Балакан А. Буурл теегт

—Нанд юцгад дурго боЛнач? Бй чйнп тусКар дацгин санад, харһХнь гиһбд күсл кедг бйЛөв.

—Көдлмшч хазг хобрнд йньгЛлт уЬг,— ДиЖ, Павел Соколов нег мөслсн дууһар таслж келв.

—Хазг бас үй хәәл< йовхЛа яһнач?

—’ Хазгт нег үш1; йсгхайлһ бәәнә — хаана түүрм харх, хаана өмкәрҗәх бәәшң! кбрүлх, хаана хортна өмнәс хахГ — болж. Павел шүд аралдв-

— Чи, Соколов, хаҗһр мёдҗәнәч. Келн-әмтн хоорнд йилһлт уга. Баячуд, угатьнр хоорйД ик үүл бәәнә. Тииклә көдлмшчнр', угйтя‘хазгуД нёгшегән медх зөвтә. —гиҗ Ока тенд, ‘фронтд; йойхдан ум-шсн цааснаннь утх сергәж.,

Городовикдвд^мёдрдв. Паётухбвйй^аводт^ болн (эудникд көдлҗәх ;уле' үүмә татХЛа, -’бу.цЛҺ ’дйрхар ' шйшлн.

нааран авч ирсн онц хазг зун — Ока ода түүнд церглҗәнәТиигхлә' чбн хөн' ходрнд^ тдн 'йньгллт бәәдв?

Городов'икбв медиа: з(аха‘н' көдЛмшч хазг үзхләрн — моһа үзснлә әдл кййтрХйб. Тёгәд чигн Павел энүнд дур-

гихлә Павел улм өШәфкхмнр ^бДнаһ»: Риһәд зөвшорхлә,

-1; !Обк'6'лдй: уг кел^го! урал’ай’'йбвй;■ ^орбдовиков' тйөрәя кбтлбд 'тү^нб 'Ардас' Д’й'хв. Хбл^бЛ аЛхҗ йовх Павел зу-

249

уран негчн а мн үг келен уга, Ока чигн түүнд сурвр өг-

сн уга.

Зөвәр новена хөөн эдн, балһсна захд бээсн маштг маштг бараксур нрцхэв. Ока «мөрән яахв» гиен бээдлтәһәр Павел тал хәләхләнь, тернь шүрүнәр келв:

— Көдлмшчнр дунд хулхачнр уга. Бичэ э. Соколовин өрк-бүл олн бәәдг баракин өнцгт нег хо­

ра эзлҗәҗ. Хора уутьхн болчкад харңһу. Ишкэ герия термин нүкнәс әрвго эләд, бичкн терз бәәнә. Өдрәр чигн тер терз элвг гегә егхнь берк.

Бешин өнцгт шумр колң-колң гиһәд шатҗана. Модар кесн нар деер девскүр, дермүд тевкрләд хурасн харгдна. Бешин өөр ик модн авдр бәәнәДеерән бүркә уга, харһа хавчад, харулдад кесн стол, бичкн терзта эрсэс экләд, хоран өрәлиг эзләд, авдрин өнцгт күрәд тулгдж. Кесг бичкдүд скамейке деер, столын хойр хаҗуд хувагдад сууна. Теднә зәрмснь һартан модн ухрта.

— Мини үрд, — гиһәд, Павел, аш сүүлднь, бггчкдүдин бәәдләс өрнь җөөлдәд, мусг инәв.

— Әвртә гидгәр шунҗч, — болҗ Ока, үүрән тиниснд байсад, бас инәмсклв.

— Тавнь — мини, һурвнь — өнчн, — гюк Соколов цәәлһв. — Чамаг ирхин өмн...

— Намаг кезә ирсиг меднчи? — болҗ Ока алң болв. Павел түүнә сурврт хәрү өгл уга, келҗәсн келврән цааранднь утдхв:

— Чамаг ирхин өмн бидн, шиңгәврин мөңг немтн гиһәд, буцлһ татлавидн. Манур хазгуд дәврәд, маляһар гүвдәд, чашкин мөргәр цокад көөв. Эн күүкдин зцк, хазгин маля гүрәһәрнь тусснас көлтә, әмнь һарв. Экнь түүнә хөөн хойр хонад, уснд унад хорҗ одв. Юн үүләр уснд унснь одачн йилһрәд уга.

