3.Метады навучання грамаце (аналітычныя, сінтэтычныя, аналітыка-сінтэтычныя). Метад навучання грамаце ў распрацоўцы к. Дз. Ушынскага і яго паслсдоўнікаў. Я. Колас пра навучане грамаце.

Метад навучання грамаце- сукупнасць розных видау мауленчай дзейнасци вучня, якая выконваецца вучнями пад кирауництвам настауника з мэтай авалодання элементарнага чытання и письма.

Метады навучання грамаце можна класифицыраваць:

Па видах дзейнасци: синтэтычныя, аналитычныя, аналитыка-синтэтычныя;

Па моуных адзинках: литаратурныя, гукавыя, складовыя, метады цэлых слоу.

Усе метады навучання грамаце падзяляюцца на:

1)Сінтэтычныя - ад літар і гукаў да слоў, складоў.

Літаразлучальны: -Складовы сінтэтычны.-Гукавы сінтэтычны.-Слыхавы метад Л.М.Талстога.

2)Аналітычныя - ад цэлых слоў, сказаў да складоў, літар, гукаў.

-Метад цэлых слоў.

-Фанетычныя метады.

3)Аналітычна-сінтэтычныя - сплятаюцца аналіз і сінтэз у розных варыяцыях.

Лок - у навучанне ўвёў кубікі, прапаноўваў вучыць гуляючы. Базэдаў - прапаноўваў карткі-гульні, у ягонай школе выпякалі літары, затым вучні пасля азнаямлення з’ядалі. Песталоцы - часткі слоў вусна запаміналі.

Сілабічныя спосабы. Ікельзамер ХVІ - працэс чытання, гукавы прынцып - чытанне – гэта называнне літар, даваў парады як лепш вымаўляць, увага добрай дыкцыі.

Стэфані (1761-1850) гукавы метад, яго асноўныя прынцыпы:

• Не паказваць адразу шмат літар, не больш 3.

• Адшукваць літары ў лемантары.

• Звяртаць увагу на абрысы літар.

• Выпытваць літары ў разбіўку (Корф)

Аналітычныя метады (канец ХVІІІ cтагоддзя).

• Фрыдрых Гедыке словы запаміналіся дзецьмі.

• Жаката (1770-1840) сказ-слова-літары да 10 гукаў.

Сінтэтычна-аналітычныя.

• Фогель, Томас, Бебе: маляванне прадметаў, слова-тэрмін, расклад слова - складанне.

• Метад пісьма-чытання: у аснову навучання - пісьмо, Гразер, Дыстэрвег, Ушынскі, Вадавозаў, Ціхаміраў.

• Метад чытання-пісьма: чытанне разам з пісьмом.

• Фанетычны метад, або адцыягнены: Шпізер - а адпаведнасці з фізіалогіяй, вобразныя назвы літар, спачатку гукі.

• Натуральны гукавы метад Цімафеева быў заснаваны на псіхафізіялагічных асновах, лемантар з 3 частак гз, гз, словы.

• Метад цэлых вбразаў прыйшоў з Амерыкі: Міраносіцкі, Шлегер, Фартунатаў.

• Вобразна-маторны метад (без лемантара) Шапашнікаў.

Иншыя метады:

Літаратурна-сінтэтычны: 1-шы год - завучванне усіх літар, завучваюцца склады, пачынаюць чытаць па складах; 2-гі год – чытаюць па вярхах; 3-ці год – пісьмо, настауник запісвае урок. вучні капіруюць і завучваюць напісанне настауника, “-“ - ен не абапіраецца на гукі, не патрабуе злітнага чытання складоў, выкарыстоувючы тэксты рэлігийнага зместу.

Аналітычна- гукавы (Золатава) – вучні дзеляць сказ на словы, словы на склады, а склады на гукі (вусн.), на літары (пісьм.). “-“ – завучване складоу, напісанне слоу, спалучэнне літар у выніку шматразовага чытання. Гукавы аналіз пачынаецца толькі тады, калі дзеци запамінаюць яго напісанне зрокава.

Сінтэтычна.-гукав (Корф) – навучанне грамаце пачынаецца з вывучэння асобных гукаў, а потым літар, потым пачынаюцца сінтэтычныя практыкаванни: дзеци спалучаць гукі ў склады, склады з літарами - склады і словы, затым новыя гукі. “-“ – склад не з’яўляецца адзінкай чытання – узнікаць цяжкасці ў гуказліцця. Чытанне - называнне шэрагу гукаў.

Склада-слыхавы (Л.Талстой) – шмат увагі складовай працы, развиваецца маўленне, слых дзяцей, дабів. свядомага чытання. “-” – механічнае завучванне літар і вялікай колькасці складоу, рэліг. і навуч. змест тэкстаў.

Асновы сучаснага метада – на уроке вывучэння граматыки увага дзяцей прыцягваецца да славеснага націску. Вучні вывучаюць гукі па-рознаму: успрым на слых, , вымаўленне, назіранне за артыкул-й і інш. У склада-гукавы аналіз слоу уводзицца выдзяленне гукаў, вызначэнне іх паслядоунасці, колькасці, вызначэнне сувязь паміж імі. Аналіз праводзицца з апорай на схемы.

Асноуны метад – гукавы-аналітыка-сінтэт. (комплексны):

1. пры чытанні і запісе слоу вучань выходзиць з графичная формы слоу, але побач з гэтым гукав. абалонка сл. супаст. з літатаратурным саставам, таму гука-літаратур. і літ.-гукавы;

2. у аснове навучан. чытанню, пісьму кладзецца склад, як найменш маўл. адзінка мовы, таму складовы;

3. навуч. элем. чыт. і пісьму грунтуецца на уменні вучняў ажыццяўл. складова-гукавы і складова-літ. аналізе сл.

Метад Ушынскага.

У “Роднае слова” Ушынскага уваходзили “Азбука” и “Руководство к преподаванию по родному слову” (выйшли у 1864 годзе)

Свій метад Ушински назвау метадам пиьма-чытання. Ен личыу, что письмо абапиралася на гукавы анализ.

Дзеци знаемяцца з рукаписным шрыфтам и тольки праз 10-15 урокау знаемяцца з друкаваными литарами.

Ушынски аб”яднау у сваёй мет. анализ и синтэз, увеу синтэт аналитычны и синт. практычны з гуками, складами, словами; адмовиуся ад алфавитнага парадку вывучэння гукау и литар.

Ушынски абапирауся на жывое мауленне дзяцей. Значнае месца належала назиранням, гутаркам, рассказам сваих вучняу.