялық;

D) перманганатометриялық;

E) фотоколориметриялық.

4. Иодометриялық титрлеу әдісіндегі фурацилиннің Г.экв.…

A) Э=М.м./2;

B) Э=М.м.;

C) Э=М.м./4;

D) Э=М.м./6;

E) Э=2М.м.

.

Вариант № 5

1. 4-оксикумарин туындылары қандай химиялық қасиеттерін көрсетеді?

2. 4-оксикумарин туындыларына қандай дәрілік препараттар жатады?

3.Неодикумариннің лактонды сақинасының үзілуіне қандай реакция әсер етеді?

4.Фепромарон, нитрофарин анализіне қандай сандық анықтау әдістері ұсынылады?

Тесттік тапсырмалар:

1. Салицил қышқылының түзілу реакциясын нені анықтау үшін қолданады?

A) феназепамның негізділігін;

B) неодикумариннің негізділігін;

C) барбамилдің негізділігін;

D) бромкамфораның негізділігін;

E) этил спиртіндегі метанол қоспаларын.

2. Неодикумариннің сынағы химиялық қасиеттері молекуласындағы қандай топқа негізделген…

A) карбоксильді топ;

B) гидроксильді топ;

C) амидті топ;

D) карбонильді топ;

E) органикалық байланысқан йодқа.

3. Неодикумариннің сандық анықталуы қышқылды қасиеттерін молекуласындағы қандай топтың барына негізделген?

A) карбоксильді топқа;

B) гидроксильді топқа;

C) амидті топқа;

D) карбонильді топқа;

E) органикалық байланысқан йодқа.

4. Нитрофариннің химиялық құрылымында қандай топ бар:

A) амидті топ;

B) нитротоп;

C) метоксильді топ;

D) азоттың үшіншілік атомы;

E) азотопты.

Вариант № 6

1.Е витаминін алудағы қандай табиғи көздері бар?

2.Токоферол ацетатының сандық анықталуына қышқылдану-қайта тұрақтандыру әдістері қандай?

3. Абсолютті спирттегі 0,01% токоферол ацетаты препаратының ерітіндісі жұту көрсеткіші қалай есептеледі?

4. α-токоферол аналогты әсеріндегі токоферол топтарын мінездеп беріңіз.

Тесттік тапсырмалар:

1. МФ Х басылымымен қабылданған токоферл ацетатының сандық анықтау әдісі…

A) комплексонометриялық титрлеудің әдісі;

B) нитритометриялық титрлеу әдісі;

C) потенциометриялық титрлеудің әдісі;

D) цериметрия әдісі;;

E) нейтрализацияның ығысып шығу әдісі.

2. Цериметриялық титрлеудегі токоферол ацетатының грамм-эквивалентін анықтаңдар.

A) М.м/2;

B) М.м;

C) 2М.м;

D) М.м/4;

E) М.м/6.

3. Метильді топтаррына байланысты молекулада қанша токоферолдарды анықтайды?

A) 12 токоферол;

B) 2 токоферол;

C) 5 токоферол;

D) 7 токоферол;

E) 6 токоферол.

4. Токоферол ацетатының негізділігі ненің әсерімен дәлелденеді?

A) концентрирленген азот қышқылымен;

B) калий гидроксидімен;

C) натрий нитритімен;

D )диметилформамидпен;

E) тұз қышқылындағы ванилин ерітіндісімен.

Рубежді бақылау № 3 (2 сағат)

Вариант 1

1. Феноксиметилпенициллиннің, натрий тұзының бензилпенициллиннің, новокаин тұзының бензилпенициллинің, стрептомицин сульфатының химиялық құрылысына байланысты олардың суда әртүрлі еруін түсіндіреді.

2. 25 % хлорсутек қышқылы ерітіндісімен натрий тұзының пенициллинімен қарым қатынасының мүмкін болуын түсіндіріп беріңіз. Реакцияның теңестіріңіз.

3. Ментолдың, камфораның және ретинолдың құрылымдық реакциясын жазыңыз. Осы қосылыстардың құрылысындағы изопропен фрагменттерін бөліп алыңыз. Терпендердің класификациясын олардың химиялық құрылысына байланысты дәлелдеп беріңіз.