Городовиков эн келвр соңсад, Павел юцгад бийднь дурго болсиг ода ирҗ медҗәнә.

— Пастухов өнчн күүкдт теҗәлин мөңг өгдг болжахгов? — Ока, Соколовин заасн өнчн һурвн бнчкдүдүр, зүркнь хорсҗ, ээлттәһәр хәләв. Даран-дарандан болен аюлта болн һашута йовдлмуд бичкдүдин һаслңта нүднд, кимр цаһан чирәд, наснаннь туршар унтршгоһар тиизл-

гдәд үлдҗ-.

— Үкснәннь цох Пастухов тиим амрар дөң-тус күргх билә, — болж. Павел шүд аралдв. — Мана профнинцәнә комитет шиидвр 1һар'һад, зарһар дамҗулад түүнэс

250

чөң-теҗәл нскҗәнә. — Соколов нигҗ келчкәд, бешин цаад биид хот-хол кежәсн күүкд күүнүр хәәкрв. Фек­ ла, наарлч, эи мини бичкндк цагин үүрм, таньлдтн.

Павлин гсргн залусур өөрдсн уга. Тер бешин ардас наараи хәләһәд, толһа1һан әрә гекв. Хора дотрк бүрнбарң гегәтә болвчи, Окан хурц хәләцәс Феклан нүднд цәс гисн дурго боллһн хөөһсн уга.

— Хазгт теңкән уга дурго, — гиҗ Соколов цәәлһв.— Эн һурвн өнчнә эцк — мини гергчә ах билэ-

Окад улм ичртә-һутрта’ болв. Өрчдк нег кирс, һурвн медаль чеежинь, улан төмрәр хәәрсн мет, шатав, юңгад гихлә, Феклан хәләц юмна түрүнд түүнә өрчд тусад, бурһудсн болад одв. Суһлад авн тихлә, Пашан өмн зуһуд-

эдлгв. Эн тоот үүмәһән дархин төлә, Ока үүрәсн сурв:

— Төрсн һазрурн юңгад ирдгән уурвчи? Таднд амрлһ өгхший?

— Эцкән өңгрсиг меднәв, экән нааран авдг арһ уга, мана бәәх бәәдлиг эврән нүдәрн үзҗәнәч, — болҗ Па­ вел һашутаһар хәрү өгв.

— Ульяна Марковна мини ахинд бәәнә, — гиҗ Ока зәңглв.

—Бадмиг фронтд авсн уга билү?

—ДәәнД мордхасн өмн, Михаил Кабаковичиг өңгрснә дару, Бадм экичн герүрн авла.

—Яһсн муульта цагви, нам һарһсн экән асрдг арһ уга, — гиҗ Соколов шуукрв.

Фекла, эццн болн уйн ут цогцта күүкд күн, орс беш дотрас ик чугунд кесн хот һарһад, эләд хойр тавгт кеһәд, негинь — залуһиннь болн гиичин өмн тәвб, наадкинь — нәәмн бичкдүдин өмн тәвб.

Эн агчм күләлдҗәсн бичкдүд, нег-негнәсн түрүлж, хот эләдәр идхәр адһлдҗ сүүкнәд, хахад-цахад, ик тавг деер дарцад унҗ одцхав.

—Арһулдтн, арһулдтн, — болҗ Фекла тедниг хөрв.

—Бас бәәнә, дәкәд кеҗ өгнәв.

Окад эднә өгсн хот, хоолднь тееглгдсн ясн кевтә, орҗ өгсн уга. Павел Ока хойр эн асхн сөөни әрәл күртл күүндвр кеһәд суув. Чирәнь хурняста, нудрмнь әәрстә, альхнднь өвр урһсн, эццн шовһр ээмнь, күнд алхар төмр давтлһнас көлтә, бөгчнҗ одсн үүриннь келсн йоста үнн тууҗ соңсад, Городовиков — көдлмшч улсиң бәә-

251

гиЖпрЬ.ч ямараи күнд-күчринь болп тедп ода, өдгә ца гг Әрәсән харчудла ухаи-седкләрн нсг залһлдата эврәннь зөвәи авхип төлә делгү ямаран ноолда бүрдә

ЖОХПГ күцд сәәнәр медв.

