Балакан А. Буурл теегт

— Михаил Александрович, кун уга дсер тапас эрхор бээхм - намаг код'лмшт авч үзтн.

Лобиков хәрү ормдан сууһад, эвтәхнәр урһасн сахлан плод, өндр чагчм мацпань хурняслад, зөвәрт тагчг сууз. Аш суүлднь, тер плднь сурв:

’— Ямаран партьла залһлдата төләдти танке гимна­ зиста һарһв?

— Тпигҗ кон келвэ? — болж, Баатр алц болв.

—Та бнптн.

-Би?

—Э. — гпчкэд поттын ахлач мусг инэв- — Таила

болен иовдлтн цуһар Чирәдти бичэтэ.

— Үнәрпи?

—Та мини сурврт хәрү өгсн угат.

—Большсвикудлэ, — гиҗ Хечинов, эн күндгә күүнәннь өмн худл келҗ чадшго болад, нуувчан секв.

—Гимназяс көөгдсн — хамгин ик гүрм биш, — бо­

лж Лобиков серглңгәр келв. — Хамгин ик әрүн тәр — эк уүмәтә цагла чик хаалһ шүүҗ. авх.

Баатр, эдниг ним төр күүндә бәәтл хаҗуһин күн орҗ ирх гиҗ саглад, иоштын ахлачин келснлә әдл, сана

орулв:

' — Михаил Александрович, та бас мини эрлһнд хәрү өгсн угат.

—Ухалх кергтә.

—Нанд удан ухалдг арһ уга. Өрк-бүлән асрх кергтә.

—Күзүн бәәсн хөөн — хәмүд олдх, — гиҗ Лобиков

инәһәд, немв. — Маңһдур үдәс хооран күрәд иртн.

Эн шинкән хөрн зурһа-хөрн дола күрсн наста, күнд ухата, хурц хәләцтә, ахр цагин болзгт хальмг келиг, эврәннь төрскн келнлә әдл, сәәнәр дассн билгтэ күүнә һариг Хечинов дәкнәс чаңһар атхад, үг угаһар ханлтан өргәд, иоштас һарч йовад, үүдн хоорнд... Делгрлә нүү-

рцж харһв.

— Баатр! — гиҗ күүкн алң болад, һартан бәрсн конвертән өрчдән шахад, келнь ээдрсн кевтә, нань үг келҗ эс чадад, әәмәд.зогсв.

Хечинов бас, толһаһарнь нк модар цоксн мет, дйинрәд, нам мснд сурхан мартҗ, байр болн һундл, өргмҗ болн хордлһи хамгас уншгон төлә, герин эрслә шахлдҗ зогсв-

— Чамд бичг йовулхар ирләв, — болж, Делгр эн чингдлһиг түрун эвдв.

339

— Үнәрйп? Ас нааран! — Баатр, күүкиә колет зс птксн бәәдлтәһәр, Делгрин һарас конвсртиг шүүрч авад, һадртнь бичәтә исрән үзчкәд, эн өдр-сө зөвүрлсн зөвүрән. харт бәрсн хар ухаһан, ө-һундлаи дор ормдан мартж. дслкә деер эднәс талдан әмтә-киитә уга мет, нег-

негнүрн тсврлдж киисв.

Корндорт яхлсн-яалсН ә соңсад, цаас бичәд суусн Лобиков босад үүд секхлә, тсндиь теврлдсн Баатр Делгр хоир үзгдв. Поштын ахлач, Хсчиновиг тиигҗ кслчкәд, дәкәд Платовой станицд хамгин байн аду өскәчпн күүкнлә ним өөрхн зогсҗасиг үзәд, алц болад, үүдиг зөрц чацһар цокад хаав.

Ямр хажһр йовдл 'һарһсан Баатр ода ирж медв. Делгртә асхндан, күүкд сурһуль дасдг школын өөр харһх болж үгцҗ салад, Хечинов хәрү поштур орад, Михаи 1 Александровичд, орс гелңгин өмн нуувчан секҗәх мет, эврәннь бәәдл-җирһлин тускиг негчн юм нулго келж өгв. Эднә хөвәр, поштур төрүц күн орҗ ирсн уга.

