Балакан А. Буурл теегт

Д.ЖӘД НОМһраД, х;»рү эзнүрн "Р™' чирэһиш. үир-

II1? I ЗОГСЖЗП3 • ,

' Городовиков морноен бүдһад. тер хазгии мериг нулв- „,ень .два I. кетләд һарв. һурвп хазгас зулж. йовси мер- т’» к\и. бпйән харсж, авсн улсур хәрү эргәд, өөрдэд ирв.

О. Семен Михайлович, би таннг хэәж. йовиав, — ОО.1А Филипп Попиков байрлв. — Сорокин танд цаас

II. !< ■1-13

С.гзничн Советнн ахлачин илгәсн наас Буденный умшчнад. Окад зәнглв:

Манһдур, лу сарин арвн дөрвид Великокняжеск етзннцд Советмүдин окружной хурл болхмн гижәнә. Чи ү.ан хойрнг шулуһар ирхиг эржәнә.

Асхнднь Ик Буурл деер.олна хург хурахд дегд бачм болэд, станичн Совстнн члсдиг окружной хурлд илгәх

болж шипдв.

Окружной хурл дсер Городовиков хуучн таньлмуд Кануков. Бургудуков, Саврушов, Сафонов эднләһән харһв, теднә станицст бас Советнн йосн тогтсна тускар соисад, икәр байрлв.

Окружной хурл дөрвн өдрин туршарт болв. Шин по­ ена өмнәс медәтә хазгуд, кулакуд, аду өскәчнр босад, шууга татвТеднд большевикүд, фронтовикүд, харчуд һәәһә сөрлһ өгв. ■

Аш сүүлднь, Сальск округд делгү Советин йос зарлад, көдлмшчнрин, крестьянмудын, хазгудын болн салдсмудын дспутатнрин окружной Совет батлгдв.

Окружной Советин ахлач большевик Кучеренко бо­ лв. Буденный Семениг президиумин членд суңһад, йазрин эцгин ахлачд шиидв.

Окружной Совет цаһачудын өмнәс сөрлһ кехнн төлз, Великокняжеск, Платовск, Мартыновск, Орловск, Зимовниковск, Куберлинск, Гашунск болн талдан чигн улаи Партизанск отрядмуд бүрдәх тогтавр авб.

— Не, Ока, отрядан батлҗ автн, — гиҗ Буденный эн окружной хурлын хөөн салҗаһад, өөрхн үүртән сүвселвг өгв. Мана хамгин эркн төр — революции днилвриг улм батлад, Советин йосиг делгү делгрүлхм.

— Семен, санаһан бичә зов, чадхвидн, болж. Го­ родовиков үүрән иткүлв. — Зуг Чапрагнн көдлмшчнр манд зер-зевәр дөңнтхә.

369

Буденный Семен, окружной Совстин президиум, шиидгдэд һурв хонсна хөөн, урдк кевтәи, өруһәр кәдзми! тэн ирв. Окружной һазрин энгин задач ода һазрии т-л төр хаһлхин орчд, шин бүрдҗәх отрядмудыг зсрчыһр’ дәр-еумар, эмәл-хазарар теткх эв-арһ хәәнә.

Окружной Советд орж, ирчкэд, Буденный алн цуг үүдд дел год сскэтэ, энд-тснд комлей стулмуд ут­

ка, цаасд идэи-будаи каната. Тагчг, негчн кун уга. Урднь энунд, уүринь көндәсн зөг кевтэ, шуугата боздг Ач

лэ-

Гуү.һәд һаза һархла, тедүкид дуулсн дун сонсг 1?ка-

на:

— Бурхн, хааг хадһл...

Уульнцд мөртә юнкермүд йовцхана.

аашна!

