1.5.2 Учебно-методическое обеспечение самостоятельной работы студентов

Самостоятельная работа № 1

Подготовить конспект по теме: «Роль башкирского языка среди других родственных языков. Этапы развития письменности башкир»

Самостоятельная работа № 2

Составить рассказ на тему «Моя семья» («Минең ғаиләм»). Опорные слова для составления рассказа: атай, әсәй, олатай, өләсәй, һеңле, ҡусты, ағай, апай, ҙур, бәләкәй, татыу, дуҫ.

Самостоятельная работа № 3

Составить рассказ по теме «В саду» (Баҡсала»).

Опорные слова для составления рассказа: ҡыяр, һуған, кәбеҫтә, помидор (томат), редис, кишер, сөгөлдөр, йәшелсәләр, емештәр, ағастар, ҡыуаҡтар, тупраҡ, көрәк, тырма, үҫә, өлгөрә, һыу һибеү, тәмле, әсе.

Самостоятельная работа № 4

Составить рассказ на свободную тему.

Самостоятельная работа № 5

Составить рассказ на тему « Моя будущая профессия» («Минең буласаҡ һөнәрем»). Сделать синтаксический анализ простого и сложного предложения.

Опорные слова для составления рассказа: киләсәктә, оҡшай, файҙалы, ҡыҙыҡлы, белемле, кәрәкле, ауыр, түҙемлелек

Дополнителные задания для развития речи

1 Сделать фонетический анализ по данному образцу:

Башҡорт һүҙе 2 ижектән тора: баш – ҡорт, икеһе лә ябыҡ ижектәр. Баҫым икенсе ижеккә төшә. 7 хәреф, 7 өн.

Б - [б] – тартынҡы, яңғырау

А - [а] – һуҙынҡы, ҡалын, баҫымһыҙ

Ш - [ш] – тартынҡы, һаңғырау

Ҡ - [ҡ] – тартынҡы, һаңғырау

О - [о] – һуҙынҡы, ҡалын, иренләшкән, баҫымлы

Р - [р] – тартынҡы, яңғырау

Т - [т] – тартынҡы, һаңғырау.

2. Сделать анализ слова по составу по следующему образцу:

Утынлыҡҡа – һүҙҙең тамыры – утын, - лыҡ – исем яһаусы ялғау, - ҡа - үҙгәртеүсе ялғау, төбәү килеш ялғауы, нигеҙе – утынлыҡ, яһалма нигеҙ.

3. Сделать морфологический анализ всем самостоятельным частям речи по следующим образцам:

Исемдәргә морфологик анализ яһау тәртибе:

1. Исемдең башланғыс формаhын табыу ( төп килеш, берлектә ).

2. Яңғыҙлыҡ йәки уртаҡлыҡ исем булыуын әйтеү.

3. Яhалышын билдәләү ( тамыр, яhалма, ҡушма ).

4. Ниндәй hанда, затта, килештә тора?

5. Һөйләмдең ниндәй киҫәге булып килгән?

Анализ өлгөhө:

Еңгән hымаҡ яҡтырып, әкрен генә ал таң ата;

Моңланып, хәсрәтләнеп, ялҡау ғына аҡ ай бата.

Бер-бер артлы юҡ булып, күктә йондоҙҙар hүнә;

Таң еле ҡуйҙы иҫеп, япраҡтар аҙ-аҙ hелкенә. ( F. Туҡай. )

Яҙма:

Йондоҙҙар – исем, тамыр исем, уртаҡлыҡ исем, күплектә, 3-сө затта, төп килештә, һөйләмдә эйә булып килгән.

Сифаттарға морфологик анализ яһау тәртибе:

1. Сифаттың башланғыс формаhы (төп,шартлы; яhалышы яғынан: тамыр, яhалма, ҡушма).

2. Сифаттың дәрәжәhе ( төп, сағыштырыу, артыҡлыҡ, аҙhытыу).

3. Һөйләмдең ниндәй киҫәге булып килеүе.

Анализ өлгөhө:

Пәрҙәнән сыҡты, асылды йәп-йәшел ҡыр hәм ялан.

Китте инде ҡап-ҡара ҡаплап ята торған сапан. ( F. Туҡай. )

Яҙма:

Йәп-йәшел – сифат, башланғыс формаhы – йәшел, төп сифат, артыҡлыҡ дәрәжәhендә, яhалышы яғынан тамыр сифат, аныҡлаусы булып килгән.

Һандарға морфологик анализ яһау тәртибе:

1. Башланғыс формаhы ( төп hан ).

2. Составы ( ябай, ҡушма ).

3. Төркөмсәhе ( төп, рәт, бүлем, сама, йыйыу, кәсер).

4. Исем урынында килгән hандарҙың зат, килеш ялғауҙары.

5. Һандарҙың hөйләмдең ниндәй киҫәге булып килеүе.