-
Жер бетіндегі тегіс жазықтықтың ауданын жобалау.
Тегіс жазықтықтың ауданын табу үшін ортогональді проекция қолданылады
Чаще
всего площадь поверхности определяют
для класса кусочно гладких поверхностей
с кусочно гладким краем (или без края).
Обычно это делают с помощью следующей
конструкции. Поверхность разбивают на
мелкие части с кусочно гладкими границами:
в каждой части выбирают точку, в которой
существует касательная плоскость, и
ортогонально проектируют рассматриваемую
часть на касательную плоскость поверхности
в выбранной точке; площадь полученных
плоских проекций суммируют; наконец,
переходят к пределу при всё более мелких
разбиениях (таких, что наибольший из
диаметров частей разбиения стремится
к нулю). На указанном классе поверхностей
этот предел всегда существует, и если
поверхность задана параметрически
кусочно
-гладкой
функцией
,
где параметры
,
изменяются
в области
на
плоскости
,
то площадь
выражается
двойным интегралом

где
,
,
,
a
и
—
частные производные по
и
.
В частности, если поверхность есть
график
-гладкой
функции
над
областью
на
плоскости
,
то

-
Н0 және ылди бұрышты есепте, егерде: ДО=5024/, ДС=354038/.
-
Жобалау жұмыстардың құжаттары.
Жобадан жердің бетіне инженерлік құрылысты шығару үшін келесі жоба құжаттарының негізгі топтары қолданылады:
-
Бас және топографиялық пландардың масштабтары 1:5000-1:500, бұнда құрылыстың пландық биіктік қалпы, оның пішіні, мөлшері және бір-біріне өзара орналасуы көрсетіледі.
-
Құрылыстың негізгі қималарының бойлық және көлденең профильдері, бұнда құрылыс бөліктерінің жердің бетінен ьиіктікпен орналасуы көрсетіледі.
-
Жобаланған инженерлік құрылысты салатын территорияны вертикаль пландаудың планы
-
Құрылыстың геодезиялық тірек торларының веомостары мен схемалары.
-
Жұмыс сызбалары мен графиктер.
-
Жер бетіндегі ылди жазықтықтың ауданын жобалау.
Для
определения площади кусочно гладкой
поверхности в трёхмерном пространстве
используют ортогональные проекции к
касательным плоскостям в каждой точке,
после чего выполняют предельный переход.
В результате, площадь искривлённой
поверхности A,
заданной вектор-функцией
,
даётся двойным интегралом[1]:

То же в координатах:

Здесь
.
-
Н0 және ылди бұрышты есепте, егерде: ДО=11020/, ДС=168010/.
-
Әр сатыдағы инженерлік геодезиялық жұмыстардың құрамы.
Геодезиялық жұмыстар келесі негізгі түрлерге бӛлінеді: түсіру,
трассалау, бӛлу жұмыстары, сонымен бірге орындаушылық түсірістер, құрылыс нысандарының деформациясын қадағалау.
Түсіру және трассалау жұмыстары – құрылыстың бастапқы жобалау және инженерлік ізденістер кезінде орындалады.
Бөлу жұмыстары – құрылыс кезеңіне тікелей байлынысты жүргізіледі
және ғимараттар мен имараттардың осьтері мен нүктелерін жергілікті жерге түсіруге арналған жұмыстар.
Орындаушылық түсірістер – құрылыстық процесс кезінде және
құрылыс-монтаждау жұмыстардың орындау сапасын бақылау мақсатында, сонымен бірге салынған жергілікті алаңның жаңа жоспарын құрастыруға қажет.
Құрылыс нысандардың деформациясын қадағалау – оларды
тұрғызудан бастап құрылыстың аяқталуына дейін жүр
-
Котлован қазғанда геодезиялық жұмыстар.
Қазаншұңқырды қазбай тұрып сол алаңды көлденең және бойлық осьтердің қиылысқан нүктелеріне қойып нивелирлеу жасайды. Қазылатын шұңқыр тереңдігі 2 м аласа нивелирлеу сыртқы ернеуі арқылы жүргзіледі, ал егер тереңдік болған кезде оның табанына репер орналастырып оған құрылыс алаңының негізгі нивелирлік торының биіктігін берелһдң. Ол үшін шұңқырдың сыртқы жағасына орналастырңған кранштейнге болат рулетканы іліп екінші ұшына 10 кг жүк байлап төменге түсіреді
-
Жердің бетінен іргетастың биіктігін есепте, егер: Нр=100,00 м, а=1820 мм, в=1210 мм. Сызбада көрсет.
-
Жобалау жұмыстарындағы топографо-геодезиялық жұмыстар.
-
Құрылыс алаңында геод жұмыстарды ұйымдастыру.
-
Негізгі геод жұмыстар
-
Құрылыстардың жер асты бөліктерін (қабаттарын) геод іспен қамтамасыз ету
-
Геодезиялық пландық негіздерінің түрлері.