Поштд көдллһн Баатрт икәр таасгдв. Сташщин әмтнәс эдн түрүн Михаил Александровичлә хоюрн, негнь тиим газет, наадкнь иим газет умшад, хоорндан Тенд, Әрәсәд, делкәд болҗах йовдлмудын тускар иләр күундҗ, чикәр ашлвр кеҗ, Лобиковнь орс мужгуд, хазгуд дунд, Хечиновнь хальмгуд, хальмг-хазгуд дунд цәәлпврин көдлмш кецхәнә.

Баатр Делгр хойрин дурн өдр ирвәс күч авад, нег асхн эс харһхла — бүкл долан хонгтан, сардан, җнлдән эс үзлцсн болҗ генүләд, эдниг туулин орнд туссила әдл бәәлһв. Эднә дурна тускар хамгин түрүн болж Эрнжән медв.

— Уга, Баатр, би чамаг юн күүһичн медҗәхшив, — болҗ Кулешов үүртән алң болв. — Чон хөн хонр нег шитмд бәәсиг кезә.үзләч.

—Делгр чонас талдан, — болж Хечинов пнәнэ.

—«Альмн ишәсн холд ундмн бшн».

—Эрнжән, Дакугинов Эрдәлә әдл, мел үлгур борл-

дүлж кслдг болҗ кевтәлмчч.

— Инә, инә-.. Инәднчн'— хәнәднд хүврх.

Арсинов күүкнәннь тускар сонсчкад, түруләд һалв татхар седв. Болв эн сәәчүд харчуд хоорндан йос булалджасн цагла, күүкм угатя хазг көвүплә үүрлсн - зүүдән тусан чигн халдах гиж. тоолад, цагин бәэдл шниҗләд, түрүн эшндән тагчг бәәв.

340

Удл уга ик станицд Хечиновин тускар бас нег зәцг җиркләд һарв. Тер зәңг соңсчкад, Ланцин шуд Арсинов

тал ирв.

— Не, Акиш Сернигович, тана күргнтн польшав гянэ. Түүгән ода күртл нууһад, манд эс кслнэт, — болж. Алювинов хаңһуртаһар инэв.

—Ланцин, чи үгән болһаҗ кол,—гиж Арсинов урдяь атаман бәәсн медәтә хазгиг хөрв. — Колн ут болхла, толһад сава егдциг бичэ март.

Күүкнләһән күүндх цаг ирвә гиҗ Акиш шиидэд, Делгриг эврәннь хораһур дуудв. Акад юмн, йириндэн эик көвүн хойр хоорндан өөрхн болх учрта, зуг Арсиновин өрк-бүлд тиим биш. Акиш ууһн көвүһән тер гертэн зардг Манҗиклә, хашаһинь хәрүлдг Моишла әдл сапна, юңгад гихлә, Тул эцкиннь өмн .теднәс үлүһәр чичрн). келн-амн уга болҗ одна. «Төөрсн мууг — дуудҗ болдго, төрхәрә муңхгиг — сурһҗ болдго». Тул — халунд сүүдр, киитнд немр болшгог медәд, эцкнь түүг экднь даалһад, әмән суһлҗ авб. Акишин омг болн ицл —Дел-

гр-

Делгр эцкин-нь хорад орҗ ирн, түүг хойр халхаснь сели үмсчкәд, инәҗ кэлв:

—Бааҗа, нанд нег зүүдн орваНамаг керлдхәсн, нанас сурлһ авхасн урд тер зүүд соңсх болвзат?

—Керлдхәр, сурлһ авхар бәәнә гиҗ чамд кен келвә? — болҗ Акиш алң болв.

—Тана хойр нүдн,— гичкәд Делгр тачкнҗ инәв. —

—Соңснт.

—Не, кел.