Сал теегт бәәсн оруд муҗгудын бәөдл эднәһәр болх ;;1 - теңгрнн җпрһл, тегәд Ока үүрәсн сурв:

■ Паша. ипм түрү бәәдлд бәәхәр, селәнүрн хәрҗ ир һазр нәәмәдлж эс көдлвчп?

һазр элктә улс онц-онц әмнәннь эв-арһ хәәхл^ көдлмшчнр, нег нудрм мет, оларн ноолда кенә. Әрәсә1 даҗрлпнас сулдхх чидл—көдлмшч класс-

Городовиков хорүднь үг келен уга, йовхар боев. Мө рнь һаза геенн Мегдәһөдк толһаһан һудылһсн бәәҗ Окад мөрнь харм ;болсн 'бийньг түүгйн Павелдмедүлег \та. >’ и-4-'1 •' 1 ‘ ■': 1

—Кемр седклчн бәә-хлә, би чамаг. көдлмшчнрин хургт дахулҗ одҗ чадхув, — тиҗ Соколов келй?

—Эрк биш однав! — болҗ, Ока үүртән иткснднь ха-

харһдг болв. Павел нег дәкҗ Окаг дахуладдкөдлмшчн^ хүрсн герүр ирв? ТедннГородовиковинпө^ссн^ах' урядникин хазг хувц үзәд, саглсн бәәдлтәһәр, дораһар шаһал-

мшчнрт цәәлһв. — Бидн бичкндән хулен мөр.унад, хамдан на адж, өсләвидн?;.- И и

— Хе, бичкндән, — болҗ-нег ,көдлмшч инәмсклв, — Тиикд хулен мөр ,-ун|ДГ; бәәсн болхла, бдантеңгә тохмта аҗрһ унҗ йовсинь үзләв;(Т!Йиад шалвр угачн йовсн.бо-

сн уга. Ока терүнд өөлсн уга. Павел халтаһар медүлв:

— Итклтә^ мана күн^. : / • <н д- ; Түрүләд саглсн бәәдлтә бәәсн көдлмшчңр цааранднг

Окаһас хрргддган:уурад, иләр, халуңар күүндвТеднс келәд бәәсн тоот Окад таасгдад, ,хавринрһазр.т хайсн әрүн экн кевтәпхөөннь/ бат, байн, өлзатә ур!һц өгхәр, түүнг зүркнд, өрчд, тблһан экнд тиизлгдәд, мёңк орман эзлв Кссг дәкҗ Городовиков заводт, рудннкд кодлдг улсин хурпт орлцв. Тодйә келсн; теди^-кеҗәх неквр цуһарн Окан ухан^седкллӘ) сәәхн ирЛцәд бәәв. Хальмг хаз! УРДН&;ТИИМ, ТӨрИН ТуСКар 'Эврон ңлДкҗ ухалдг эс болв

252

ЧП чеежнннь пег онцгт нуувчар, бнйдоп мсдмҗ угяһар. хадһ.чад йовдг сәпж. Юцгад гихлэ, ода эн көдлмшч улспн келен тоот түүнә тер нуувч, урднь медмҗоп уга бэосн \хаи-седклпнь еерүләд, өрчднь һалв-шльк татаД, баячудын. аду «скочнрнн, бээхтэ хазгудыи боли хуврг-шаж- па өмпәе эвцлдш уга ноолда кех бат күсл зүүлһв.

Мсдәтә, чпроиь мул хурнясн, тер хурняснднь хар нүү-

рен шнрлден күи нсг дәкж. кслв:

— Үр Городовиков, бндн танд түрүн даалһвр өгхәр

бәәнәвидн.

