60.Эканамічнае аднаўленне Еўропы пасля Другой сусветнай вайны. Аднаўленне народнай гаспадаркі бсср у 1955 – сярэдзіне 1960-х гг.

   Еўропа  скарысталася планам Маршала. Германія, якая спачатку страціла сваё значэнне, з дапамогай фінансавай падтрымкі  і ўтварэння саюзаў пачала вяртаць  свае пазіцыі.

   Упершыню  аб неабходнасці эканамічнага (а потым  і палітычнага) аб’яднання Еўропы заявіла  Францыя. Аб’яднанне ішло паступова. Утвораны Савет Еўропы. Францыя і Германія аб’явілі аб утварэнні эканамічнай  арганізацыі, потым да яе пачалі далучацца  астатнія краіны. На Рымскай канферэнцыі разглядалася магчымасць увядзення абавязкаў па ліквідацыі мытняў і мытнёвых падаткаў і г.д. Наступным крокам сталі Аўстрыйскія пагадненні. Паступова падышлі да ўтварэння адзінай еўрапейскай валюты, свабоднага перамяшчэння капіталу, працоўнай сілы, утварэння агульных кіруючых структур, стварэння Еўрапарламенту.

   БССР  карысталася дапамогай СЭУ і  дзяржаў СССР. Уцалела толькі 20% с/г. Аднаўленне пачалося ўжо ў 1943 годзе.

   Спачатку  Мінск хацелі адбудаваць на новым  месцы.

   1946-1951 – IV пяцігодка – створаны “план аднаўлення і далейшага развіцця”.

   Экстэнсіўнае  аднаўленне прамысловасці. Аднаўленне прадпрыемстваў, будоўля Трактарнага, Аўтамабільнага заводаў. Адна з праблем  – энергетычная.

   Для аднаўлення гаспадаркі выкарыстоўвалі ваеннапалонных (у Мінску – больш за 8 тыс.). Людзі спадзяваліся на дэмакратызацыю пасля перамогі і працавалі без прымусу. У 1949 дасягнулі ўзроўню 1940, у 50-51 – пераўзышлі на 20%.

   За  адну пяцігодку атрымалася вырашыць пытанне жылля.

   У с/г  цяжэй – засуха 1946 на Украіне і Паволжы. Не хапала кадраў. У калгасах амаль бясплатны працадзень. Закупачныя цэны ў 10 разоў меншыя за цэны продажу. Калектывізацыя да к. 50-га закранула больш як 80% сялянства, адбылася калектывізацыя Заходняй Беларусі, раскулачана было мала, бо не было асаблівага супрацьстаяння.

   Пасля смерці Сталіна старшыня Саўміна  Молатаў зрабіў даклад, у якім прапанаваў пераарыентацыю на тавары народнага  попыту, пашырэнне фінансавання с/г. 53 г. – на пленуме адмянілі падаткі  на колькасць выпускаемай прадукцыі, даравалі пазыкі калгасам.

   58 – рэарганізацыя  МТС. Тэхніку МТС  прадалі калгасам, штаты МТС перадалі  туды ж. Прадалі  старую тэхніку.

   Сяр. 1950-х  – засваенне цалінных земляў. У 54-56 г. далі палову ўраджаю.

   Валюнтарызм з кукурузай у 61-62.

   Сацыяльная падтрымка рабочых, будоўля піянерскіх лагераў, санаторыяў, ДК, жытла, стабілізацыя заработнай платы.

   Спроба  перавесці прамысловасць на гаспадарчы разлік (не атрымалася з-за ўзмацнення камандна-адміністрацыйнай сістэмы  ў час Брэжнева).                               

61.Грамадска-палітычнае і культурнае жыццё бсср у часы аднаўлення народнай гаспадаркі ў 1955 – сярэдзіне 1960-х гг.

   Спадзяванні на дэмакратызацыю не апраўдаліся. Рэпрэсіі, культ асобы як “пераможцы ў вайне”. Уплыў на культурнае жыццё (забарона паказваць недахопы сістэмы, “безыдэйнасць” Шастаковіча).

   Інтэлігенцыя  пачынае задумвацца аб ролі нацыі.

   Цанава  – КДБ. Падкопы пад Прытыцкага, Машэрава.