Атнан мөрән шавдҗ өгв. Тедниг Чапрагин деед зел-* һархла, өмн бийәс, аду өскэчнрин үвлзң талас, МзН' һолыг Шаңһа тагтар давж; һатлад, цаһачудын церг ерА

дәврҗ йовна, — гиҗ Сорокин Дмитрий цәәлһв- — •

рокин өмнәснь тосад босв. Зәңгчин авч ирсн каасйг У

370

.....Городовиков яһва? - болж. Буденный баахн улан

йос тогталһнд орлцеи улсин элги-садыг яахин тускар ухалын. Ца11ачуд*гедпиг хээрлшго.

Веденный эцк эк.хойртан, хота бээси улетай, цаг зуурселэнэс повти гиж сүв-селвг өгәд, бийнь, Нахиче­ вань балһснд, 252-гч за паст бәәсн полкас зулж, ирсн дүүһән, Деннсиг, дахулад, гериннь өөрәс көндрҗ һарв.

Пк Буурлын ар захд һарад ирхлэ, теднлэ бас тавн мөртә күн негдв: Баранников Николай, Прасолов Фе­ дор. Новиков Филипп, Морозов Федор, Батеенко Павел.

И.

Сөөни дуусн халдай болв, зуг цаһачуд чигн, улачуд чигн нег-негнэннь өмнәс босҗ бәәхш-

Өр шидр цаһачуд товар эклҗ хав. Пулеметмуд чигн тарҗңнад бәәнә. Болв һазр-усан, Советин йосан харсхар боссн партизанмуд, дәәллдҗәх дәәндән дегд улңхтад, цаһачудын мөртә церг ардаһарнь эргәд орҗ ирҗ йовхиг үзл уга үлдҗ.

Хотхр, сала, зуух хамгар делгү кевтсн йовһн церг, тер мөртә хазгуд үзәд, әәмҗ одв. Дәәнә дамшлт уга партизанмуд, һартк бууһан хаяд, үзг-үзгтән сүрдж, зулв. Тедниг халхлҗ, урдңь фронтд йовад ирсн салдсмуд. хазгудыг сөргҗ хаһад, хәрү цухрв.

бтрядын командир Тит Никифоров Ковалевин отрядла одҗ ниилхмн гиҗ төр тәвб. Городовиков Ока Ик Буурлан харсхмн гиһәд, түүнлә зөвшәрҗәхш. Нег үлү, хазг-хальмгуд дундас зәрмснь цаһачудт орж әгсн, тсднә һаианд Городовиков хазгудла ноолдад, генералын цергиг хамх цокх күслтә.

йовһн церг Никифоров толһачта, Платовск станицәр орл уга, Орловк хәләҗ һарв. Мөртә отряд Городовиковин һардврта генерал Гнилорыбовин цергин өмнәс

ноолдв.

Цаһан хазгуд, улан гвардейцнр нүүрцж, прәд, чаш-

371

кар нег-негон чавчлдна. Тер пап киитн месив дун ташташ гиһәд, тег яхлж, зовнял, һазр чичрәд бәәиә.

— Эмәл күртлиь чавч! гиж Городовиков, нудив цусрхж улаһад, сүрәлкж. хәәкрнә. Цаараиднь эерэн

зааград унх!

Чидл одл биш болв Даһачуд шахад ирв Цааранднь тесж поолдж. болшго. Хәрү цухрх кергтэ. Никифоро­ вич ардас довтлх кергтэ. Шинэс чидл хургж авзд, эи

анднрин өмнәс босх кергтэ.

Городовиков улан гвардейцнрт, хәрү цухртн гиж № әкрҗ заквр өгчкәд, эврэн тедниг халхлад, арднь д;гок довтлв. Гснткн түүнә унж йовсн кер ажрһ, келдиь к\н дсгэ тэвсн мет, тоңһрцглад тусв. Ока унж йовсн мернэ дор оршгон кергт, киисә йовтлнь көлән дөрәһәс суллхад, дел деегүрнь өсрәд, зөвәр тедүкнд унад, кесг көлзрчкәд, адһмтаһар ормасн босад, мөрән хәләхлә, кер за- рһ күнд шавта, хуур’Ьсан татад, көлән тиирәд кевтнә. Эи саамла Городовиковин толһа деер кесг чашксин ир гдлр,-

кв.

