БАКТЕРИЯ ТАЛШЫҚТАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
МОНОТРИХ ЛОФОТРИХ
ПЕРИТРИХ
АМФИТРИХ
Фимбриялар және пилилер
Бұлар жіпшелі түзілістер, пилин ақуызынан тұрады. Фимбриялардың әртүрлі типтерін бөледі:
адгезияға жауапты, бактериялардың жабысуын қамтамасыз етеді;
қоректену, су-тұз алмасуына жауапты;
жыныстық (Ғ-пили) н/се конъюгациялық пили.
Бактерияның қосымша құрылымдары
1 – Монотрих |
2 - Лофотрих |
|
3 – Амфитрих |
4 - Перитрих |
|
1 |
2 |
3 |
4
1 – талшықтар;
2 – кірпікшелер;
3 – пилилер;
Споралар
Споралар бактерия тіршілігінің қолайсыз жағдайларында (кептіру, қоректік заттардың жетіспеуі) түзіледі ж/е бактерияның түрінің сақталуын қамтамасыз етеді. Споралардың пішіні сопақша, шар тәрізді болуы мүмкін.
СПОРАЛАРДЫҢ ОРНАЛАСУЫ БОЙЫНША АЖЫРАТЫЛУЫ:
терминальді – жасуша шетінде (сіреспе қоздырғышы); субтерминальді – жасуша шетіне жақын
(ботулизм, газды гангрена қоздырғыштары); орталық – жасуша ортасында (сібір жарасы бацилласы) орналасады.
Бактериялардың пішіндері
Кокктар – шар тәрізді бактериялар. Өзара орналасуына байланысты жіктеледі: микрококктар, диплококктар, тетракокктар, стафилококктар (жүзім шоғыры), стрептококктар (тізбектелген), сарцина (пакет тәрізді), пневмококктар – ланцент тәрізді, гонококк ж/е менингококктар – кофе дәні тәрізді.
Таяқша тәрізді бактериялар - дұрыс таяқша (ішек таяқшасы), түйреуішке ұқсас таяқша (коринебактериялар), бұтақты таяқша (актиномицеттер), шеті кесілген таяқша (сібір бацилласы), иілген таяқша (тырысқақ вибрионы), иректелген – спирохеталар, шағала қанаты тәрізді иілген
А |
Ә |
Б |
|
БАКТЕРИЯ КЛЕТКАСЫНЫҢ МИКРОФОТОГРАФИЯСЫ А – СФЕРА ТӘРІЗДІ; Ә– ИРЕЛЕНГЕН, НЕМЕСЕ СПИРАЛЬ ТӘРІЗДІ; Б– ТАЯҚША ТӘРІЗДІ
Бактериялардың пішіндері
1 – стафилококктар
2 – стрептококктар
3 – сарциналар
4 – гонококктар
5 – пневмококктар
6 –пневмококктар капсуласы 7 – коринебактерлер
8 – клостридиялар
9 – бациллалар
10 – вибриондар
11 – спириллалар
12 – трепонемалар
13 – боррелиялар
14 – лептоспиралар
15 – актиномицеттер а - монотрих б - лофотрих в - амфитрих г - перитрих
Вирустың толық құралған бір бөлшегі вирион деп аталады. Вирионның құрылымдық компоненттері:
капсомер – ақуыздың бөлшек бірлігі;капсид – капсомерлерден құралған жабын;
нуклеокапсид – нуклеин қышқылы мен капсид ақуызының комплексі;
суперкапсид – бұл күрделі вирустарға тән, капсидтің сыртында орналасды.
