Қорытынды және ұсыныстар

Жоғарыда айтылған мәселелерді қорытындылай келе мынандай жағдайларды атап өту керек. Қара топырақты жерлер ғаламшарымыздағы ең құнарлы топырақ болып табылады. Бүгінгі күні бұларды биологиялық бірлік ретінде сақтап қалу адамзаттың ең өзекті мәселерінің бірі болып отыр. Оңтүстік қара топырақтар аз гумусты зонашықтардағы ең жыртуға қолайлы жерлер болып табылады. Бұл топырақтар жеткілікті мөлшердегі қоректік заттар мен қанағаттанарлық су-физикалық қасиеттерге ие.

Агроценоздардағы гумустың топырақтағы мөлшерін тың жерлердегі аналогтарының деңгеіне дейін қалпына келтіру -өте қиын мәселе. Солай болатұрса да бұл топырақтардың құнарлылығын көтеруде жер өңдеудің биологиялық негізделген жүйесін жасаудың перспетивасы басым.

Зерттеулер қорытындысы Солтүстік Қазақстанда соның ішінде Қостанай облысында дәнді дақылдарды өсіру жолдары, топырақты-климаттық жағдайлар мен территориялардың рельефтерін есепке алу дифференцияланбайтындығын анықтады. Көп жағдайда егін шаруашылығында шаблонды қандайда бір технологияларды қолдану, ерте ме, кеш пе топырақтың құнарсыздануына әкелері сөзсіз.

Қара топырақты жерлерді ұзақ уақыт ауыл шаруашылығында қолдану ғасырлар бойы қалыптасқан топырақтүзу процестерін және елеулі өзгерістерге әкеліп соқтырады. Тек қана, игерілген қара топырақты жерлердегі топырақтүзілу процестерінің бұзылу жағдайлары туралы көп жылдық фундаменталды зерттеулер ғана, бұл процестердің дамуындағы жағымсыз жағдайларды анықтап, алдын алып, қара топырақ құнарлылығын қалпына келтіру бағытындағы іс-шаралар жүйесін жасауға мүмкіндік береді.

Бидайдың құнды іріктемелерін өсіретін маңызды аймақтағы егіншілік жұмыстарын тұрақтандырып, дүниежүзілік нарықта бәсекелестікке төтеп бере алу үшін, топырақ құнарлылығын қалпына келтіру бағытындағы іс-шаралар жүргізілуі қажет.

Әдебиет тізімі:

1 Джаланкузов Т.Д совремменная состаяние плодородия земель черноземной зоны Казахстана / Т.Д Джаланкузаеврочевоведение и агрохимия. – Алматы , Казахский НИИ почевоведения и агрохимии имени У.Успенова.,2011 .- №4. –С. 73-80

2 Абдыхалыков С.Д., Джаланкузаев Т.Д., Ретков В.В. Черноземы и темно-каштановые почевы Северного Казахстана7 / С.Д.Абдыхалыков., Т.Д Джаланкузаев, В.В.Редков Алматы, Казахский НИИ почевоведения и агрохимии имини У.Успанова ., 2012- 194 с.

3 Амергужин Х.А. Агроэкология оценка почв Костанайской облости Казахстана / Х.А.Амиргужин // Бюлетень почевенного института им. В.В.Докучаева. М., 2006.-№58.-С .62-69.

4 Petrik M., Wandel J., Karsten K. Rediscovering the Virgin Landes: Agricultural Investment and Rural Livelihoods in Eurasian Frontier Area, World Development (2012)

5 Елешев Р.Е., Сапаров А.С. Плодородие почв Республики Казахстан: проблемы и пути его сохронение / Р.Е.Елешов., А.С.Сапаров// Проблемы агрохимии и экологии. Алматы, 2008. -№2.-С.48-51.

6 Четверикова Н.С., Лукин С.В., Марциневская Л.В. Мониторинг плодородия черноземов серия естественные науки. -2011. -№9 (104). Выпуск 15. –С.184-190

7 Коржов С.И., Трафимов Т.А., Маслов В.А. Биологические показатели оценки плодородия черноземов / С.И.Коржов ., Т.А.Трафимова., В.А Маслов//Вестник МичГАУ , 2010. -№2. –С.86-92.

8 Черненок В.Г. Оптимизация параметров почвенного плодородия – основа устойчивого развития агроценозов. / В.Г. Черненок – Астана: Казахский аграрный университет им. С. Сейфуллина, 2006. – 56 с.

9 Храмцов И.Ф., Воронкова Н.А., Балабанова Н.Ф. Современное состояние плодородия почвы и продуктивности агроценозов при длительном применении приемов биологизации и средств химизации / И.Ф. Храмцов, Н.А. Воронкова, Н.Ф. Балабанова // Современные проблемы науки и образования. 2012, Издательский дом «Академия Естествознания» - №2. – С.392-392.10 Karbozova-Saljinikova E., Funakawa S., Akhmetov K., Kosaki T. Soil organic matter status of Chernozem soil in North Kazakhstan: effects of summer fallow. Soul Biology & Biochemestry 36 (2004): 1373-1381.

11 Kadono A., Funakawa S., Kosaki T. 2008. Factors controlling mineralization of soul organic matter in the Eurasian steppe. Soul Biology & Biochemestry 40 (2008): 947-955.

12 Хусаинов А.Т., Сейдалина К.Х. Содержание нитратного азота в черноземных почвах Северного Казахстана // Вестник Алтайского государственного аграрного университета. – 2009. - №3 (53). С. 27-30.

13 Кудашева Л.М. Пути повышения плодородия почв / Л.М. Кудашева // Приемы совершенствования аграрного производства Костанайской области. Костанай, 2001. – С. 25-39.

14 Федоров В.А., Воронцов В.А. Чернозем – наше богатсво / В.А. Федоров, В.А. Воронцов // Вестник ТГУ, т. 14, вып. 1, М., 2009. – С. 148-149.

15 Ворников Д.В., Баздырев Г.И., Павликов А.А. Оценка плодородия и продуктивности севооборотов в степной зоне Среднего Поволжья / Д.В. Ворников, Г.И. Баздырев, А.А. Павликов // Достижение науки техники АПК, 2010. - №7. – С. 19-22.

16 Ошакбаева Ж.О. «Изменения основных свойств черноземов Костанайской области при длительном освоении»: автореф. Канд.биол.наук: 03.00.27. Алматы, 2006. – 32 с.

17 Грехова И.В., Семенов В.К. Оценка плодородия пахотных земель / И.В. Грехова, В.К. Семенов // Аграрный вестник Урала. – 2012. - №5 (97). – С.5-7.

15