«Ода хуурлдан болва, — гиен тоолвр агчмд Охал толһан экнд торс гичкәд, һундлта седкл зүүлһв. — Му­ ха юмн, революцд күцц орлцҗ чадсн угав...»

— Бичә чавч гинәв! —болад, штабс-капитан Мала­ хин, улан хоолан та.сртл, хәәкрҗәнә. — Энчн Городови­ ков! Әмдәр генерал Поповд күргхмн!

Хазгуд мөрдәсн һәрәдҗ бууһад, дегц Окаг дарад унв. Түүг һаринь арднь кирҗ бооһад, көл деернь №сххла, штабс-капитан Городовиковур өөрдәд, дамбрж сурна:

—Та, ах урядник, намаг таньҗант?

—Би алг керә болһннг таньдгов, —гнҗ Ока нег мв-

слҗ хәрү өгв-

— Сулинәс Александровск-Грущевск күртл бид» хамдан нег вагонд йовсн бәәнәлмн.

— Мишель, — болж Городовиков, энүнә хажуд нов сн өкәр чирәтә күүкд күүнә келен нериг тодлад, ннажлг лҗ сурв. — Ольга сәәхләтн яһла?

Штабс-капитан Малыхин, өрчәрнь җидәр шаасн мет, чирәнь бирчиһәд, кел бәргдсн күүг цааран авч Гювх докъя өргәрң заңһж өгв.

Сери, унтад серен мет, генткн орв. «Ним удан (>а яһад увтсмб? — болж Ока түрүләд сүрдв. Дәкәд дт Һачудын өмнәс кеҗ йовх ноолда санад, бийэн улм гем-

372

шлв. - һәәһә командир бәәҗв. Иим догшн цагла гер-

тән кевтдг.. » Амн дотрк, халун гем ирснлә әдл, шатҗ хагсад бәэ-

но Шүлсн һарч өгхш.

Занда, кннтн ус өг! — гиҗ Ока сурв.

Чамд книтн усн бнш, халун цусн кергтә, — гисн догпш дун сонсгдв. — У-ух, хаҗ алсн болхнь!

Городовиков Акпшиг таньв. Аду өскәч, һартан нәәмәр гүрсн малята, пол деер кевтх Окан өмн алцаһад зогсжанаАкшн, малый әм 1һарһхар бәәх күүнлә әдл, ханиан шамлад оркҗ. Тер дегд ууртан бүтхләрн, һартк мз :яһан өргәд авна.

— Акиш Сернигович, дәкж. бичә цоктн, — гиҗ по­ ходи атаман Поповла әдл, хоҗһр тол1һата генерал кош­ ен бәәдлтэһәр нүдән аньж. келв.

—Генерал Гнилорыбов, тана зергәс, энтн намаг хаж алхар седлә, — болж, Арсинов аралдна.

—вөркән әмд үлдх болһҗант?—Гнилорыбов олю-со- лю урһсн шүдән ирзәлһҗ мусг инәв. — Генерал Попов Городовиковин толһа үнләд, мөрә белдчксн бәәнә. Тер мөрә, Акиш Сернигович, танд күртхнь лавта.

—Ним үмкә андна толһа бәрүлҗ мөрә авхшв! — гиж Арсинов нульмна-. — Нанд энүг хаҗ алх зөв өгсн

болхла, тер йоста ачллһн болҗ һарх!

Пол деер кевтсн Окаг Акиш өрчәснь атхад босхв.

—Намаг таньҗанчи?

—Таньлго яах биләв, — гиж. Городовиков хәрү өгв.

—Генералмудын суудг һазр доладг нохасиг би нүдән

аньчкад таньдв.

Арсинов хәәр-бәәр угаһар Окаг халхарнь ташв. Үргләд суусн генерал Гнилорыбов тер әәһәс йосндан сергәд, Акишт уурлв.