— Тадна даалһвр күцәхдән кезәдчн белмб! —болад Ока, цергә авъясарн, суусн ормасн өсрәд босв. Бийинь иткснд ах урядник ямр күчр даалһвр өгвчн, күцәхәр нег мөсләд шнидчкв. -

Мсдәтә залу Окад бнчкн-бичкн дегтрмүд, көдлмшчи* рии дуудвр барлгдсн цаасд һарһҗ өгәд, цәәлһв:

— Эдннг хазгуд дунд тархах кергтә,'күн болһн умшдгар кехмн. Зуг йир сагар көдлтн, таниг негчн хазг ка­ рт бәрхзөвуга. ' ■ -

Эн әәрстә һарта хармуд иим дааврта төр: иткәд даалһснд ханлт өргәд, Городовиков көдлмшчнр хурсн гертәс нк байрта, омгта; һарв. Болв хазгудДэәәх казармур өөрдх дутман, түүнә хавтхстан дүрсн листовке, бичкп-бпчкн дегтрмүд чолун1 мет, күндрәд/ седклднъ үүмә татна, өрчднь зөвүр үүдәнә. Тенд, көдлмшчнр дунд бәәһәд, ямрчп күчр даалһвр күцәхәр нег мөслсн — оңдан, нааран, ка­ зармур ирәд, ■ тер дааврта төриг бүтәх —талдан бәәсн

бәәж,.

Хазг офицермүд, хазгуд дунд үүмә татх улс һарвза, тедн хоор-хоорндан болх-болшго күүндвр кевзә гиҗ саглад, асхн болһн’ селгәдәр •казарме эргҗ бүрткмж, кенә. Эндр Городовиковин селгән.

Ах урядник казармур:'орҗ ирв. Өдрин дуусн мөрнә нурһн деер§с буулго Пастуховин заводыг, рудникүдпг, барг нохас кевтә, саг-серггәр хардг хазгуд, көшсн, чилврдсн учрар, сүүкнәд, хорҗңнад унтад кевтцхәнәКазармин үүдн хоорнд, дотр бңйднь суусн харулч хазг бас, се­ рии эре түшәд, унтж, одҗ. Нам ах урядник орж прспг тер медҗохмн уга.

Городовиков, харулч хазгиг серх угаһинь йилһхәр, хоолан ясад ханяв, болв тернь төрүц көндржәхш. Окл, шахр нармудын хо.орндаһар хойр^һурв нааран-Цаараи йовад, хазгудыг йосндан батар унтҗ кевтхиг бүрткҗ хә>

253

.1ӘЧКӘ1. ормгинпь хавтхас листовке, д<ч грмүд һарһад. иег ппгән. нет тппгән чпкәд, дсвскүр, дермүд дор гәзчкв. Зорм-зүрмппь пар гулсп бахпас нлгәтә өрмгүдип хавтх-

ст дүрв.

Кнөпп рсн күнд үнртә казармас парад прхлә, өмнәсиь цевр аһар цалд гнһәд одв. Городовиков,арвн пуд буудя ордг күид мншг ээм дсерәснь унсн мет әкрмдж дару-

дарунь әмсхәд, тер цевр аһар ховдглж киилв. Тер бийнь әәмсн, үүмсн цогцнь төвкнҗ бәәхмн уга. Тиигхлә Ока, кесг жил хооран тәмк татдган хайсан мартҗ, һанз, түң- грцг хәәһәд хавтхсан сели уудлв. Догр хортнь хату юмн харһхла, татад һарһад авад ирв. Хәләхлә, нег баг ли­

стовке тархагдлго үлдҗ.

«Ода яһдмб?» — гиҗәһәд, Городовиков, хазгудыч мөрд бәәсн хашаһур орад, тенд цацад хайчкв.

Дәрк минь, өрүнднь болен йовдлд теңкән уга! Хазгуд тер цаасдыг офицермүдәс бултулад, этүдәр умшна, Окаг үзхләрн бас хоргдна. Тедн хоор-хоорндан шимлдәд, негл делкә деерк хамгин сетрә нуувч меддг бәәдлтәһәр — чирәснь герлтнә, нүддәснь һал асна. Мөн, арвн пуд буудя һазрт тусад, өлзәтәһәр түңглҗәнә! Түрүн даалһвриннь аш үзҗәх Городовиковин байрт, омгт эн зах уга.

Цөөк хонсна хөөн ах урядникиг есаул дууджанаИр- хлә — есаулын өмн стол деер таньдг листовк, бичкн дегтр кевтнә. Городовиковин махмуднь ирвәтрәд, зүркнь мөснлә харһсн болад одв, зүгәр тер дарунк бнйән һартан авч чадв.