-
Жер бетінен терең шұңқырға биіктік бер, егер: Нр=100,00 м, а=0,980 мм, Кб=12300 мм, Кт=2100 мм, втөменде=1200мм. Сызбада көрсет.
-
Геодезиялық биіктік негіздері.
Геодезиялық биіктік - жер бетіндегі мәлім нүктеден референц-эллипсоид бетіне дейінгі қашықтық немесе нүктенің геоид бетінен биіктігі. Геодезиялық биіктік нүктенің абсолют биіктігі мен осы нүктедегі биіктіктер аномалиясының қосындысы ретінде анықталады. Барлық инженерлік есептеулер мен құрылмаларда абсолют биіктіктер пайдаланылады.
Топографиялык пландар мен карталарды, сондай-ақ инженерлік жобалағанда және жобадан жерге шығарғанда жер бетіндегі нүктелердің биіктігін білу қажет. Осы мәселеге байланысты жердің бетінде геодезиялық жұмыстар орындалады, оны нивелирлеу деп атайды. Нивелирлеу кезінде жер бетінде бір нүктелер мен екінші нүктелердің деңгейлік беттен саналатын биіктіктерін есептейді. Өзара биіктікті анықтау әдісі және қолданылатын аспаптарына байланысты келесі нивелирлеу түрлері бар.
-
Геометриялық нивелирлеу
-
Тригонометриялык нивелирлеу
-
Гидростатикалық нивелирлеу
-
Барометрлік нивелирлеу
-
Механикалық нивелирлеу
-
Ғимараттарды пландық байланыстыру.
-
Құрылыстың бас планы
-
Жобаның бас парағы
-
Құрылыстың негізгі осьтерін қадалау планы
-
Фундаменттердің планы
-
Жабдықтар фундаментінің планы
-
Тік қималар
-
Өндірістік және технологиялық жабдықтардың монтаждық сызбасы
-
Екінші қабаттың деңгейін есепте, егер: Нр=100 м, а=1100 мм, Ктөменде=2010 мм, Кбиікте=6100 мм, в=0,900 мм. Сызбада көрсет.
-
Негізгі нормативтік құжаттар.
геодезиялық қызмет құрылыс ұжымдардың геодезиялық қызметтерінің жұмысын басқару және бақылауды жүргізеді, геодезиялық жұмыстар бойынша нормативтік құжаттарды ӛндіреді, геодезист кадрларының квалификацияларын кӛтеруді ұйымдастырады.
Бөлу жұмыстары дәлдігінің нормалық шамасы жобада немесе нормативтік құжаттарда беріледі: құрылыс нормалары мен ережелерінде (ҚНжЕ), мемлекеттік стандартта, веломствалық (инструкцияларда ) МЕСТ- тағы 21779-82 «Технологиялық қиылыспаушылық» немесе ӛлшеулер түріне байланысты (бұрыштық, сызықтық, биіктік) ҚНжЕ –гі 3.01.03-84 «Құрылыстағы геодезиялық жұмыстар» сияқты олар анық түрде кӛрсетілуі мүмкін.
-
Ғимараттарды биіктік байланыстыру.
-
Жер бетінде А нүктесінің биіктігі 100,00 м, сол нүктенің жоба биіктігі 99,10 м. Жұмыс биіктігін есепте.
-
Бас пландық құжаттары.
Құрылыс бас планының жеке түрі құрылыстыңқ бас планында қосалқы және уақытша өндірістік ғимараттар көлік жолдары инженерлік тораптары, қоймалар, уақытша басқару ғимараттары және басқа құрылымдар көрсетіледі.
-
Жол салғанда геодезиялық жұмыстардың сатысы.
Трасса дегеніміз- жобалайтын сызықтық құрылыстың осі, ол картаға, планға, фотопланға координаталарымен түсірледі және жердің бетінде бекітіледі. Трасса күрделі кеңсітік сызығы болып табылады, планда түзулер әртүрлі қисықтармен жанасады. Трасса жазықтық, алқаптық, суайырықтық, беткейлік, және көлденең-суайрықтық болып бөлінеді.
Далалық трассалуда келесі жұмыстар жүргізіледі:
1) трассаның басты нүктелерін жердің бетінде анықтау және бекіту
2) трассаның бойымен пикетерді белгілеу және ситуацияны түсіру
3) трассаның бұрылыс бұрыштарын өлшеу
4) айналманың басты нүктелерінің пикеттік орнын анықтау
5) түзу мен қисықтар ведомосін есептеу
-
Үшінші пикеттің биіктігін есепте, егер: ПК1=110,00 м, ылди ±0,005.
-
Қара, жобалық, жұмыс нүктелеріне анықтама бер
Қара биіктіктер деп нақты жер бетінің абсолюттік биіктіктерін
айтады.
Жұмыстық биіктік белгісі деп бірінші кабат еденінең есептелген
биіктікті айтады.
Жұмыстық биіктіктер деп жол тарту кезінде қызыл мен қара
биіктіктер айырмасын айтады. Олар қазып алу немесе салу топырақ
қалыңдығын қӛрсетеді.
