Складаныя назоўнікі

Практыкаванне 1. Спішыце, раскрываючы дужкі і ўстаўляючы прапушчаныя літары.

(Авіа...)пошта, (кін...)студыя, (экс)чэмпі...н, (праца)дзень, (контр)наступленне, (электр...)поезд, (п... )метра, (п... )Белару-сі, (мікр...)клімат, (аўт...)база, Растоў(на)Доне, В...лга(град), (віц...)адмірал, (штаб)кватэра, (контр)праект, (сон)трава, (не...)фашызм, (прайдзі)свет, (агр...)тэхніка, (абі)6ок, ст...(годдзе), (п...ці)годка, (жыцц...)радспы, (жыцц...)сцвярджальны.

Практыкаванне 2. Запішыце дзесяць складаных назоўнікаў — назваў беларускіх гарадоў, выдатных дзеячаў беларускай культуры і навукі. Растлумачце напісанне гэтых слоў.

Практыкаванне 3. Карыстаючыся слоўнікам, падбярыце да наступных складаных і састаўных назваў рускай мовы адпаведных — простыя ці складаныя словы беларускай мовы і запішыце іх.

I. Землемер, пчеловод, краснобай, крестоносец, кровоподтек, лежебока, лесопилка, чародей, рыболов, лихорадка, льномялка, маслобойка, маслобойня, милосердие, мироздание, спиртзавод, сенокос.

II. Колыбельная песня, растительное масло, кожевенный завод, сенной сарай, восклицательный знак, имя существительное, летучая мышь, имя прилагательное, кирпичный дом, имя числительное, начало жатвы, крупяной суп, окончание молотьбы, красный угол, булыжная мостовая, молодой месяц.

Правапіс суфіксаў назоўнікаў

Практыкаванне 1. Утварыце назоўнікі пры дапамозе суфіксаў -цтва, ядзь, язь, -яч, -ец (-авец, -овец, -анец, -івец), ін-а(ын-а), -ін-я (ын-я), -ынств-о, -ів-а (ыв-а), -нн-е (-енн-е, -энн-е, -анн-е). Калі ад слова можна ўтварыць назоўнікі з некалькімі суфіксамі, выкарыстайце кожны суфікс.

Мастак, настаўнік, грамада, агент, юнак, сваяк, герой, ляснік, роўны, баяцца, драбіць, Кобрын, гвардыя, Іран, Жлобін, выхаванне, перасяленне, хутар, Куба, разваліць, раскалоць, гарачы, далеч, веліч, першы, паліць, зябліць, варыць, прасаваць, шчабятаць, адзець, павысіць.

Практыкаванне 2. Спішыце, устаўляючы прапушчаныя літары, і растлумачце іх напісанне.

1. Ах, якія штогод і вясна там і лец...чка, што ні гаёч...к, што ні куст...ч...к — салаўіны дам...ч...к. 2. Прыязджай, паглядзі, як жа скача там рэч...чка на камен...ч...к з камен...ч...ка.(Бр.) 3. Набя-жыць лёгкі ветр...к, і пра нешта таямнічае зашэпчуць таполі. (Б.) 4. Крадзецца месяч...к у акно і дапытліва дакранаецца да думак тваіх. (Лыньк.) 5. На стале ў вялікай паліванай місцы дымілася сопкая бульба, на спод...чку ляжалі скрылёчкі ружовага сала, а побач крамяны салёны агуроч...к. (Грах.) 6. Віктар сабраў вугольч...кі, падклаў маленькіх сухіх трэс...ч...к і раздзьмухаў маленькі аген...ч...к. (Я.М.) 7.Мы ўсміхаліся, на нас глядзелі сінія вач...няты. (Сач.) 8. Прыяцелі лічылі, што ведаюць адзін аднаго да самых што ні ёсць маленькіх дроб...зяў. (К.-С.) 9. Мясцовасць тут мела зусім іншы выгляд і рэзка адрознівалася ад палескай роўн...дзі, з якой звыкалася вока маладога настаўніка за гады яго побыту на Палессі. (К.-С.) 10. "Вось што, бабул...чка, — звярнуўся да яе Лабановіч, — напячы нам бульбяных піра...коў”. (К.-С.)

Практыкаванне 3. Утварыце назоўнікі пры дапамозе суфіксаў -ік (-ічак), -ык (-ычак) ці -ак (-ачак), -ок (-очак), -ёк (-ёчак), -к-а ці -чык. Запішыце ўтвораныя словы ў назоўным і давальным склонах адзіночнага ліку.

Стол, лён, дзень, арэх, бераг, дождж, унук, пень, вецер, конь, ліст, дом, пояс, васілёк, брат, сук, дуб, сокал, капялюш, твар, замок, палец, грыб, ручай, куст, сын, сноп, месяц, агонь, вішня, корань, песня, баран, апельсін, яблыня, дарога, спальня, груша, Вася, дыван, гатавальня, загон.