— Акиш Сернигович, та мини зака бичә эвдтн! - - Келҗәх үгинь, генерал, тана зергәс соцсвт?

- Хазг чинрән геесн күн ю болвчн келхгов, — гнчкәд генерал Гнилорыбов үүдн тал хәәкрв. — Эй, дежури, эн улачудын нохаг походи атаман Поповд күргтн. Зуг эмдэр авч одтнЗерг Арсинов май хойрин беле

гмтн.

Маннань, халхснь улан һалзн,' кол деерән эрэ йовх Окаг үзәд, нүдндән сәрсн боодһата Чокинов Лавре#

хортаһар хәәкрв:

_ цаг _ сслгәтә, хойр б... келкәтә гидг эи болжана.

373

Мана куутрт улана нос тогтахар седей, ода экран ца-

һана поена мен. болвч.

■ Лаврой, кемр эп бәрәнәс сулдхла, эрүл үлдсн өрэсн нуднчн сохлнав, — болж. Городовиков аралдв.

—- Болыпевпкудии ултрг, чамд сулдхвр холый, аль

тецгр холый Ха-ха...

Генерал Гннлорыбовин отряд Шар-Булг селэнд зогсҗана. Городовнковпг урдк ксвтнь, көл-1һаринь күләд, тергнд ачад. Мапц һолын телтр көвәд, аду өскәч Коро­ льков Ваипфантпп Яковлевичи» үвлзңд бәәсн генерал Поповур авч ирв.

Теңгә хазг цергэ походи атаман Попов Городовиковпг үзчкәд, негл кезәнәс нааран харһхар кусл коси вер­ хи күүһән узок мет, амрад одв.

«Үкх тоонд йнлһл уга. Эн генералын емн чигн сөгдшгов. — гиж. Ока нег мөслҗ шиидв. — Мини уксн укл наадк улет үлгүр болтха. Төруц хәәрллһ суршгов».

— А, Городовиков, таниг үзсндән би ик байрта бээнэв, — болж. генерал Попов хозрж, инэмсклв. —Тана тускар штабс-капитан Малыхин, дэкэд тана станицин атаман Арсинов икэр тааеж, келнэ.

— Би танла харһсндан төрүц байрлҗахшив, — гиж. Ока Арсиновиг станичн атаман боленд алмацж, шуру-

нәр хәрү өгв.

— Тана зөв, тана зев, Городовиков. — Генерал По­ пов нурһан үүрчкәд, алтн дуһута козлдурнь гялв-далв гиж,, нааран-цааран хора дотраһар йовдңнв. — Маи хойрин бээдл эдл биш: та мини һарт бэргден, тегэд би байрлжанав, танд болхла, тер бәргдлһн дала байр уудэжэхш. Мел чик, мел чик.

Нааран-цааран йовдңнҗасн генералд, бээдлнь. нег эвртэ тоолвр орж ирв. Тер генткн Городовиковин емн эргәд, нурһндан үүрсн барун һаран Наполеон кевтэ зун өвртән дүрәд, дүңгәһәд зоТсв. Түүнә тавн талта хожһр толйа, козлдуриннь шиллэ эдл, бас гилв-далв герлтв.

— Танд, Городовиков, хәәртә әмән авч улдх нег уудн

бээиэ.

Окаг ду эс һархла, столын цаад бийд суусн штабсротмистр Сластушинский тендэе соньмсв:

—Генерал, тана зергэс, ямаран?

—Манд, манд орж. өгх’

—Би ухаһап сольх, таднд хулдгдх Иуда бишив! —

болж, Городовиков нег мөслж. хәрү өгв.

374

— Хм. хм. •. Би таниг, поста хазг цуснтн буслад, хәрү чпк хаалһдан орх болһлав... Ода яахв, ода яахв... — Штабс-ротмнстрт өргән зацһад закв: — Тер манд церглхэр прей хойр зун хазг-хальмгудыг зерглүлҗ зогсатн.

