- •Метрология және өлшеулер
- •5В070200 – Автоматтандыру және басқару мамандығының
- •2 Бөлім
- •Мазмұны
- •7 Зертханалық жұмыс. Бір ретті тура және жанама өлшеулердің нәтижелерін өңдеу
- •7.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма
- •7.2 Өлшеу құралдарының виртуалды модельдерін бейнелеу
- •7.2.3 Цифрлік мультиметр моделі
- •7.2.4 Универсалды көректендіру көзінің моделі
- •7.2.1 Магнитэлектрлік вольтамперметрдің моделі
- •7.2.2 Электронды аналогты милливольтметрдің моделі
- •7.3 Зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •7.4 Есеп беру құрамы
- •7.5 Бақылау сұрақтары
- •8 Зертханалық жұмыс. Фазалық ығысуду өлшеу әдістерін оқу
- •8.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма
- •8.2 Виртуалды зертханалық жұмыстың құрылымдық сұлбасы. Жиілікті өлшеу және периодты өлшеу құрылғыларының метрологиялық сипаттамаларын есептеудің формулалары
- •8.1 Сурет – Виртуалды зертханалық жұмыстың құрылымдық сұлбасы
- •8.3 Фазалық ығысудың бұрышын өлшеу әдістері
- •8.2 Сурет – Фазалық ығысуды табу әдістері
- •8.4 Өлшеу құралдарының виртуалды модельдері
- •8.4.1 Синустік сигналдардың генераторы
- •8.3 Сурет - Синустік сигналдар генераторының бет панелі
- •8.4.2 Жиілікті өлшегіш
- •8.4 Сурет - Жиілік өлшегішінің бет панелі
- •8.4.3 Осциллограф
- •8.5 Сурет - Осциллографтың бет панелі
- •8.4.4 Бірінші ретті төменгі жиіліктер фильтрі
- •8.5 Зертханалық жұмысты орындаудың тәртібі
- •8.6 Сурет – Виртуалды зертханалық стендтің бет панелі
- •8.6 Есеп беру құрамы
- •9.4 – «Поверка» (Тексеру) режимінің терезесі
- •9.5 Сурет – «Справочные материалы» терезесі Тексеру хаттамасы
- •9.4 Есеп беру құрамы
- •10 Зертханалық жұмыс. ТермоЭқк нормалау түрлендіргішін бір ретті өлшеулер әдісімен тексеру және сынау
- •10.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма
- •11 Зертханалық жұмыс. Нормалау термокедергі түрлендіргішті көпретті өлшеулер әдісімен тексеру және сынау
- •11.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма
- •11.2 Виртуалды зертханалық стендтің бейнелеуі
- •11.4 Есеп беру құрамы
- •А қосымшасы Бос шеттерінің температурасы 0°с болғандағы бөліктендіру кестелері
- •Б қосымшасы
- •5В070200 - Автоматизация и управление
- •Часть 2
- •050013, Алматы, Байтурсынова, 126
9.4 – «Поверка» (Тексеру) режимінің терезесі
9.3.7 Автоматты потенциометрді тексерудің хаттамасын толтырыңыз (9.1 кестені қараңыз).
9.3.8 Шкаланың әр тексерілетін белгісі үшін КСП аспабының негізгі келтірілген қателігін анықтаңыз:
- өлшенетін шаманың өсетін мәндері үшін
;
- өлшенетін шаманың кемитін мәндері үшін
![]()
,
мұндағы
,
-негізгі
қателік,
%;
-
термопараның
термоЭҚК мәні, ол КСП
шкаласының қарастырылып отырған
цифрленген белгісінің термоЭҚК мәні
мен (
)
термопараның бос шеттерінің (
),
термоЭҚК мәні арасындағы айырмашылық,
мВ;
,
- ПП-63
үлгілі потенциометр көрсетулері,
мВ;
-
КСП
потенциометр шкаласының соңғы мәндеріне
сәйкес термо-ЭҚК
шамасы,
мВ;
-
КСП потенциометр шкаласының бастапқы
мәндеріне сәйкес термо-ЭҚК шамасы, мВ;
9.3.9 Шкаланың әр тексерілетін мәндері үшін Цельсий градустарымен КСП абсолютты қателігін анықтаңыз:
- өлшенетін шаманың өсетін мәндері үшін
;
- өлшенетін шаманың кемитін мәндері үшін
,
мұндағы
- КСПшкаласының
соңғы мәні,
,
-
КСП шкаласының
бастапқы мәні,
.
Температура мәндерін анықтау үшін «Справочные материалы» батырманы басып, анықтамалық ақпаратты (термоэлектр түрлендіргіштердің бөліктендіру кестелірін) қолданыңыз (9.5 суретті қараңыз).
Зертханалық стендке қайта қайту үшін «Назад» батырмасын басыңыз.
9.3.10 КСП автоматты потенциометрдің вариацияларын анықтаңыз.
Шкаланың әр мәні үшін вариация шкаланың осы белгісіндегі өлшенетін шаманың өсетін және кемитін мәндеріндегі көрсетулерінің айырмашылығы ретінде есептеледі.
Вариация мәні мВ бірліктерінде келесі формуламен есептеледі
.
Вариация
мәні
бірліктерінде
келесі формуламен есептеледі
,
мұндағы
- КСПшкаласының
100
мәніне сәйкес термопараның
термоЭҚК-і.

9.5 Сурет – «Справочные материалы» терезесі Тексеру хаттамасы
«___»_________________________20___ж.
Типі ____________________ электронды потенциометрді тексеру
Зауыт №______________
Өлшеу шектері ____________________
Бөліктендіру ______________________
Рұқсат етілген қателік ______________________
9.1 к е с т е с і – Негізгі қателіктер мен вариацияны анықтау
|
Шкаланың тексерілетін белгісі |
Кесте бойынша термоЭҚК |
Қоршаған орта-ның темпер. |
Қоршаған орт. температурасының термоЭҚК |
Термо-ЭҚК айырмашыл. |
Үлгілі потенц. бойынша термоЭҚК |
Қателік |
Вариация | |||||
|
Т |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
В |
В |
|
|
мВ |
|
мВ |
мВ |
мВ |
мВ |
% |
% |
|
|
мВ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9.4 Есеп беру құрамы
Есеп беруде келесі болуы керек:
- зертханалық жұмыстың мақсаты және тапсырмалары;
- виртуалды зертханалық стендтің сұлбасы;
- қолданылатын өлшеу құралдарының моделдері мен техникалық сипаттамалары;
- автоматты потенциометрді тексерудің хаттамасы;
- негізгі келтірілген және абсолютты қателіктері мен вариацияны есептеулері;
- жұмыс бойынша қорытынды.
Бақылау сұрақтары
Өлшеудің компенсациялық әдісінің мәні.
КСП типті автоматты потенциометрдің принципиалды сұлбасы.
ПП-63 типті зертханалық потенциометрдің принципиалды сұлбасы.
Автоматты потенциометрлерде термопараның бос шеттерінің температурасына түзетуді орнату қалай орындалады?
Тексерілетін потенциометрлердің қателіктерін анықтауға арналған үлгілі аспаптар қандай талаптарды қанағаттандыру керек?
