Пытанні да заліку па “Тэорыі літаратуры”

1. Узнікненне навукі аб літаратуры. Прадмет і задачы. Дапаможныя навукі ў літаратуразнаўстве. Сувязь з іншымі навукамі. Размежаванне тэорыі, гісторыі, літаратурнай крытыкі па аб’екту даследавання.

2. Літаратура як від мастацтва. Канцэпцыя сутнасці мастацтва як пераймання жыцця (VІ ст. да н.э.– ХVІІІ ст.).

3. Літаратура як від мастацтва. Канцэпцыі сутнасці мастацтва як суб’ектыўнай творчай здольнасці.

4. Літаратура як від мастацтва. Аб’ектыўна-гістарычныя канцэпцыі мастацтва.

5. Літаратура як від мастацтва. Сучасныя тэорыі сутнасці мастацкай творчасці.

6. Мастацкі вобраз: шырокае і вузкае разуменне тэрміна. Характар. Тып. Архетып.

7. Тэарэтычнае абгрунтаванне падзелу літаратуры на роды ў залежнасці ад адносін мастацкіх твораў да аб’екта і суб’екта творчасці (Арыстоцель, Гегель, Бялінскі, Паспелаў, Весялоўскі).

8. Родавыя асаблівасці зместу і формы эпічных твораў: агульная характарыстыка.

9. Эпапея як літаратурны жанр, яе асноўныя характарыстыкі. Раман як аналаг эпапеі. Гістарычная эвалюцыя рамана. Адметнасць рамана ў рэалістычнай літаратуры.

10. “Сярэднія” і “малыя” апавядальныя формы: аповесць, апавяданне, навела. Іх жанравыя адметнасці і разнавіднасці.

11. Жанры фантастычнай або рэалістычнай тэматыкі, сумежныя з класічным апвяданнем (міф, казка, быліна, легенда, паданне, эсэ, нарыс, фелетон, памфлет, гумарэска).

12. Драма як літаратурны род. Тыпалогія драматычнага роду.

13. Трагедыя: змест назвы, жанравыя характарыстыкі, гістарычная эвалюцыя, сутнасць трагічнага канфлікту на розных этапах літаратурнага развіцця.

14. Камедыя: гісторыя нараджэння, жанравая спецыфіка. Старажытнагрэчаская і старажытнарымская камедыі. Жанравыя формы і разнавіднасці сучаснай камедыі.

15. Узнікненне драмы як “сярэдняга” жанру, яе характарыстыкі. Меладрама, вадэвіль: падобнае і адрознае. Формы міжжанравага сінтэзу (трагікамедыя, трагіфарс).

16. Лірыка. Паняцце пра лірычнага героя. Ролевы герой. Віды лірыкі.

17. Філасофска-медытатыўныя жанры (медытацыя, стансы, пасланне, ямбы, элегія).

18. Жанры лірыкі ўрачыста-хвалебнага зместу (ода, гімн, дыфірамб, мадрыгал, эпітафія, эпіталама), іх гістарычная эвалюцыя.

19. Сатырычна-выкрывальныя жанры (эпіграма, пародыя, інвектыва, сатыра).

20. Класічныя жанры лірыкі з цвёрдым адзінствам формы і зместу (ямбы, стансы, трыялет, канцона, тэрцына).

21. Санет. Гісторыя і тэорыя санета. Вянок санета. Вянок вянкоў санета.

22. Міжродавыя мастацкія ўтварэнні. Паняцце пра родавую і жанравую дыфузію, жанры і жанравыя формы са змешанымі родавымі прыкметамі. Паэма як жанр, яе гістарычная эвалюцыя.

23. Балада, байка, прытча як кананізаваныя жанры.

24. Аўтарскія жанры. Аўтарскія жанры Алеся Разанава (версэты, вершаказы, пункціры, квантэмы, зномы, і інш.).

Пытанні да экзамену па “Тэорыі літаратуры”

1. Развіццё літаратуры і літаратуразнаўства як асноўны аб’ект тэорыі літаратуры. Задачы і прадмет тэорыі літаратуры. Яе месца сярод літаратуразнаўчых дысцыплін. Паняцце пра паэтыку. Віды паэтык.

2. Паняцце “літаратура”. Літаратура як від мастацтва. Спецыфіка мастацкай літаратуры.