һалзн толһата Сластушинский гүүһәд һарч одв.

— Та, Городовиков, өнгәр хар толһаһан гссхәр бээнэт, — болж, генерал Попов эклв. Болыпевпкүд аштнь хамх цокгдх. Советпн йосн Пиитрт, Москвад хуурла.

— Типклэ тадн юцгад Сал теегүр зулвт? — гиж. Ока догшнар сурв.

— Манд чидл, чидл кергтэ. — Генерал Попов дэкнэс, алтн дуһута козлдур һатцасн инэмсклв. — Тенгэ хазгуд чигн эдл, Сал теегин хазгуд чигн әдл, пуһар Әрәсән үрд, бурхна элчнр-..

Штабс-ротмистр хәрү орж, ирэд, честь өгч зәңглв:

— Генерал, тана зергэс, хазгуд зогсачксн, белн! Городовиковиг тууһад һазаран һарв. Генерал Попо-

вин келен үнн бәәҗ: хойр зу шаху мөртә хазг-хальмгуд. хазг хувцта, хазг чашкта, дердәлдәд зогелдад бәәнә.

— Деедс бурхн нүдтә мөн. Бурхна дөңгәр бидн шүтәһән чигн, хазган чигн, төрскән чигн хулдсн, урвач Го­ родовиковиг бэрж, авувидн, — гиҗ генерал Попов келврэн эхлв. — Теңгә хальмгуд дунд негчн большевик бээх зөв уга. Тадн, үнтә хазг-хальмгуд, Городовиковин тускиг эврән йилһх зөвтәт. Юңгад гихлэ, тер тана нер һутаҗана, хазг гиен әрүн цол бузрдаҗана, төрскән харегч үнн седклтә үрдин керг-үүл басҗана. Мини сүв-селвг: эн күн хөөннь манд аштнь туша болхиг урдаснь тааж. ухалад, Городовиковиг, ода һаруд һарһчкх кергтә!

—Тана зергәс, чик келҗәнә!

—һаруд һарһчкхмн! — болҗ Окаг таньдг, Ик Буу-

рла баячуд. Унканов Шонҗ Кубрак хойр, Эльмт күүтрин байн Мечитов Җуңһр эдн нег дууһар хәәкрлджә-

нә.

Генерал Попов, герт бәәхдӘн һаран зүн өвртән дүрснләһән әдләр дүрәд, дәкәд Наполеона бәәдл һарад дүңгәһәд, оон хамран монцалһҗ зогсв. Хәәкрлдҗәсн мсдәтә хазг-хальмгуд, генерал цааранднь юп зәрлг болхнг

күләлдҗ, аминь хәләлдв.

Дердәлдәд зогсҗах хазгуд дунд эднә птгәси Хечииов Лиҗ, Кулешов Эрнҗән, Хечинов Баатр харгдв. Өөрхн улсан үзсн Городовиковд омг нсмгдсн дсерән, энүнәс сулдхв гисн нәәлт учрв. Ока шавта, шавта, цусрхҗ од-

375

сн чпрәһон өөдән ксһәд, толһаһаи ссцкәлһәд. ксмр үкҗ гпхлә, эн хазгуд. цаһачудт меклгдсн хазгуд, тедпә иег цуеи-махн күн ямр зөргтәһәр, һундл угаһар, әэмҗ-сүрдл \та әмән өгчәхиг үзтхә гиһәд, улм омгтаһар «һордаж зог-

св.

-Городовиков, танд келх сүүлин герәсн бәәдг болиза? — гпҗ походи атаман соньмсв.

