1.Вызначыць і ахарактарызаваць жанравую форму твора. Алесь Разанаў

ВЕК

Век спалучаны з усімі істотамі, але найшчыльней з чалавекам.

Ён выяўляецца – і чытаецца – у яго твары і постаці, і калі

па якой-небудзь прычыне век парушаецца, то н я в е ч ы ц ц а

і чалавек.

Век не аднолькавы са стагоддзем: ён утрымлівае ў сабе сваю

меру, якая вымяраецца не проста часам, а самой непаўторнасцю

часу, – і свой вектар, які скіроўваецца з пачатку ў канец,

з маладзіка ў ветах, з раніцы ў вечар, з жыцця, якое падуладна зменам,

у жыццё, якое зменам не падуладна, – у вечнасць.

Калі гарыць свечка, яна гарыць век, калі расце дрэва, яно расце век,

калі жыве чалавек, ён жыве век, і які б гэты век ні быў –

кароткі ці доўгі, роўны ці пакручасты, – ён усё роўна вялікі.

1.Вызначыць і ахарактарызаваць жанравую форму твора. Алесь Разанаў

КАСА

Каса – косая, аднак там, дзе яна

праходзіць, застаюцца чыстыя, без

касмыкоў, касынкі лугоў і роўныя

каснікі пакосаў.

Каса не спакушаецца славай і не

выстаўляецца напаказ: яна толькі

першаю, у расу, каштуе тые “смакосы”,

якія будуць каштаваць каровы і козы.

Каса касуе ўсё, што ўзводзілі вясна

і лета: яе кранае не краса званцоў, ка-

сачоў ці каласоўнікаў, а косінусы і ка-

тангенсы стасункаў з імі.

Пасада ў касы каставая – ад Касанддры:

яна прадказвае ўсім аднолькавы лёс і

сама вяршыць яго.

На касу, як на смерць, касавурацца

гусакі, на касу сыкае асака, яе куса-

юць камяні, ад яе адкасоўваюцца

кусты, але, вітаючыся з ёю, бярэ касу

касец Ясь і – развітваючыся з ёю –

касінер Кастусь.

1. Вызначыць жанравую форму твора.

Янка Купала

ЯК СПЫТАЮЦЦА НАС

Прыйдуць людзі з Усходу,

Прыйдуць з Захаду людзі

І спытаюцца нас:

“Скуль, якога вы роду?

Дзе зямля ваша будзе,

Дзе айчызна у вас?”

Мы ля плоту, пад плотам

Паглядзім, пашукаем,

Які даць тут адказ,

І адкажам: “Э, што там...

Мусіць, бабскім звычаем

Збегла ў прочкі ад нас”.

1911 г.

1. Вызначыць мастацкі, сродак, ужыты аўтарам.

2. Раскрыць змест твора.

Янка Купала

***

...О так! Я – пралетар!..

Яшчэ учора раб пакутны –

Сягоння я зямлі ўладар

І над царамі цар магутны!

Мне бацькаўшчынай цэлы свет,

Ад родных ніў я адвярнуўся...

Адно... не збыў яшчэ ўсіх бед:

Мне сняцца сны аб Беларусі!

1924 г.

1. Раскрыць змест твора.

2. Вызначыць жанравую форму.

Янка Купала

***

Наспелая постаць шчаслівых пасеваў

За вёскай, на сонным лясоў рубяжы,

Ссівелы ўжо колас схінула к мяжы

У сумным шаптанні: “Дзе, жнеі мае, вы?”

І жнеі сышліся. – Направа, налева

Кладучы ў снапы каласы-старажы,

Зашасталі глуха сярпы, як нажы,

Пад жніўныя вечна старыя напевы.

Спагадная, нудная песня плыве,

Губляючы ў пушчы свае пералівы,

У шэлестах белага коласу нівы.

Плыве гэта песня ка мне і заве,

І ў сэрцы звініць, як каса у траве:

“Ты так жа, брат, сееш... а дзе тваё жніва?”

1910 г.

1. Ахарактарызаваць жанравую спецыфіку твора.

Максім Танк

ГОТЫКА “СВЯТОЙ АННЫ”

Загад пячаткай замацаваны –

Пярсцёнкам біскупа самога,

Каб грахаводніцу дзеўку Анну

Аддаць на споведзь агню святога:

Агню за тое, што ўсіх чмурыла

Сваёй пякельнай прыгажосцю,

Аж мужыкі ўсе гублялі сілу,

Гублялі розум ад грэшных млосцяў;

Што нат у варты, якая недзе

Яе злавіла ў часы купання,

Зацяла мову, і варта ледзьве

Суду змагла даць сваё дазнанне;

Што ў падзямеллі пад магістратам,

Дзе ў кайданы была закавана,

Нячыстай сілай былі ўсе краты

І ўсе запоры паадмыканы;

Што нават ката змагла сурочыць,

Хоць і маліўся той miserere,

Бо намагаўся яе сцяць тройчы

І тройчы выпала з рук сякера.

І вось высокі касцёр палае.

Ды дзіва-дзіўнае бачаць людзі:

Агонь, цалуючы, абдымае

Сваёй ахвяры і стан, і грудзі

І застывае гатыцкім храмам,

Дзе быццам з бронзы гараць чаканнай

Званіцаў вежы, апсіды, рамы...

І вусны шэпчуць: “Святая Анна!..” (1972 г.)