«Эр(гмдән өргн тег. Бамб цецгүд, нег-негнәннь өмн намчан бардмнҗах мет, олн зүсн өңг һарч халһрна. Тер цецгуд дунд ңег баахн күүкн йовнаЙиртмжин бәәдлд бахтад күүкн ду чигн дуулна, шүлг чигн шүлглнә. Ө.м- нәснь сәәхн көвүн аашна. Күүкн көвүг үзәд бултхар седнә, болв цецгә болһн көвүнд «күүкн тер бәәнә» гиж заалдна. Сәәхн көвүн баахн күүкиг һартаснь көтләд, уралан йовна. ГентКн тер элә шовунд хүврәд, күүкиг экләд чоңкна. Түуг үзәд тедүкнд хө хәрүлж йовсн тарха көвүн гүуж йрәд, элә догшн гиҗ әәл уга, түунлә ноолдад, әмд авч һарна. Баахн күүкн тарха көвуг бийән харсснднь биш, тууг өөрхн таняд, ухан-седклинь медх дутман ижлдәд, түүнд дурлна. Түүг медсн эцкнь күүкәп дуудад...

— Энчн зүүди биш, энчн минн өмнәс чппн кеҗэх

341

|,ц . болҗ Арсинов күүкнәши, келвр шүрүтэһэр

Ь11'1П Уга, баажа, зүүднм сүл күртлнь сощхитн

НӘВ.

Лкшп, буслси ууран дарҗ, тагчг болв.

■ - ■ Эцкнь күүкән дуудад: «Ксмр тарха көвүг эс мартхлачн, чамаг төмр тсрмд суулһнав», пша. Тиигхао, эикдән дурта күүкнь: «Танаһар чигн болтха, төмр термд суулһтн», --- гпҗ хәрү өгиә. Эцкнь бас күүкидЗн дурта болен учрар, хәләсн, нәәлсн, һанпхи күүкән тарха яз­

ву нд өгшгоп төлә, буру хандҗ ууляд, зөв хәлэж инаһәд. күүкәи төмр термд суулһиа. Иньгәсн сален күүкн, ш- рпн хар салькнд цокгдсн бамб цсцглә әдл, дарунь ыр.ли алдад, чинән-күчән гееһәд, әмнәсн хаһцна. Дурта күүкзн һартасп алдсн эцкнь бас...»

—Ду таср! — гиҗ Акиш генткн хәәкрәд босад иря.

—Тер Хечинов Баатран юн күүһинь цәәлһж ас!

—Бааҗа, кемр таниг мини зүүдн биш, тер Ба.тгр

соньмсаҗ бәәхлә, соңстн: эк болһнас төрсн эр кийст^р Хечиновла әдл болен болхла, һазр деер кезәнәһә буйнкишг делгрҗәх билә.

—Тегәд чи-ик түрү-зүдү бәәнчи?!.

—Уга, би өөкн дотрк бөөрлә әдл бәәнәв. Болв олн-

әмтнә арвна кесн йисн хүвнь өлн бәәнә, емсх-зүүх уга бәәнә.

—Хечинов чамд тиигҗ келвү?

—Бәәдл-җирһл.

—Худл, худл, худл! — гиҗ Арсинов кесг дәкж мест дууһар давтад, ашлҗ закв- — Маңһдурас авн, уга, ад-

рәс авн тер тарха көвүнләһән харһдган уур!

— Бааҗа, та ман хонрин заң-бәрц әдл бишнм, — &•- лҗ Делгр, негл эцкнь эс хәокрҗәх, эс уурлждх м?т. төвшүнәр келв. — Би танас үлгүр авч өсләв. би та ухаһар омгшдг биләв, тана тогтун бәрц дурахар сед' биләв. Юңгад гихлә, мана аав әмтнг. зовадг. засгчл меклдг билә, негчн күүг хәәрлдго» әрвлдго билә.

лхла, нанас нууһад, нам мини экәс нүд далд, амт хзрсад, харчуд.халхлад, эцкләһәи кесг дәкж цүүг.ш, мфд дләт. Би, таид дурта болен төләдәщ тер гоотытн бшшт сн авн медләв. Медәд —- зүркндән ишнгрәж авлав.

— Орчлң бпш, әмтн хойр әцгрв. Ода биш» ик« кея

342

НЭс хаана йосна нилчэр. Арена кеснэ имен хув эмтн, Хонъ ачсн аиаһан цааранднь дааж чадшго болад, зе­

вай йилһхәр, йосан һартан авхар седжэнэ.