4. Кортикостеройдтардың негізінде жатқан көміртекті циклын атаңыз. Оның құрылысты формуласын жазып, осы циклдың көміртек атомдарын санмен белгілеңіз.

5. Андроген топтарының препараттарына сандық анықтау әдістерін атаңыз. Андрогендердің молекуласындағы қандай функционалды топтарды осы мақсатта қолдануға болады?

Тесттік тапсырмалар:

1. Қандай қосылыс топтарға жалпытоптығына гидроксомалды реакциялар тән ?

A) хинолин және хинукледин туындыларына;

B) альдегидтер туындыларына;

C) беталактамидтерге*;

D) моноциклды терпендер туындыларына;

E) бициклдық терпендер туындыларына.

2. Ақ түсті, суда ериді, 1-нафтолмен және натрий гипохлоридімен әрекеттескенде қызыл тү беретін дәрілік зат. Бұл:

A) цефалотин натрий тұзы;

B) оксациллина натрий тұзы;

C) гентамицин сульфаты;

D) стрептомицин сульфаты;

E) феноксиметилпенициллин.

3. Өз құрамында α-Кетольді тобы бар:

A) прогестерон;

B) гидрокортизон;

C) метилтестостерон;

D) прегнин;

E) преднизолон.

4. Боялған заттарының түзілуіменстрофантин-К жауап береді:

A) натрий гидроксидімен;

B) хлорсутек қышқылымен;

C) пикрин қышқылымен;

D) темі (III) хлоридімен;

E) мыс (II) йодидімен.

Вариант 2

1. ЛС-ң бетталактамид тобының сапалығына және негізділігін анықтауда УК спектрофотометрияны мысал ретінде алып, ГФ-тің жеке статьясының және басқа НҚ негізінде қолданылады.

2. Бензлпенициллиннің, феноксипенициллиннің, ампицилиннің тұздарына жеке реакцияларды атаңыз. Анализде қалай қолданылатынын және неге олар негізделгенін түсіндіріңіз.

3. Камфора мен ментолдың алыну жолы және олардың химиялық құрылысына байланысты сапалық бағасының айналу көрсеткішінің маңыздылығын дәлелдіңіз.

4. Осы заттарының идентификациясына қолданылатын жалпы функционалды топтарын атаңыз.

5. Ацетильді туындының (сірке ангидридімен) түзілу реакциясының эстроген гормондар және олардың синтетикалық аналогтарының қандай ЛС анализін қолданады? Ұқсас препараттың сандығын анықтауына және идентификациясына осы реакциясына қалай қолданады?

Тесттік тапсырмалар:

1. Азотқұрамды органикалық тұзы:

A) стрептомицин сульфаты;

B) феноксипенициллин;

C) натрий тұзының оксациллині;

D) калий тұзының оксациллині;

E) натрий тұзының цефалотині.

2. Қандай дәрілік заттарда сілтінің әсерінен химиялық құрылысының өзгерісі болады?

A) канамицин сульфатының;

B) амикацин сульфатының;

C) цефалексинның;

D) стрептомицин сульфатының;

E) амикацин сульфатының.

3. Стеройдты гормондардың дифференцирлеуге рұқсат ететін реагент:

A) Фелинг реактивінің;

B) концентрлі күкірт қышқылы;

C) концентрлі азот қышқылы;

D) концентрлі хлорсутек қышқылы;

E) гидроксиламин ерітіндісінде.

4. Идентификацияға, оның Тб анықталуымен күрделі эфирдің тұзілу реакциясын қолданады:

A) камфораның;;

B) метилтестостеронның;

C) тестостерон пропионатының;

D) кортизон ацетатының;

E) синэстролдың.

Вариант 3

1. Феноксиметилпенициллиннің қышқылды-негізді қасиетін мінездеп беріңіз. Реакция теңестірілуін жазыңыз.

2. Стрептомицин молекуласындағы стрептоздың қалдығына барлық реакцияларды атап беріңіз. Альдегидті топтарға тән реактивтерімен N-метил-L-глюкозаминнің қалдығын және стрептоз қалдығын қандай жағдайларда ашуға болады. Реакция теңестірілуін жазыңыз.

3. Терпингидраттың, ментолдың, камфораның және ретинол ацетатының сақталу жағдайын айтып беріңіз. Берілген дәрілік заттарының сапалығына әсер ететін сыртқы ортаның жанама факторларын көрсетіңіз.

