52 Радиоактивтік изотоптарды дайындау əдістері

53 Нейтрон белсендендіру əдісімен радиоактивтік изотоп дайындау

Активти элементтин анализинин карапайым адиси, зерттелетин затапен дайын эталонды фиксациялык доамен нурландырады. Кейин пайда болган активтиликти олшейди. Затта элементтин бар екенин энергиясы жане жартылай ыдырау периоды аркылы аныктайды. Колданыска тек жылу нейтрондары гана емес жылдам нейтрондарда ие. Жылдам нейтрондар колданылган кезде тек карпып алу гана емес косымша тагы реакциялар болады. Нейтрон коздери ретинде радтоактив коспалар, нейтрон кобейткиштер реакторлар пайдалынады. Реактордын куатты нейтрон агынында активтеу оте дал анализдер, жане оте аз молшердеги элементтерди табуга мумкиндик береди.

70 элемент ушин реакторда нейтрон белсендендіру əдісімен радиоактивтік изотоп анктау жузеге асырылды.

Казирги замангы жана технологиялар аркылы изотоптар жасау улкен каркын алды. Бурынгы СССР курамында изототар жасау Озбекстанда болган еди. Казирги кезде де Озбекстан алдынгы катарлы ТМД аумагында таза изотоптар жасаушы ел болып саналды.

54 Таза элементтерді дайындаудың қажеттілігі

Дурыс эксперименталды малиметтер алу ушин химиялык курамы, курылысы уксас, тек изотоптык курамы ар турли элементтерди салыстыру керек. Ен улкен эксперименталды киындыкты образецке енетин баскарылмайтын коспалар тугызады.

Оптималды жагдайда, ондай натиже болуы оте сирек, премистердин заттын химиялык курамында оте аз болган кезде олардын улеси изотоп улесинен аз болады. Техниканын жаксы дамуы оте таза материалдар алуга мумкиндик береди. Изотоп дайындау онеркасиби «Кырги кабак согыстан» кейин озинин дамуын бастау алды. Идеалды кристалдар – алмаз, германий мен кремний, ондиристе улкен ыкпалы бар элементтер шыгарыла бастады.

Алмазкристалынын ар турли изотоптык курамы General Е фирмасыннын лабараториясында, ал германий молекулярлык физика Институты РУЦ "Курчат институт" (Россия) мен Лоуренс атындагы Улттык лаборатория Беркли (США) куш жумылдыра жасалады.

Казирги кезде жатылай откизгиштер жасау кезинде детекторлардын курамы оте таза болуы керек. Себеби зерттеу кез3нде детекторлар оте таза сигналдар беру керек. Ал егер детектор курамында озге хим элементтер болса детектор шумдары пайда болады.

55 Изотоптың гамма спектріне қоспаның тигізетін кері əсері

изотопиялык курамы катты дененинин сипатына ыкпалы изотопиялык натижелердин фонондык спектри болып табылады. Атап корсетсек, изотоптар абыл-сабыл орналаскан биринши жуыктауда накты кристалл бар. Сол туйинде виртауалды кристалл улгисин карастыруга болады. Осы улгиде изотопиялык ретсиздик ескерилмеген. Улгиде Карапайым торда(уяшыкта) атом колеми накты изотоптын композициясы орташа арифетикалык колемине тен. сонымен бирге моноатомдык кристалл изотопиялык озгерис(жылжу) Дю у/мс ЖИИЛИГИНЕ пропорционал. Полиатомдык торга Дю жиилигинин озгериси сайкес полиризация векторы емодульдин квадратына косымша пропорционал болып келеди. Сойтип, изотроптар массасынын озгериси изотопиялык асерДИН фонондык спектринде байкалады. Сонымен катар Жанама турде электрон-фонондык арекеттестик электрондык спектерде коринеди. Уйлесимдилик сынайлы тасилде изотопиялык курам температуралык тауелдиликтин туракты тор жане тыгыздык модульге ыкпалын аныктауга болады. Амбебап аракатынас изотопиялык курамы баска параметрлер айырмашылыгы аркылы жузеге асады.