__ ци бас большевик болж кевтэлмч, — гиж Арси-

нов күүкнәннь эн үгмүдәс сүрдж, сүрәнь эрчмнв. Баажа, намаг большевик болх гиж бичэ ээтн, болв

мини келен тоотыг ухалад хэлэтн. — Делгр, эцкиннь атхлдсн хурһд үзәд, нег мөслҗ келв. — Кемр мини бээ- д.ъжирһлд орлцхар, мини дурн-седклд харш болхар на­ маг дуудсн болхла — тодлад авчктн: би тана зантав. Бийән шааһад, керчәд, утлад бәәвчн, эврәннь седвэрэсн хоор хәршгов. Баатриг эврәннь өшәтнд бичэ тоолтн.

— Түүнә нер бичэ амл! — Акиш зүркән бәрәд доран суув.

— Хечиновла намаг эс таңьлдсн болхла, га мини иогцнг Әәдрхнә «Московок» гостиницэс.биш, Ижлин уснас олҗ авх билэт- — Делгр, орҗ ирснләһән әдл, эцкүрн одад, халхаснь селн үмсәд, җөөлнәр, ээлттәһәр, ицлтәһәр келв. — Бааҗа минь, намаг ода бүдрх гиҗ бичә әәтн. Нег дәкҗ эләһәс чоңкуллав, тернь болх.

— Юн эләһәс?

Делгр хәрү өглго эцкиннь хораһае һарв. Арсинов эн күүндврин хөөн күүкнәннь желсн тоотыг дәкн-дәкн уха­

Хечиновин байр зөвүр хойрнь теңшәрәд, харңһуд бү- дрн-түгчәд гүүнә.

—Баатр, Баатр, күләхнчн, — гиҗ үүриннь ардас дахлдж. һарснЖулешов эрнә. — Чамд ад гем ирсн болвза,

—Буйн болтха, Эрнҗән, мини ардас бичэ дах.

—Дәкәд одак...

—Кемр һундлта үг келхләчн, үүрән гнж, хәәрлхн

угав! — болж Хечинов уурлна.

— Не, үгдән бат бол. — Эрнжән үүртән өөләд, герү’

рн һарв.

«Революционн комитет» гнсн үгәс Баатрт живр урһҗ байр деврнә- «Делгр... оратж одув» гисн тоолврас зөвүр үүдәд, далвагтнь мөсн хуреп болҗ генүлнә.

343

х;||иан үүднд >н< от/

Д!1' Делгр!

__Сәәхн ины м, мууха удвчп!

Күцәд нрхлә — Эрнҗән бәәж, тер дууһан иәрхдү.ы- .

күүкн күүнә дууһар хәрү өгсн бәәж. Хордж үурән узмл- пнь түлкчкәд, хажуһарнь давҗ һарад, Арсинонии гстдр

о’хад, спилен ик-нк модн хааһулта терзмүдии не» ыы

таржннулҗ цокв. Кулешов күцҗ ирәд, хаҗуһарнь дазх

йовад, «урвач» үүрән хордхав:

— Баатр, Супруновла әдл байн аду өскәчин күргд

болхларн, хамран икәр бичә өрг. Нәәҗнртән зөөр.^ы

келен хорта үгмүдиг соңссн уга. Хашан үүдн секгачд,

пааһаснь Делгр һарч ирәд, нёгчн гемшәсн үг ксллгсү

иньгән күзүдәд зууньрв.

—. Делгр минь, һанцхн халатта көрч үкнәч.

— һурвн частан шүрүн салькнд чонжин өөр рн чамаг күләсн бийнь көрч үксн угав, ода нег үлү үкш-

гов.

—Мини буру.

—Герт ор, — гиж күүкн Баатриг үрв.

—Танахс-..

—Манахс, тадна өмнәс сөрлһ бүрдәхәр, мана ку\ Р

рт эндр хурцхав, болҗ Делгр цәәлһв.

— Үнәрйи?

— Герт орад медхч. Зарцнрас талдаи улс угз. Ът хар гертән, онц унтж кевтцхәнә.