4. Кортикостеройдтың және оның синтетикалық аналогтар тобының қандай физикалық және физико-химиялық ерекшеліктерін жазыңыз?

5. Экстроген гормондарының және олардың синтетикалық аналогтар тобының қандай ЛС-і азобояу түзілүдің реакциясын береді? Белгілі бір препараттың мысалына реакция схемасын жазыңыз. Берілген дәрілердің анализінде осы реакцияны қалай қолдануға болады?

Тесттік тапсырмалар:

1. Гликозид химиялық құрылымына байланысты:

A) цефалексин;

B) феноксиметилпенициллин;

C) амикацин сульфат;

D) стрептомицин сульфат;

E) динатрий тұзының карбенициллині.

2. Натрий тұзының бензилпенициллинін феноксиметилпенициллиннен айырмашылығын көрсетуге болады:

A) сыртқы көрінісінен;

B) хромоттропты қышқылының реакциясымен;

C)күкірт қышқылының реакциясымен;

D) суда еерігіштігімен;

E) гидроксамды реакциясымен.

3. Кортикостеройдтағы α-кетольді тобының реакциясының әсерімен дәлелдеуге болады:

A) Фелинг реактивімен;

B) гидроксиламин ерітіндісімен;

C) сұйылтылған азот қышқылымен;

D) сұйылтылған хлорсутекті қышқылымен;

E) концентрлі натрий гидроксидінің ерітіндісімен.

4. Кортизон ацетатындағы бөтен қосылыстаарының анықталуында қандай әдісті қолданады?

A) УК спектрофотометрияның;

B) ИК спектроскопияның;

C) гравиметрияның;

D) ТСХ;

E) фотоэлектроколориметрияның.

Вариант 4

1. Феноксиметилпенициллиннің, натрий тұзының оксациллиннің және стрептомицин сульфатының әр түрлі жағдайларда натрий гидроксид ерітіндісінің әсерінен химиялық құрылысына қарап, түзілуін түсіндіріңіз. Реакцияның теңестірілуін жазыңыз.

2. Феноксиметилпенициллинге және бензилпенициллинге МФ пенициллиннің суммасын йодометриялық анықтау әдісін қарастырады. Натрий тұзының бензилпенициллинге және метоксибензилпенициллинге осы әдістің жүргізілуін көрсетіңіз..

3. Ментолдың, камфораның, терпингидраттың негіздік аналогтарында қолдануға болатын реактивтердің мысалдарын келтіріңіз.

4. Кортекостероидтардың молекуласындағы, олардың қайта қалпына келуі ерекшеліктері қандай функционалды топтарына негізделген. Реакция теңестіруін жазыңыз.

5. Андрогенді гормондар мен олардың синтетикалық аналогтарының дәрілік заттарының рационалды және латынша атауларын, құрылымдық формулаларын жазыңыз.

Тесттік тапсырмалар:

1 Бетталактомид тобына жатады:

A) канамицин сульфаты;

B) цефалексин;

C) амикацин сульфаты;

D) гентамицин сульфаты;

E) бензосульфат.

2. Натрий тұзының бензилпенициллиннің сандық анықталуындағы қандай әдісті қолдануға болады?

A) гравиметриялық

B) амперометриялық;

C) поляриметриялық;

D) перманганатометриялық;

E) нитритометриялық.

3. Ненің анализінде гидроксамды гидроксамды реакция қолданылуы мүмкін?

A) дигитоксиннің;

B) дезоксикортикостерон ацетатының;

C) камфораның;

D) дексаметазонның;

E) цефалексиннің.

4. Немен дезоксикортекастерон қызғылт-сары тұнба береді?

A) күміс нитратының ерітіндісімен;

B) Фелинг реактивімен;

C) сірке ангидридімен;

D) гидроксиламин ерітіндісімен;

E) натрний нитропрусиднің сілтілі ерітіндісімен.

Вариант 5

1. Пенициллиндердің гидролитикалық ыдырауының реакциясын жазыңыз. Осының ыдырауына қандай талаптар қойылады? Олардың сақталуы және ләрілік қалыптарының жасалуында осы реакциялар қалай есептелінеді?

2. Бензилпенициллиннің және оның тұздарында гравиметриялық анықтау әдісін дәл суреттеп беріңіз. Реакцияның теңестірілуін жазып беріңіз.