—Ах урядник, шархиг баһ деернь эдгәх кергтә. - гиҗ есаул, гүүнәр саналдчкад, догшар келв.

—Есаулын зергәс, юн шарх? — болҗ Городовиков, медә бәәсн бийнь, икәр алңтрсн бәәдл һарч сурв.

—Тернь, нуснь хатад уга һурвн баһ урядник намаг

алхар бәәнә, — гичңәд есаул, толһаһан хойр фарарн хав-

чҗ бәрәд, иигән-тиигән нәәхлв. .

— Есаулын зергәс, юн гүрм учрж, одва? Кемр ни дөң кергтә болхла, келситн күцәхдән даңгин белмб!— болҗ Городовиков шпорарн зөрц ә һарһад, хойр өскәһән шиб харһулад, һарарн честь өгәд, һордаһад зогсв.

«Би-чамд һәәвһә кевәр дөң-тусан халданав», — гшк Ока дотран санҗана.

— Мини зөвүр-зовлң хувацх күң, һанцхн та, Ока Иванович, мөнт.

954

Мә, чамд’ Есаул Городовиковиг нер-усарнь күндлҗ нсрәдх биш, керә керәнпь нүд чоңкхш гиһәд, баһ уряднпкүд урднь ямрчн ааль һарһвчн, теднән татад, болен, һарсн, учрсн дуту-дундд хальмг ах урядникиг гемшәдг

бнлә.

— Үзхүәнт, эп цаасдыг. Кишва большевикүдин әәмшгтә сүмсн мана казармур ивтрәд орҗ ирҗ. Эн шархиг түвәд уга деернь тохминь таслхмн!

—Яһҗ?

—Гетх кергтә. Эн әрүн нуувч төриг, Ока Иванович,

һакцхн танд даалһҗанав. — Есаул, шүднь зовасн кевтә, талькан бәрәд, яхлад авб. — 'Эн цаасдуд тараҗах күүг эс бәрхлә, мини толһад амр-заян уга.

— Есаулын зергәс, санаһан бичә зовтн. Андн урвачнг бидн эрк биш бәрҗ авхвидн! — болҗ Городовиков есаулыг төвкнүлв-

Эднә хоорнд болен күүндврин тускар көдлмшчнр соңсчкад, көдлмшнь кедү күнд, бәәх-бәәдлнь кедү яду болвчн, завхта домг соңссн мет, цуһар күрҗңнҗ инәлдв.

— Удлго тана зууна командирт түүнәс даву зөвүр учрх, — гиҗ Павел Соколов даавртаһар келнә.

Павелин келсн үнн болҗ һарв. Удлго есаул урядни­ кудиг цуһаргинь герүрн дуудв. Городовиков түүнә герүр орҗ ирчкәд, зууна командирән таньҗ чадсн уга: көлнь нүцкн, киилгнь задһа, шалврнь шувтрҗ... бийнь шал согтуГ..

— Әрәсә хуурва, — гиһәд есаул, көгшн эмгн кевтә,

зар-зар уульв.

Баһ урядник Митрофанов эн үгмүдәс басгдсн ксвтә, һордаҗ зогсад, зууна командириг гемшәҗ, шүрүтәһәр

келв:

— Есаулын зергәс, Әрәсә кезәдчн хууршго, мана им­

ператор. ..

Есаул Митрофановиг күцц келүллго, экрж. ууляд

зәңглв:

— Император Никола?! Александрович ширәһәсн бууҗ...

Иим эзго үг келсндтн таниг хаҗ алх кергтә! — болҗ цугтаһаснь хамгин баһ наста урядник уурлад, нагаһан герәснь татҗ һарһв.

— Хаһад биш, дүүҗләдчн алтн. Үннәс хоор хәрдг арһ

уга.

Эн байрта зәцг көдлмшчнрт күргҗ медүлхәр, Горо-

255

довпков асхнднь, балһсна аахд баасп теднә посей; аВ> һәд һарв. Гер дуулси змргтә, нргмжтә ду зөвәр уужмас соцсв.

Хара.илк дажгг өсгсч, Хамг харчуд, босцхагн! Харден мака ухай бусдҗ Хәәрлт уга дәәпд белп!