3. Функцыі літаратуры як мастацтва слова. Канцэпцыі сутнасці мастацкай творчасці.

4. Мастацкі вобраз як сістэма. Віды вобразаў. Паняцці “вечны вобраз”, “архетып”, “культурны герой”.

5. Паняцці “твор” і “тэкст” як ключавыя паняцці тэорыі літаратуры. Кантэкст. Падтэкст. Звыштэкст. Метатэкст. Паняцці пра інтэртэкст, мікра- і макратэксты.

6. Літаратурны працэс: тэорыя, тэрміналогія. Склад літаратуры. Глабальныя тэндэнцыі, характар і заканамернасці развіцця літаратурнага працэсу.

7. Стадыяльнасць літаратурнага развіцця. Перыядызацыя сусветнага і нацыянальнага літаратурных працэсаў. Паняцце пра літаратурную эпоху.

8. Напрамак (кірунак) у літаратуры. Параметры вызначэння напрамку.

9. Паняцце пра метад і метадалогію. Метад у літаратуразнаўстве. Творчы (мастацкі) метад.

10. Стыль: шматзначнасць тэрміна. Калектыўныя стылі. Мастацкія стылі. Стыль пісьменніка. Паняцце пра стылявую манеру. Стыль мастацкага твора. Экспрэсіўныя стылі мовы.

11. Антычная літаратура: скарбніца паняццяў з тэорыі літаратуры.

12. Сярэднявечча: склад літаратуры, сімвалізм і алегарызм мыслення. Карнавалізацыя.

13. Адраджэнне: тыпалогія літаратурнага працэсу.

14. Барока. Дваістасць канцэпцыі чалавека і свету. Асноўныя лейтматывы. Фармальныя адзнакі стылю.

15. Класіцызм. Картэзіянства. Асноўны канфлікт. Тэматыка. Прынцыпы. Прынцып строгага рацыяналізму і яго параметры.

16. Асветніцтва. Асноўныя ідэі. Шляхі негвалтоўнага змянення грамадства. Літаратурныя кірункі.

17. Сентыменталізм: тыпалогія, прадстаўнікі.

18. Рамантызм як літаратурны напрамак. Сістэма мастацкіх прынцыпаў, прыёмаў. Рамантызм у тэорыі і на практыцы.

19. Рэалізм: тып творчасці, напрамак, метад, стыль. Тыпалогія рэалізму. Канкрэтна-гістарычныя праявы літаратуры рэалізму. Лёс рэалізму ў ХХ ст.

20. Натуралізм. Пазітывізм і яго ўплыў на літаратуру натуралізму.

21. Дэкаданс. Філасофія дэкадансу.

22. Сімвалізм: тыпалагічныя адзнакі. Прадстаўнікі.

23. Імпрэсіянізм: тыпалагічныя адзнакі. Прадстаўнікі.

24. Эстэтызм: тыпалагічныя адзнакі. Прадстаўнікі.

25. Мадэрнізм. Спосабы пабудовы вобраза. Асноўная формула. Псіхааналіз і аналітычная псіхалогія як філасофскія перадумовы.

26. Мадэрнізм: кірункі, плыні, школы ў літаратуры ХХ ст.

27. Экзістэнцыялізм. Асноўныя катэгорыі. Абсурд і бунт А.Камю, яго станоўчая праграма. Трактат “Экзістэнцыялізм – гэта гуманізм” Ж.П.Сартра: асноўныя палажэнні, рэалізаваныя ў творах.

28. Постмадэрнізм. Крызісны характар свядомасці. Ідэі дэканструкцыі. Паняцці “тэкст”, “інтэртэкст”. Вобразы-знакі (лабірынт, бібліятэка, карнавал і інш.).

29. Роды мастацкай славеснасці. Рода-відавыя і індывідуальныя мадыфікацыі. “Чацвёрты” род у літаратуры (сатыра, раман).

30. Міжродавыя формы (ліра-эпас: ліра-эпічныя паэмы, балады, лірычная проза і інш.).

31. Па-зародавыя формы (нарыс, эсэістыка, літаратура “плыні свядомасці”).

32. Жанр. Жанравыя структуры і каноны. Паняцце пра жанравую дамінанту, жанравую матрыцу, жанравую мадальнасць. Жанравая сістэма.