Хечинов урднь Арсиновин герт көлән тәвзд уга бы лә. Эн өндр улан чолун гериг холас үзхәе бшп. гсди^г одхнь, түүнә дотркнь ямаран болхв гих ухан кетчл

ордго билә. Баатр ода эда^һүр орад, хөрдгч шашш гсрлд гер дотрк өнр-ергн болчкад, үзмжтә-берк ү у^ кәд, генткн эврәннь маштг герән, тату-тартг оәэдлавда-

344

над, Делгр эн хойрин хоорнд ямр ик заг, хавчг, там бээ-

хпг күцц медв.

Күүкн зү жни нэрн авьясар, иньгиннь чирэг хуврспг үзәд, түүнә 1аслдта тЪолвриг аадрулхар, үнн седклэсн

зэцглв:

-- Мана күүтрт эндр асхн Ик Буурл станицни, эргмдк күүтрпн, Манц^олын өмн көвәһәр бүүрлсн аду өскәч хар керәс хурцхасн бәәиә...

Түүнә эп.кнн күүтрт кен-кен цуглрсиг, ямаран төр тедн өмнән тәвҗәхнг Делгр илднь келҗ өгхлә, Баатр энкр пньгтән улм-улм ханлтан өргҗ, эндр Городовиков Оканд болен йовдлыг цәәлһҗ өгәд, халунар келв:

— Медҗәнчи, Делгр, эндр мана станицд иргч шил жпрһлин булг — революционн хальмг комитет бүрдв.’

Хечиновиг келврән дуусхла, Делгр түүнәс сурв:

— Әәдрхнд мана сүүлин асхиг меднчи? Тникд Губернаторск садт Трусов гидг күн үг келлә. Терүнә хөөн ми­ ни ухан-седкл, йоралынь өөдән кесн кевтә, деернь көвҗәсн көөснь ургшан тунад, йоралднь халхлҗасн әрүн тоотнь деегшән һарад, нүдн ээһәд, чам'аЬан ямаран күүһнчнь күцц үзхд ик ач-тусан халдала. Ода чини келсиг сонсад, чамаг тер Трусовин салтр гиҗ тоолҗанав...

Кемр делкә деер кңшгтә улс бәәдг болхла — эндр асхн эн хойр ямаран, эднлә әдл болх зөвтә. Нег-негән хәләцәрн, шинкән эклсн үгмүдәс, һаран атхсн атхлһарн медцхәнә.

—«Нарни балһсн» гидг дегтр умшлчи? — гиҗ Дел­ гр иньгәсн сурна.

—Уга. Терчн юн дегтрви? — болҗ Баатр соньмсв.

—«Цуг делкән зәңг» гидг журналла хамдан ирнә,— гиҗ Делгр цәәлһв. — Чамд эн дегтриг эрк биш умшх

кергтә.

Хечинов иньгиннь өгсн дегтриг эргүлҗ хәләһәд, өргмжтәһәр келв:

— Бичсн күүнәннь нернь яһсн соңьн юмб? Кампанелл

ла.

— Бичәтә тоотынь умшхла, улм соньмсхч.

12.

Ока ики эрт босад, хашад бәәсн хойр үкрән һарһад, мал хәрүлдг үзгүр туучкад, эврән булгин кэвәһәр йо-

345

вад, өндр чонҗгш өөгәр давад, оруд мужгуд о;.мсн (наяр

гермүдүр темцв.

Саман тоосхар коси, солом өрктә һазр гермүд, экду* рм дүнгә, пег-негпәннь бәәдлтә. Волн I ородовиков ОДЖ повх герән сәәнәр МОДНО. УрДНЬ, ДӘӘНД МОрДлНИИЬ вмн, *>н горүр нрәд, герин »знлә ҮҮрләд.^урн мужгэр карт

тоот модн сав кслгҗ авдг било Хашан үүднүр өөрдхлә, өмнәснь ноха хуив. Хуиси

нохан әәһәс, цааһаснь эзнь һарч ирв, һарч нрсн залу хальмг-хазгиг үзчкәд, нк байртаһар мендлв:

—О, Ока Иванович, мсндвт! Теңгрәс унси мөядр ксвтә, генткн альдас һарч ирвт?