гпһәд оргмжтәһәр дуулҗах дуунас Окан зүркн заядар байспа.

Даҗрлһиа күчнәс бүрдси Делкәг хамхлҗ хайчкаД, Дәкнәс биди эврәнни, Дүмбрлтә йиртмжән бәрий!. .

— Хәәртә үүрм, соцсвчй, хан ширәһәсн эврән бууҗ! Сулдхвр ирвә’ — болҗ Павел Соколов, орҗ ирсн Городовиковнг теврәд, байрлҗ хәәкрв,

—Не, Ока Иванович, аш сүүлднь, мана зәв диилвэ,

—гпж, чирәнь мел хурнясн, Окад түрүн даалһвр өгсн, медәтә залу инәв. '

Делгү хург, митинг болв. Делгү зүткән, шууган һарв. Сулдхвр ирснь, уёань темдг уга. Заводмудын, шахтсин эздүд урдк кСвтән үлдв. Дәң.цаарандаң бола бәәнә. Көдлмшчнр, өмнкләһән әдл,' арвй; хойр частан көдлнә-

Әмтиг, мал ксвтә, вагонд ачад, деёд үзгүр зөөһәд бәәнә. Зуг невчк һарсй хүврлт: офицермүд урдклаһан әдл,

салдсмудыг маңнаһарнь цокхщ, халхарнь ташхш.

Петроградт Цаг зуурин правительств тогтсн зәңгта, түүг, күмн иткшго, князь Львов ‘толһаяҗана гинә.

Пастуховин завод Цаг зуурин правительствәс дәәнә ик даадһвр авб.,Урднь эя'З.аводыг, эн шахтыг иег зун хәрүлдг бәәсн болхла,/ода деернь немр бас нег зун хаз-

ширәһәснь буулһад, ормднь цергә = старшина Волошиневиг суулһсн зәңг ирв. Дәкәд хаз^удын сә харсхнн төлә « Хазгудын ниицә»> бүрдәх төр тэвгдҗәнә гинә.

Теңгә цаһан ястнрин болн хазг толһачнрин седвәрәр Петроградт моһа. сарин чилгчәр «цуг хазгин» хурл ху-

256

пҗ. Түүг Каменск сташшпи реалыг училшцин директор, тенге бани Митрофан Богаевский толһалж. Тедн «Хазг цергә Инипо» бүрдәһәд, урдпь хазгудыи эзлжәсн һазрнг, храпа цагла әдл, тер кевтнь үлдәх төр тәвж. Учр тннм болсар, күч-көлсч хазгуд-фронтовпкүд, сәәчүдии хурлыг хайж. һарад, Пстроградск гарнизона хазг полне­ ла залһлда коһәд, хазгудыи Центральн Совет бүрдәж.

«Хазгин пницәг» батлхин ксргт, Шин Кермнд мөрн сарин 16-д цаһан яста офицермүд, хазгин толһачнр, кулакуд, хазг ннтеллигснтнр хурцхав. Эн хурлыг «Хазг цергә Ниицә» бүрдәсн Богаевский һардв. Хурл деер ним шиндврмүд авцхав: диилвр бәртлән дәәллдх; Цаг зуурин правительствиг цуг халхарнь дөцнх; хазг залврин ах йосн — Цергә эргц; цергә атаман обдастьд бәәсн цуг хазг әңгсин начальник болен деерән, цергә ахлач; станице, күүтрмүд болһнд атаманмуд үлдх; Теңгә областин һазриг, усиг, ө-шу1һу модыг хазгудын зөөрт тоолх; крестьянмудт Бүрдәгч хург болсна хөөн, терүнә авсн шиидврәс иштәһәр, һазр өгх. Оруд муҗгудын тускар ху­ рл нам күүндвр һарһсн уга.

Тер йовдлын өмнәс сөрлһ кехин төлә, Кермн балһснд хөн сарин арвн дөрвнд, Теңгә областьд ордг крестьянмуд хурад, эврәннь хург кев. Крестьянмудын хург «Әрәсән медлд бәәсн һазр —олна зөөр, түүг негчн күн онц эдлх зөв уга» гисн тоцтавр авб...

