66.Дэнансацыя саюзнага дагавора 1922 г. І ўтварэнне снд.

   8 снежня 1991 – Ельцын, Шушкевіч, Кучма:  “Пагадненне аб  спыненні існавання  СССР і аб стварэнні СНД”. (Віскулі, “Белавежскае”).

   У СНД  уваходзяць 12 дзяржаў. Створаны Статут СНД. Штаб-кватэра – у Мінску.

   Доўгі час знаходзіцца ў пошуку аптымальнай  для ўдзельнікаў формы існавання, але з’яўляецца пасрэднікам пры  заключэнні важных пагадненняў…

   Палітычны крызіс працягваўся. 8 снежня 1991 г. у Бела-вежскай пушчы (у Віскулях Камянецкага раёна Брэсцкай воб-ласці) кіраўнікі Расіі, Беларусі і Украіны Б.Ельцын, С.Шушкевіч і Л.Краўчук, ігнаруючы волю сваіх народаў, якая была выказана на агульнасаюзным рэферэндуме 17 сакавіка 1991 г., дэнансавалі дагавор 1922 г. аб утварэнні СССР і тым самым разбурылі вялікую і магутную дзяржаву. Гэты дзяржаўны пера-варот быў здзейснены са згоды прэзідэнта СССР М.Гарбачова. На руінах СССР утварылася аморфная, нежыццяздольная Са-дружнасць Незалежных Дзяржаў. 

   Абвяшчэнне  незалежнасці Беларусі. Яшчэ да распаду  СССР 27 ліпеня 1990 г. сесія Вярхоўнага Савета БССР прыняла Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР. Было абвешчана вяршэпства на тэрыторыі  рэспублікі Кансты-туцыі БССР і яе законаў. Гэтмм быў пакладзены пачатак шляху да дзяржаўнага суверэнітэту. 

   Дзяржаўны пераварот у Маскве ў жніўні 1991 г. узмацніў цэнтрабежныя тэндэнцыі. Нечарговая сесія Вярхоўнага Савета БССР у жніўні гэтага года прыняла пастанову аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці Беларускай ССР У гісторыі Беларусі пачаўся новы этап - этап незалежнай дзяржавы. 

   Адбылася  замена назвы рэспублікі і дзяржаўнай сімволікі. Беларускую Савецкую Сацыяліс-тычную Рэспубліку надалей называць «Рэспублiка Беларусь», а ў скарочаных і састаўных назвах - «Беларусь». Дзяржаўнымі сімваламі Рэспублікі Беларусь сталі бела-чырвона-белы сцяг і герб «Пагоня». 

   Пасля абвяшчэння незалежнагці Беларусі пачалася работа па фарміраванню органаў дзяржаўнага  кіравання. Былі створаны Узброеныя Сілы. Арганізаваны мытная служба, новая банкаўская сістэма, камітэты па кіраванню дзяржаўнай маёмасцю і па знешніх эканамічных сувязях. Рэспубліка Беларусь - прэзідэнцкая рэспубліка. 15 сакавіка 1994 г. была прынята Канстытуцыя (Асноўны Закон) Рэспублікі Беларусь. Ёю наша дзяржана абвяшчалася прэзідэнцкай рэспублікай. 

   Першым  Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь быў  выбраны А.Р.Лукашэнка.                                 

67.Дзяржаўнае будаўніцтва ў канцы XX ст. Прыняцце канстытуцыі 1994 г. Рэарганізацыя ўладных структур.

   15 сакавіка 1994 – прыняцце  Канстытуцыі РБ.

   Пачатак стварэння прававой дзяржавы, прэзідэнцкай формы кіравання. Лета 1994 – абраны А.Р. Лукашэнка (больш за 80% галасоў, 2001, 2006 – перавыбраны (другі раз  – пасля згоды на рэферэндуме 2004 г.)).