33. Жанравая сутнасць як мастацкі прынцып засваення жыцця ў структуры жанра. Жанравая сутнасць рамана. Раман-эпапея.

34. Жанравыя мадыфікацыі рамана ў літаратурах Старажытнага свету, Сярэднявечча, Адраджэння.

35. Жанравыя мадыфікацыі рамана ў ХVІІ – ХVІІІ стст.

36. Жанравыя мадыфікацыі рамана ў ХІХ ст.

37. Жанравыя мадыфікацыі рамана ў ХХ ст.

38. Сярэднія і малыя апавядальныя формы. Аповесць.

39. Сярэднія і малыя апавядальныя формы. Навела. Апавяданне.

40. Сярэднія і малыя апавядальныя формы. Эсэ. Мемуары. Нарыс. Фельетон. Памфлет.

41. Нацыянальна адметныя жанры ў літаратуры. Іх сувязь з народнай творчасцю. Уласна “беларускія” жанры (абразкі, гутаркі, быліцы, казкі, легенды, паданні і інш.).

42. Лірыка. Паняцце пра лірычнага героя. Віды лірыкі.

43. Жанры лірыкі і іх спецыфіка.

44. Паэма. Балада.

45. Драма як літаратурны род. Сістэма жанраў драматургіі.

46. Драма як жанр. З гісторыі развіцця драмы ў сусветнай і нацыянальнай літаратурах.

47. Трагедыя як від драмы. Гісторыя яе развіцця.

48. Камедыя і яе жанравыя разнавіднасці. З гісторыі развіцця камедыі ў сусветнай і нацыянальнай літаратурах.

49. Трагікамедыя. Меладрама. Вадэвіль. Фарс.

50. Класічныя формы верша (актава, трыялет, рандо, санет, рубаі, акраверш, танку, хокуі і інш.).

51. Паняцці пра свабодны верш. Аўтарскія формы верша (квантэмы, вершаказы, версэты, філасафемы і інш.).

52. Іерархія ў літаратуры. Літаратурная класіка. Белетрыстыка.

53. Масавая літаратура. Агульная характарыстыка. Жанры масавай літаратуры.

54. Дэтэктыў. Разнавіднасці дэтэктыўнай літаратуры.

55. Знешнія і ўнутраныя фактары развіцця літаратурнага працэсу.

56. Метады (падыходы) параўнальнага вывучэння літаратуры: параўнальны, генетычны, кантактны, тыпалагічны падыходы.

57. Узроўні параўнальнага вывучэння літаратуры.

58. Міжлітаратурныя сувязі і ўзаемадзеянні. Уплыў, наследаванне, перайманне.

59. Віды рэцэпцыі. Запазычанне. Паняцце пра рэмінісцэнцыю, алюзію, вобразную аналогію, літаратурную цытату.

60. Міжнародныя літаратурныя сувязі. Пераклад як форма ўзаемадзеяння літаратур. Віды перакладу. Пераклад і інтэртэкст.

61. Метадалогія літаратуразнаўства. Метады вывучэння літаратуры. Міфалагічная і неаміфалагічная (рытуальна-міфалагічная) школы.

62. Біяграфічны метад. Вызначальныя адзнакі (паводле Ш.Сент-Бёва).

63. Культурна-гістарычны метад (школа). Філасофская аснова (пазітывізм). Прынцыпы (“тры першапачатковыя сілы, тры крыніцы” І.Тэна).

64. Псіхалагічны кірунак. Псіхааналіз у літаратуразнаўстве. Вучэнне пра заканамернасці стварэння твора і тайну яго ўздзеяння на чытача.

65. Параўнальна-гістарычны метад. Кампаратывізм.

66. Метад літаратурнай герменеўтыкі.

67. Сацыялагічны метад. Сацыялагічнае літаратуразнаўства (марксісцкая крытыка, тэорыя сацыялістычнага рэалізму, вульгарны сацыялагізм).

68. Фармальны метад. Структуралізм. Семіётыка.

69. “Новая крытыка”. Фенаменалогія. Постструктуралізм. Дэканструктывізм. Фемінісцкая тэорыя. Новы гістарызм. Посткаланіяльная тэорыя. Тэорыя меньшасцей. Тэорыя іншасці.

70. Набыткі беларускага літаратуразнаўства.