—Менд, менд, Дмитрий Петрович. — гих Городови­

ков хәрү өгв. — Үклин нутгас ирүв. Не, маиахс. ямаряз бәәнәт? ~

Сорокинд эн хальмг залуһин келсн «манахс» гисн V' нкәр таасгдв. Урднь хазг-хальмгуд орс муҗгудыг «ор­ уд» гихәс талданар келдго била.

— Ока Иванович, танд мана бәәдл темдгтә. «Ухая бәәнә, мөңгн уга» гиҗ маңһд улс келнә гинә. Түүшлж. һар-көл бәәнә, чидл-күчн бәәнә, зуг һазр уга, — болж Сорокин маасхлзв.

— Хм... һазр?.. —Ока, харадан җивр сахлаи шуатрҗ хойр талнь илчкәд, инәмсклҗ келв- — Дмитрий Пет­ рович, һазриг эврән булаҗ эс авхла, талдан күн тавг деер тәвәд, белнар авч иршго.

— Тертн зөвтә, — гиһәд муҗг байрлад одв. — Зуг һазриг булаҗ авхин төлә чидл кергтә...

Городовиков Ока Сорокин Дмитрий хойрпг күүнлә бәәтл, Сорокина дү Василий ирв. Тер эднә күүндвр соцсҗаһад, ахасн сурв:

—Митяй, эмт дуудхмн болвза?

—Дууд-

Удл уга Дмитрий Сорокина шавр герт цергзе хэрж ирсн салдсмуд болн оруд мужгуд хурв.

Тедн дунд поштын ахлач, чагчм маңната Лобпксз Михаил, шар сахлта салдс Долгополов Федор, лнгдпр баатр цогцта Новиков Корней, хоңһр үстә Сердечный

Афанасий ирцхав.

Хамгин сүүләс, өрчдән һурвн Георгиевск кирс зүүси, цогцинь кевд цокчкен мет, кевтэ-янзта подпрапорщик

Никифоров Тит ирв.

Тедн цуһар Окаг эргад суучкад, энд-тендэен ку’ оо-

346

.11111 сурвр өгнә. Городовиков, Судии станид болыпсвикү1ДӘ ямр залһлдата бәәсән кслж өгәд, тедн, болыпсвикүд, ОЛН-ӘМТПӘ төлә. төрскн Әрәсән ТӨЛӘ, КПШГТЭ бәәдл-жир- һлпн төлә ямаран иоолда ксжәхпг цәәлһҗ келв.

Фронтас одахи хәрҗ ирсн салдсмуд бас, Окала әдл, эврәннь үзсн. соңссн тоотари хувалцв.

Аш сүүлдиь. Городовиков теднд иәәлһв:

- - Биди, угатя хазг-хальмгуд, манад хурад күүидвр ксвүвидн. Революциопн хальмг комитет бүрдәвүвиди. Манд, харчудт, пегдх ксргтә гиҗ шиидвидн.

— Төрүц чик шипдвр! — болҗ тендәс Никифоров халунар дөңнв. — Угатя муҗгуд, хальмгуд ханьцх кергтә Зуг... — Кеемсг бәәдлтә подпрапорщик келхәр сед­ ев үгәсн генткн хоргдад зогсҗ одв.

— Кслтн, келтн. Тит Никифорович,—гиҗ түүг поштын ахлач Лобиков үдрдәҗ өгв. — Эднтн цуһар эврә

улс. -

—Би бәәх улсас әәҗәхшив. Зуг мини келсиг бичә бурушатн. — Никифоров дегд әәмхләрн, өрчдән бәәсн һурвн кирсән, деернь тоосн ширлдсн кевтә, арчад авб.

—Миниһәр болхла, Семен Михайловичи? күләхмн.