Эн өдрмүдт Соколовд көдлмш дала болад, тедн Ока­ ла хая-хая үзлцнә. Шидр Павел Городовиковла харһчкад, сурв:

—Сал теегәс юн зәңг бәәнә?

—Гертәсн бичг авув, — гиҗ Ока хәр-ү өгв. —Алн. болхмн, аду өскәчнр урдк кевтән әмт зарата чигн, станичн атаман өмнк кевтән хазгудыг толһала чигн. Зуг Алювинов. Балдна орчд Дакугинов Эрдәг атаман суң-

һҗ.

—Алң болх юмн уга. Әрәсәд ода хойр йосн бәәнә,— болҗ Соколов келв.

—Хойр йосн?

—Буржуймудын йосн болн көдлмшчнрин, салдсмудын болн крестьянмудын Совет.

—Тииклә терчн хойр толһата моһала әдл юмн болҗана, — гиж, Городовиков ашлвр кев.

—Медҗәнчи, Ока, революц күццдән диилтл одачн цаг кергтә,— болҗ Павел үүртән цәәлһв. — Цаг зуурпн

Ц\ Г посиг Советии һирт огх кергтэ Гпигж Ленин

пекжшк), гишж, большевикуД иекжэнэ.

Соколов урдиь Лоиипэ Апрельск тозисмудин тускар Окат цәәлһҗ ӨГӘД, Сулпнд көдлмшчнрин Совет бурд- >ко\ш1 тускар ксллэ. Туупо хөөн Павел өдртнь заводт дар.хиа кәдлмш ксчкәд, сөөдпь бүрдәмҗин торт орлцна.

тсгод эдпд харһх наг бсрк учрна.

Удлго Городовиковнг цсрглжэх зунь Шин Кермн балһсид болх цергэ Ик эргнин негдгч хурлд шиидв. Эн хмрлд долаи зун шаху кун ирв.

— О, Ока, менд, — болҗ Эрдэ Дакугинов, негл вер­ хи элгп-садан үзсн мст, байртаһар Городовиковин һар атхҗ мсидлв. — Иим нертэ хурлд элч сунһгдхларн, мана станиции чинр өөдлүлҗәнәч.

— Би бас омгшҗанав, — гиж. Арсинов теднүр өөрдж, инов- — Шидр Пастуховла күүндүв. Чамаг, зэрм хазгудла әдл, ааль-диил,' азд йовдл һарһхш тина.

— Акиш Сернигович, танла Тюмень нойн таньлдхар седҗәнә. — һуч һарсн дүнгә наста, нимгн цаһан косткь мта, һольшг бәәдлтә залу Арсиновиг дуудад авад йовж одв. Акнш нам, нойна нер соңсчкад, Окаһур мендлхәр суңһж, Гювсн һаран өгл уга, ад>һад әрлв.

— Одак кемб? — гиҗ Городовиков соньмсв.

—0, терчн әвртә залу! — болҗ Дакугинов өргмҗтәһәр келв. — Бадм.-. Уланов Бадм... Маиа хальмгуд дунд хамгин сарул толһата күн... Маниг улм чинримвидн өөдлүләд, теңгә хальмгудт онц таңһч тогтах төр тәвҗәнә .. тиигхин төлә «Серлтә хальмгудын ниицә* бүр-

дәсн бәәнә...

Ока, станичн атамана зогслтан угаһар бурҗах үгмүд чикәрн соңсн бәәҗ, нүдәрн Арсиновиг кенлә одҗ харһхинь ширтҗ хәләв. Нойн аду-өскәч хойр һар-һаран атхлдад, толһаһан гекж, мендлдәд, инәмсклн бәәҗ, таалм^ җтаһар күүндв. Канунов Харти Уланойин тускар тодрхаһар келҗ өглә, урднь тедн «Хальмг таңһчин туг» шиь цә бүрдәсн билә, ода эн күн «Серлтә хальмгудын шшиә» үүдәсн болҗ 'һарчана. Тундутов ‘һурвн җмл хооран Әәдрхнә хальмгудыг хазгт орулх төр тәвәд, тер төрән Тюмень нойна нутгас авн эклснә тускар Хсчинов Ьаатр

258