-
Ғимараттарды биіктік байланыстыру, су өткізу. Репер, марка деген не?
Су ағар сызығы деп жер бетіндегі ең тӛмен нүктелерді қосатын
сызықты айтады.
Су айрық сызығы деп жер бетінің ең биік нүктелерін қосатын
сызықты айтады.
Репер деп биіктігі белгілі ғимарат қабырғасында немесе жерде
бетонмен бекітілген нүктені айтады.
Репер (фр. repère — белгі, бастау, нүкте) —
1. ғимарат тұғырларыңда (немесе қабырғаларында) немесе топырақта бекітілген, абсолюттік деңгейі нивелирлеу аркылы анықталатын белгі. Репер деңгейі өзгермейді, сондыктан да жер бетіндегі өзге объектілердің деңгейлері репердің деңгейімен тексеріліп отырады;
2. геодезия саласында қолданылатын таңба, белгі. Жер бетінің ерекше нүктелерінің биіктігін немесе төменгі жер нүктелерін нивелирмен есептеп айқындау арқылыы сол жердің салыстырмалы деңгейін бекіту.
3. Артиллерияда — нысананы жою үшін алдымен кәздеп, артынан атысқа үластыратын нысана ауданындағы арнайы таңдалған көмекші нүкге. Репер шынайы (атылған нысана немесе координаталары белгілі бақылаудағы жер) және жалған (координаталары бақьиіау кезінде кездесетін пункт белгілері арқылы анықталатын жарылу топтарының орталығы) болуы мүмкін. Репермен ату нысананы тікелей ату мүмкін болмаған жағдайда (нысана бақыланбағанда) немесе соққы беру үшін қолданылады.
4. Геодезиялық пункт — нүкте. Ол тас гимараттарда немесе биіктігі теңіз деңгейінен өлшеу арқылы анықталатын арнайы белгісі бар жерлерге орнатылады.
Геодезиялық марка - ғимараттардың іргетастарына орнатылған шойынды нивелирлеу пункттері. Маркаларда геодезиялық пункттің түрі және нөмірі көрсетіледі.
-
АВ сызықтың румбы тең ОШ=300.Сол сызықтың кері румбысын есепте ВА.
-
Берілген бұрышты, сызықты, биіктікті жерге қондыру кезінде қолданылатын аспаптар.
-
Нольдік циклда атқаратын геодезиялық жұмыстар.
Ғимараттар мен құрылыстарды түбегейлі қадалау
Тұғырды қадалау және оған осьтерді түсіру
Осьтерді бекіту
Жер асты иженерлік торап арықтарын және бақылау құдықтарын қадалау
Қазан шұіқырларды салудағы геод жұмыстар
Шұңқыр табанын және кемерін нивелирлеу
Экскаватор жұмыстарын геод істермен қамтамасыз ету
Қазан шұңқырларды қазу кезіндегі жұмыс көлемін есептеу
Қазан шұңқырдың ұзына бойлық жіне көлденең профильдерін салу
Фундаментті қадалау
Құрылыс осьтерін ыундаментке шығару
-
АВ сызықтың дирекциондық бұрышы тең 96030/. Кері дирекциондық бұрышты ВА есепте.
-
III және IV разрядтық биіктік тірек торлардың дәлдіктері.
3 және 4 класты триангуляция тор қабырғаларының ұзындықтары ретімен 5-8шқ және 2-5шқ болып келетін торлар тізбегін құрайды да, өзінене дәлдігі жоғары триангуляциялық тор қосындарымен түйісіп жатады.
-
Қажетті нүктелерді жерге қондыру тәсілдері.
-
Бесінші пикеттің биіктігін есепте, егер: Нпик=100,10 м, і=±0,005.
-
Теодолит, тахеометр аспаптарының атқаратын жұмыстары.
Тахеометр (грек. Tachus – тез және metreo – ӛлшеймін) –
тахеометриялық түсірістері жүргізуге қолданылатын, жергілікті жерде
горизонталь бұрыштарды, ара қашықтықтар мен өзара биіктіктерді
өлшеуге арналған топографиялық аспап. Т-лер қатарына вертикаль
дөңгелегі және дүрбісінде қашықтық өлшеуіш жіптері бар әдеттегі 30
секундтық теодолит жатады. Т-лер оптикалық-механикалық және
электрондық-оптикалық болып бөлінеді.
Теодолит — жер өлшеу жұмыстарында, жерді тексеріп шолуда және ірі масштабты съемка жасауда көп пайдаланылатын бұрыш елшейтін геодезиялық аспап. Оның ең маңызды бөліктеріне: қарау түтігі, градусталған екі — вертикальды (тік) және горизонтальды (жазық) — шеңбері жатады. Сондықтан теодолитпен горизонтальды, вертикальды бұрыштарды бірдей анықтауға болады. Бұл аспап арқылы шырақтың не жердегі нәрсенің горизонталь координаталары, яғни азимут пен биіктігі анықталады. Аспап онша улкен емес, экспедицияға алып жүруге ыңғайлы.