—Буденныг кезә ирх гиҗ күләхв, — гиҗ эндәснь Сердечный Афанасий келв-

—Семен Михайлович тенд тесш уга. Эрк биш удлго

күрч ирх... Би түүг ирхд ицҗәнәв.Кхе-кхе... — Ни­ кифоров дәкәд һурвн кирсән арчад оркв. — Буденныг күләхмн гидг учрм иим: Семен Михайлович тенд, Мин­ ск балһснд, балһсна Советд болн Минск большевикудин комитетлә өөрхн залһлдата бәәлә. Би түүгинь меднәв. Бидн хамдан церглҗ йовлавидн. Дәкәд болхла, мана Семен Михайлович Фрунзе гидг хамгин ик большевиклэ сән таньлта-.. Миниһәр болхла, түүг күләхмн...

— Даруһас ирх болхла, күләх кергтә, — гиҗ Соро­ кин Дмитрий зөвшәрв. — Манд Семен Михайловичлэ эдл дәәни медрлтә болн Советин йосна керг-төр меддг -кун кергтэ.

Сорокина герт хурсн залус һархла, хаша дотр бээсн алг ноха әмтнә көл шөргәһәд, сүүлән шарвадад гүүв.

— Дмитрий Петрович, эн нохачн сән заңта бәәдлтә. Ирхдм — хуцад тосла, хэрхлэм — көлим иләд үдшәжәнэ, — гиж, Городовиков герин эзиг наадлв.

— Ока Иванович, энтн мини хэлэсн нег адусм. Хаша

347

хоосн бича бээтхэ гиһәд авлав, - болж Сорокин өмвэ-

С'"’11уг "алү'Лдвә'күүндврәс ссргмҗтәһәр инәлдв. Болв

хчжуһас хәләеп күп тедниг, келсн шогта үгмүдәс биш, Т-1Т1ПИ, бәәдл-жнрһлдпь ик хүврлт һарн гижәхиг урдасаь пткәд. залу болһпа өрчпг экәршго байр болн цекрпь го шнидвр эзлж, дапгпп зөвүртә йовдг чеежнь әрүн күс-

.юр. бат омгар агсгдад, инәлдҗ йовхиг ил сәәиәр йил11Ж МСДХ бнлә.

Городовиков булгип уснас мөрән услҗана. Эндр Эльмт күүтр орад, тенд бәәсн экиннь, дүүнриннь мепд дәкәд нег медәд ирхәр шиидв.

Кер мөрнә зүп ар һуйд бальчг 'наалдад, нооснлань ншрлдҗ одҗ. Түүг хаша дотран эс үзсндән бийән гемшәһәд. Ока тер бальчгиг альхарн зүлгәд арчҗаһад, генткн мөрнә нурһн деегәр, холас бий талан аашх кү үзв. Хәләхлә — таньдг күн болҗ медгдв.

М.өн, БуденныйОка мөрән үлдәчкәд үүриннь өмнэс тосад йовв. Буденныйхбас йовдлан чайһаҗ Өгв.

— Ока, хәәртә үүрм, менд, — болад Буденный Городозиковиг өрчдән шахҗ байрлв.

—Чамаг цань уга күләҗәнә, — гиҗ Ока зәнглв.

—Кен? Надяйи?

—Надежда Ивановна чигн, фронтас хәрҗ ирсн салдсмуд чигн.

—Байрта зәңг, байрта зәңг, — болж. Буденный улм өргмҗд авгдна. — Кен-кен ирсн бәәнә?

Городовиков станицд болҗах цуг тоот йовдлмудыг болн хүврлтиг цәәлһҗ өгәд, угатя хальмг-хазгуд дунд революционн комитет бүрдснә тускар келхлә, Семей Михайлович үүрән дәкнәс теврв:

—Ока, чамаг хара суушгоһичн медләв. Бпдн бас тиим комитет бүрдәнәвидн.

—Зүгәр, Семен, шамдх кергтә. Байн хазгуд, аду өскәчнр бас негдҗәнә. Арсинов Акиш Новочеркасск ар­

ен зәңгтә.

— <Цаг түдлго станичн нк хург кехмн. Орсмуд хальмгуд хоорндан шулуһар негдх дутман сән.

—Манахс буру гиҗәхш.

—Не, тииклә, Ока, асхндан үүрмүдән дахулад ма-

наһур ир, — гичкәд Буденный, «Хадта булгиа» кпнтн

348