3. (Кортикостероидтердің) Бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының гормон тобынан ЛС-ң латын атауларын мен құрылымдық формуласын жазыңыз.

4. Кортизон ацетатының молекуласындағы күрделі эфир тобының бар жоқтығын қандай реакциялармен анықтауға болады? Реакция схемасын жазыңыз.

5. Ацетильді туындының (сірке ангидридімен) түзілу реакциясының эстроген гормондар және олардың синтетикалық аналогтарының қандай ЛС анализін қолданады? Ұқсас препараттың сандығын анықтауына және идентификациясына осы реакциясына қалай қолданады?

Тесттік тапсырмалар:

1. Жартылай синтетикалық пенициллин:

A) натрий тұзының оксациллині;

B) феноксиметилпенициллин;

C) динатрий тұзының карбенициллині;

D) натрий тұзының клоксациллині;

E) ампициллин.

2. Калий тұзының бензилпенициллині сулы ерітінділерінде немен сыйыспайды:

A) натрий хлоридімен;

B) натри гидрокарбонатымен;

C) новокаинмен;

D) адреналин гидрохлоридімен;

E) сутек хлоридінің қышқылымен.

3. Ненің көмегімен кортизон гидроксиламинмен әрекеттеседі?

A) стероидты циклмен;

B) 3-ші жағдайдағы кето-тобымен;

C) спиртті гидроксилмен;

D) лактамды циклмен;

E) α-кетольды тобымен.

4. Оксим түзілу реакциясын қандай заттың анализіне қолданылуы мүмкін?

A) метиландростендиолдың;

B) прегниннің;

C) дексаметазонның;

D) дигитоксиннің;

E) эстрадиол пропионаттың.

Вариант 6

1. Бетталактомид тобының дәрілік заттарына жалпы реакцияны жазыңыз. Олнемен негізделген№ Анализде қолданылуын және оның орындалуын мысалға келтіріңіз.

2. β-лактамидтердің және аминогликозидтердің сандық анықталуында ФЭК пенспектрофотометрияның қолданылуы неге негізделген? Калий тұзының бензилпенициллинді мысалға алып, реакцияның теңестірілуін жазыңыз. Напишите уравнения реакций на примерах бензилпенициллина калиевой соли.

3. Камфра, ментол, ретинол ацетатының анализіндегі УК немесе көрінетін спектрдің аймағындағы спектрофотометрияның қолданылу мүмкіншіліктерін қарастырыңыз.

4. 3-ші жағдайдағы корикостеройдтардың карбонилді тобының бар жоғын қандай реакциялармен дәлелдеуге болады? ЛС идентификациясына осы реакцияларының қолданылуы неге негізделген?

5. Прогестерон мен прегнанның формуласының құрылысын жазып, латынша және рационалды атауларын жазыңыз. Стеройдты гормонның қай тобына жатады? Олардың анализдеріне қолданылатын берілген ЛС молекуласындағы функционалды топтарын атаңыз.

1. Амфотерлі мінезін көрсететін заттар:

A) натрий тұзының бензилпенициллин;

B) феноксиметилпенициллин;

C) калий тұзының бензилпенициллин;

D) стрептомицин сульфаты;

E) цефалексин.

2. Ақ түсті дәрілік зат, суда ериді. Оны натрий гидроксидімен қыздырып, сутек хлоридінің қышқылын және темір хлоридін (ІІІ) қосқанда күлгін түс тұзіледі. Бұл:

A) стрептомицин сульфаты;

B) амоксициллин тригидраты;

C) натрий тұзының цефалотині;

D) натрий тұзының бензилпенициллині;

E) динатрий тұзының карбенициллині.

3. 2,4-динитрофенилгидразиннің түзілу реакциясын сандық анықталуында қолданады:

A) этинилэстрадиолдың;

B) преднизонның;

C) камфораның;

D) прогестеронның;

E) кортизон ацетатының.

4. Преднизолон ацетатын кортизон ацетатынан қандай реакция бойынша ажыратамыз?

A) гидроксиламин ерітіндісімен;

B) Марки реактивімен;

C) концентрлі күкірт қышқылымен;

D) Фелинг реактивімен;

E) фенилгидразин ерітіндісімен.