-Бәәнә,—гнчкәд, Ока, ардан күләтә һаран сулдххар бәәх мст, күгдлчкәд эклв. — Келх герәсп бәәнә. Тадн, хальмгуд, наг зуур цаһан генералмуд дахад, тенж йопх

үлст. Аштнь революц диилх, Советнн йосн Әрәсәд бат-

рх’

Ода күртл йир төвшүнән, омгтаһан, дәәч бат авъястаһан медүлхәр тесж, бәәсн генерал Поповин тср теслтнь. «рсволюц», «Советин йосн» гисн үгмүдәс тес тусад. хойр оочнь коочиҗ, цаһан көөсн цахрҗ Хәәкрв:

— Хөрн шомпл өгәд, киитн подвалд хайтн! Өрүндән цуг цергин өмн хаҗ алхмн!

Городовиковд хөрн шомпл -өгсн — тер ухаһан гееһәд

ирв.

— Харулын ахлач, шулуһар һазр дор чиигтә полд хай! — гиж. походи атаман Попов хәәкрсн — Окад нөр һатцас соңсгдсн болҗ медгдв.

Харулын ахлач өөрән хазгудта ирәд, улан командириг сүүвдж, авад, подвалур чирҗ орв.

Городовиков агчмин зуур нүдән секв. Харулын а.х- лач, ҖИ-ГТ& юмн, таньдг күн болҗ медгдв, зуг орад һар- ч<1х түүнә у-ханд тер күүнә нерн тодлгдҗ өгсн уга.

I

Цаһачуд Пк Буурлур өрүн өрлә орж. ирв. Мөртә хаз­ гуд станициг бүсләд, тендәс негчн кү тәвж. бәәхмн уга. Уульнцд үзгдсн улсиг: өвгн чигн, эмгн чигн, күүкд к\н чигн, бичкдүд чигн болтха — дорнь хаһад унһачкна

Генерал Гнилорыбов, аду өскәч Дакугинов Эрдәг зулж, одсна хөөн станичн атамана йосиг эврән һартан авсн, Арсинов Акнш болн нань чигн офицермүд станичн Совет бәәсн герүр ирцхәв.

Парвляна ора деер, үвлйн сүл сарин серүн салькт эрвлзж делсҗәсн Улан туг үзәд, Арсйнов, зүркәрнь утхар шаасн мет, чишкҗ хәәкрв:

— Шулуһар тер кенчриг шуулж. хайтн!

Хойр хазг дөрәһәр өөдләд, герңн деевр дсегүр мел-

376

кәд. Улан тугт күргл, аду өскәч тссж эс чадад, хшфГккн нагаһаи татж. авад. түгин иш моднур зөрүләд хав. ДО’п хадг ннстулын долан сумиг цуттнь хасн бпйнь, Акнш тугин ишт тусхаҗ чадсн уга. Тингхлә генерал Гнилорыбов Арснновур хәләж. паад бәрж мусг ннәһәд, хозрҗ ке-

лв:

—- Акиш Серннговпч, тана зергәс, өцгәр сум үрәснтн болх. Бнйдтн кергтәчн болх. — Генерал, аду «скәчлә одл. хәврһдк нагаһан авад, тугин ншүр зөрүләд, инәмсклж келв: — Хәләтн, хәәртә минн күн, иигж хах кергтәГенерал Гннлорыбовмн наган тачкнм цапу, Улан тугнг суһлҗ авхар, десвр деегүр мөлкәд, түүнә ишт күрч новей хойр хазгнн нсгнь толһаһан бәрәд, чишкәд одв. Хала дееврәс хойр һаран хуулад, толһаһан бәрсн хазг

дееврәс ургшан шувтрад, көрә һазр деер шалд тусв.

— һәрг, пнстулын сумна дуунас әәһәд... — Генерал Гннлорыбов үгмүдән төгсәсн уга, юңгад гихлә, түүнә хозрн инәднәс басгдсн Арсинов, һазрт унсн хазгур зааж,

байрлҗ хәәкрв:

— Генерал, тана зергәс, та йир төв хадг бәәҗт. Хәләтн, тер хазгин гиҗгәр тусхаҗт. Ха-ха!!!

Мөч, генерал Гнилорыбов, тугин ишт бнш, хазгмн толһад тусхаж, болв тер әмтнә өмн һутагдшгон төлә нег мөслж таслв:

— Әәмтхә болхла әмнәсн эврән хаһцдмн.

