Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
5тезисы лек ФУ-1.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.04.2025
Размер:
1.12 Mб
Скачать
        1. Түсімді тану критерийі 18 хқес. 2. Мәмілені бірегейлендіру.

Шаруашылық субъектісінің табыстары – деп ХҚЕС №18 «Түсім» - деп аталатын стандартына сәйкес есепті кезеңдегі активтердің көбеюін және міндеттемелердің азаюы негізінде капиталдың көбеюін, яғни экономикалық пайда табуды айтамыз.

Мұндай табыстарға:

  • Дайын бұйымдар мен тауарларды сатудан алынатын табыстар;

  • Қызмет көрсетуден алынатын табыстар;

  • Дивидендтер, роялти және пайыз түрінде алынатын ж/е тағы да басқа табыстар жатады.

Қаржы есеп беру кезінде шаруашылық субъектісі түсініктеме жазбахатында мыналарды ашып көрсетулері тиіс:

а) табысты тану үшін қабылданған есеп жүргізу саясатын, соның ішінде қызметтер көрсету жөніндегі келісімдердің аяқталу кезеңдерін айқындау тәсілін.

Б) есепті кезең үшін танылған табыстардың әрбір маңызды түрінің сомасын, соның ішінде: тауарлар өткізу, қызметтер көрсету, пайыздар, роялти, дивидендтер нәтижесінде туындайтын табыстарды, олардың ішінде тауарлар немесе қызметтер алмасу нәтижесінде туындайтын, табыстардың әрбір маңызды түріне енгізілген табыстар сомасын.

Шаруашылық субъектісінің негізгі қызметтен алатын табыстары деп кәсіпорындар мен ұйымдардың негізгі өндірісі шығарған тауарларды сатудан, көрсеткен қызметтерден, сондай-ақ орындалған жұмыстардың барысында тапқан табыстары саналады. Субъектінің негізгі қызметтен алынатын табыстарының есебі 6010- «Негізгі қызметтен түскен табыс» - деп аталатын бас шоттың бөлімше шоттарында жүргізіледі.

6010-6090 шот, жалпы бұл аталған шот субъектінің негізгі қызметінен алған табыстары туралы ақпараттарды жинақтап, қорытындылауға арналған.

Бұл пассивті шоттар, сондықтан шаруашылық субъектісінің жоғарыда аталған қызметтері барысында алатын табыстарына:

Дт 1210,3310.,1010.,1030 Кт 6010-6090

Кәсіпорындар мен ұйымдардың негізгі емес қызметінен түскен табыстары – деп субъектінің нақтылы негізгі қызметтерінен басқа жұмыстарды орындауы барысында тапқан табыстарын айтады. Шаруашылық субъектісінің бұндай қызметтерді атқаруы, жұмыстарды орындауы барысында алғаң табыстары 62 «Негізгі емес қызметінен түскен табыс» - деп аталатын бас шоттың бөлімше шоттарында есептелінеді.

Субъектінің өз меншігіндегі материалдық емес активтерін сатудан түскен табыстарының есебі 6210- «Материалдық емес активтерін сатудан тускен табыстарының есебі» -деп аталатын шотта жүргізіледі.

Шаруашылық субъектісінің басқа заңды және жеке тұлғаларға берген қарыздары мен несиелері үшін алатын пайыз түріндегі табыстарына, дивиденд түрінде алатын табыстарына:

Дт 1270 Кт 6120.

Шығып қалған қаржылық инвестицияларды қайта бағалаудан алынатын табыс сомасы:

Дт 5420 Кт 6210.

    1. Тауарларды сатудан, қызмет көрсетуден, пайыздар, лицензиялық төлемдер, дивидендтер түріндегі түсімді тану.

Өнім өткізуден түскен табыс келесі жағдайларда танылады:

  • компания тауарды иемденумен байланысты тәуекелдіктер мен сыйақыларын маңызды бөлігін сатып алушыға өткізеді;

  • компания иемдену құқығымен негізделген басқаруға қатыспайды және сатылған тауарларды бақылауға алмайды;

  • түсімнің сомасы сенімді өлшенген жағдайда;

  • операцияға байланысты нақты шығындарды сенімді өлшеу мүмкін болған жағдайда.

Қаржы есептілігін дайындау және таныстыру принциптерінде акционерлердің салымдарымен қатысы жоқ капиталдың көбеюіне әкеліп соқтырған есепті кезеңінің ішінде активтердің көбеюі немесе азаюы немесе міндеттемелердің азаюы нысанында табыс экономикалық пайданың ұлғаюы ретінде танылады. Табысқа компанияның түсімі де, басқа түсімдер де кіреді. Компанияның түсімі - олар қызметтің әдеттегі түрлерінен келіп түскен қаражаттың түсуі, олар әр түрлі аталады, оның ішінде сату, сыйақы, пайыздар, дивидендтер және лицензиялық төлемдер. Осы стандарттың мақсаты белгілі бір операциялардың және жағдайлардың түрлерінен пайда болатын түсімнің есептеу тәртібін анықтауынан тұрады.