   “Выбары”. Панамарэнка (партызаны) – Сталін праводзіць “кадравую рэвалюцыю”.

   Смерць  Сталіна (5 сакавіка 1953). Берыя: здыміце Таполічава – а самога арыштавалі. Сакратар ЦК КПБ(б) Мазураў замяняецца Машэравым (першым беларусам).

   Даклад  Хрушчова аб кульце асобы, пастанова  “Аб кульце асобы”. Рэабілітацыя, “адліга”, дэмакратызацыя. “Пішуць”.

   Валюнтарызм (Хрушчоў, 1958: “Камунізм праз 20 гадоў!”). Неразбярыха з кадрамі, аддзяленне раёнаў, кукуруза, разгон мастакоў. Знялі.

   Па  розных прычынах больш складаным  і супярэчным было адраджэнне сельскагаспадарчай вытворчасці. Адной з найбольш істотных праблем, з якой сытыкнулася сельскагаспадарчая вытворчасць Беларусі, стаў недахоп людскіх рэсурсаў.

   Вялікім тормазам у развіцці вёскі і сельскагаспадарчай вытворчасці была таксама антысялянская  падатковая палітыка. Падаткамі абкладаліся  пладовыя дрэвы, вуллі, жывёла і нават  птушка, якія належылі калгаснікам. На абавязковыя пастаўкі з калгасаў вызначаліся малыя цэны, ў выніку чаго калгасны працадзень аплачваўся вельмі нізка. Практыка жорсткага планавання сельскагаспадарчай вытворчасці з цэнтра, без уліку мясцовых  умоў, стрымлівала ініцыятыву калгасаў і калгаснікаў. У правядзенні калектывізацыі ў заходніх абласцях Беларусі былі дапушчаны грубыя перагібы. Перш за ўсё гэта ігнараванне прынцыпу добраахвотнасці ў стварэнні калгасаў, рэпрэсіўныя меры супраць так званых кулакоў, у якія былі залічаны многія серадняцкія гаспадаркі. Горкі вопыт 30-х гадоў быў праігнараваны.

   У пасляваенныя гады плённа працавлі кампазітары рэспублікі. Былі напісаны опера «Алеся» Я.Цікоцкага, «Надзея Дурава» А.Багатырова, «Машэка» Р.Пукста і інш. Актыўна ствараліся масавыя песні кампазітарамі У.Алоўнікавым, Н.Сакалоўскім. У наступныя гады ў беларускай музыцы з'явіліся новыя імёны: І.Кузняцоў, С.Картэс, Я.Глебаў, І.Лучанок, Дз. Смольскі і інш.

   Шырокай і разнастайнай тэматыкай вызначалася  выяўленчае мастацтва. Плённа працавлі Ф.Дарашэвіч, В.Волкаў, Р.Кудрэвіч і інш. Значным укладам у развіццё беларускага і сусветнага мастацтва з'явіліся работы М.Савіцкага «Партызанская мадонна», цыкл «Лічбы на сэрцы», у якім паказаны жахі фашысцкіх канцлагяроў, асбіста перажытых мастаком.

   Далейшае развіццё атрымала скульптурнае мастацтва. Ў партрэтным жанры найбольш выдзяляюцца творы З.Азгура, А.Бембеля, А.Глебава. Значным дасягненнем беларускіх скульптараў стаў завершаны ў 1954 г. ансамбль плошчы Перамогі ў Мінску (архітэктары ансамбля У.Кароль і Г.Заборскі). З.Азгур, А.Бембель, А.Глебаў і С.Селіханаў выканалі барэльефы для гэтага абеліска-помніка воінам Савецкай Арміі і партызанам         Адметнай тэндэнцыяй ў мастацтве становіцца манументалізм. У жанры скульптуры гэта прадвызначала з'яўленне мемарыяльных комплексаў «Хатынь» (скульптар С.Селіханаў, архітэктары В.Занковіч, Л.Левін, Ю.Градаў), «Брэсцкая крэпасць – герой» ( кіраўнік творчага калектыву А.Кібальнікаў), Курган Славы Савецкай Арміі (скульптар А.Бембель, А.Арцімовіч, архітэктар А.Стаховіч) і г.д.