Арсинов «Станичн Совет» гисн нериг авхулж хаюлад. хәрү «Станичн парвлян» гиҗ бичәтә төмр хадулв.

Советнн йоснла залһлдата бәәсн улсин түрүнкинь хазгуд бәрәд авч ирв. Оруд муҗгудын, угатя хальмгудын рермүд дарад, шин йос дахсн әмтиг цугтынь көеһәд, станичн нарвляна өөрк пк талва деер хурав.

Мартыиовк орад зулҗ йовсн Сорокин, Лобиков, До­ лгополов эдниг бас бәрҗ авч ирв. Гертән орндг дорап орад бултсн Эбгенов Цевгиг, Ик Буурлып бәәхтә хазгхальмгуд олж авад, тер бәәриәснь чирж Ьар'йад, малядад тууһад ирв.

Цевгиг үзәд, йириндән хәәкрәд, адрад гүүждсн Ар­

синов Акиш улм гүдж одв. .

— А-а, сээхн иным, бэргдвчи? — болж аду өскәч байрлв. — Ода нанас амд алдрдмн бишч-

— Акиш, тана зергәс, олн күүкдим бпчә енчрулпт,— гиж Эбгенов түүнә емн сегдв.

377

— Городовиков Окаг ал гиһәд өгсн даалһврим кие гад эс күиәләч?

—Али гпждтлм таниг бород суулнж орквшлмн.

—Тьфу, урвач, — гиж Сорокин, Цсвгии келжэх угмүд, банка омп мөлкжох түүнә мөлклһ үзәд, жигши

нүльмад авб.

Сорокина тер бәәдл Арсиновин догши хәләцәс хваһси үга. Акшп Эбгеповиг мөшкдгән уурад, урднь станнчи Советин ахлач бэәсн күүнүр өөрдәд, бахлураснь базһж атхад, кпитрхж сурв:

—Нерн-уснчи кемб?

—Сорокин Дмитрий Петрович.

—Совстии йос тогталһнд орлцлч?

—Орлцлав!

Арсинов, цааранднь сурлһ тесҗ авч чаден уга. Тер Сорокина бахлуринь сулдхад, халхарнь ташад авб. Те­ дукйд бээсн генерал Гнилорыбов, аду өскәчиг жөәлнао хөрҗ, зәрлг' болв:

— Акиш Сернигович, тана зергәс, нохас өңгәр цоюч һаран бичә өвдкәтн. Кергтә болхла, маля чигн, чадж чигн, сум чигн олхвидн.

Генеральш тер үгәс невчк номһрсн Арсинов, дәкнәс Сорокине өрчәс атхад, нүднүрнь ширтҗ сурв:

—Советин йосна цагла ямаран үүл дааҗалач^

—Станичн Советин ахлачв!

«Ахлач» гисн үг аду өскәчиг дәкнәс һалзурулв. гер һаран хүрүлҗ йовад, генерал Гнилорыбовин келсиг г^н- ткн санад, чинрән һуташгон кергт, догшар, алхдсн дууһар келв:

— Ахлач биләч, медҗәнчи, биләч, ода кел бәргден ноха мөнч!

— Кемр тадн намаг алхла, мини ормд талдан ахлач олдх. Советин йосн аштнь диилх! — гиж Сорокин, н\дән чирмл уга, даавртаһар хәрү өгв.

Ду таср гинәв! — Арсинов эн саамд бтюн барж, чадсн уга, дәкнәс станичн Советин ахлачнг ташад авч.

— Эн улсиг таньдвчи? — Лобиков, Долгополов эдн тал аду өскәч заав.

—Тәндв.

—Кен кемби?

—Би күүнә ормд хәрү өгдгов.

Сорокиниг белн күләҗәсн хо.йр' хазгур түлкчкәд, Ар­ синов наадк залусур өөрдв-

378