   1996 год  – палітычны крызіс паміж ВС  і Адміністрацыяй Прэзідэнта. Рэферэндум (4 пытанні ад Прэзідэнта, 3 ад ВС). Сутнасць: “каму больш давяраеце”. Выказалі давер Прэзідэнту. Адлік  5 гадоў пачаўся наноў. Прыняцце  рэдакцыі Канстытуцыі: павелічэнне  ролі прэзідэнта (прэзідэнцкая рэспубліка замест парламенцкай) і перанясенне Дня незалежнасці, статус рускай мовы, адмена смяротнага пакарання, курс на збліжэнне з Расіяй, змена сімволікі. ВС – Палата прадстаўнікоў (ніжняя) і Савет Рэспублікі (верхняя). Канстытуцыйны суд і Савет Міністраў. “УДСП” – унітарна-дэмакратычна-сацыяльна-прававая.

   1990-я  гг. сталі важнай вехай ў развіцці  беларускай дзяржаўнасці і фарміраванні  прынцыпаў новай палітычнай сістэмы  на Беларусі. Менавата на гэты  перыяд прыйшлося станаўленне  дэмакратычных інстытутаў (Прэзідэнтства, парламентарызму, сучаснага падзелу ўлад), фарміраванне грамадства ў выглядзе палітычных партый, грамацкіх і прафесійных аб’яднанняў, новых сродкаў масавай інфармацыі.

   На  працягу 1992-1994 гг. Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь стаў арэнай жорсткай фракцыйнай палітычнай барацьбы па праблемах вызначэння палітычнага статуса дзяржавы, сацыяльна-эканамічнага жыцця, будучага дагавора з Расіей і г.д. Заключным акордам ў юрыдычным афармленні краху савецкай аднапартыйнай сістымы стала прыняцце Вярхоўным Саветам ў сакавіку 1994 г. новай Канстытуцыі і  ўвядзенне паста прэзідэнта, выбары якога адбыліся ў чэрвіні-ліпені 1994 г. Першым Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь 10 ліпеня быў абраны А.Г.Лукашэнка.

   У пачатку 1995 г. у рэспубліцы была створана падпарадкаваная Прэзідэнту вертыкальная структура, якая ўключала выканаўчыя і распарадчыя органы як у цэнтры, так і на месцах, т.зв. “вертыкаль” – строга цэнтралізаваная сістэма дзяржаўнага кіравання.

   На  рэспубліканскім рэферэндуме 24 лістапада  1996 г., які праводзіўся па ініцыятыве Прэзідэнта А.Г.Лукашэнкі, у Канстытуцыю РБ былі ўнесены некаторыя змяненні і дапаўненні.

   У 1990-я  гг. працягваўся працэс утварэння  палітычных партый і грамадска-палітычных рухаў. Так, па становішчу на 10 сакавіка 1993 г. у Рэспубліцы Беларусь дзейнічалі 11 палітычных партый і 6 грамадскіх рухаў,  а ўсяго грамадскіх арганізацый і рухаў у Рэспубліцы налічвалася больш за 500. У 1999 г. у Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь прайшлі перарэгістрацыю 1326 грамадскіх аб’яднанняў, у тым ліку 18 палітычных партый, 40 прафсаюзаў, 35 ветэранскіх, 37 маладзежных, 18 жаночых і іншых грамадскіх аб’яднанняў. 

   На  пярэдаднні парламентскіх выбараў 2000 г. увесь партыйный спектр рэспублікі аб’яднаўся практычна ў 2 блокі: тыя, хто падтрымлівае палітыку прэзідэнта, і тых, хто знаходзіцца ў апазіцыі да яго. Наяўнасць апазіцыі – сведчанне таго, што дэмакратыя ў Беларусі ўсталёўваецца. Гэта пацвярджае і той факт, што ў выбарах ў парламент рэспублікі восенню 2000 г. удзельнічала большасць апазіцыйных партый.