MD hám PQJ / K.Karimov poeziyası ideyalıq-tematikalıq baǵdarı

K.Karimov qosıqlarında shayır lirikalıq qaharmannıń sezimin oyatıwshı detallardı, predmetlerdi súwretley otırıp, kútilmegen juwmaq beredi. Bul, kóbinese oqıwshıda úlken estetikalıq tásir qaldıradı, ózine tartadı, oylanıwǵa, tolǵanıwǵa iytermeleydi, ondaǵı sezimlerdi oyatıwshı kúshlerdiń háwij alıwına túrtki jasaydı. Bul, óz gezeginde lirikalıq qaharmannıń tiplik xarakterge iye ekenligin belgileydi hám qosıqtıń kórkem mazmunın tereńlestiredi. Máselen, shayırdıń «Tún» qosıǵınıń:

Kókten sıǵalaǵan aydıń nurların, Jamılıp oypatlar, tawlar qalǵıydı, Qalǵıydı okean, teńiz qırǵaǵı, Hátte pitispegen jawlar qalǵıydı.

Uyqı tarttırıwshı bunday aqshamda,Eki taypa ǵana qalǵımawǵa bar, Biri urılardur payıt paylaǵan, Ekinshisi onıń-ashıqlar-

-degen qatarlarında tún tınıshlıǵındaǵı bunday kórinislerdiń shayırdaoyatqan oysezimleri sáwlelengen.

Shayır túngi jım-jırtlıq penen háreketti bir-birine kontrast qoyıw nátiyjesinde

úlken filosofiyalıq juwmaqtı shıǵaradı. Bul lirikada pikir juwmaqlanǵan kóriniske iye, lirikalıq qaharmannıń obrazı tolıq jaratılǵan.

Solay etip, shayır K.Karimov dóretiwshiliginde lirikalıq qaharman jaratıw máselesinde bir qansha kórkemlik izlenislerge umtılıslardı kóriwge boladı.

III.2. Shayırdıń poemalarında qaharman obrazın jasaw sheberligi

Kórkem ádebiyatta qaharman obrazın jasawdıń tájiriybeleri bar, olar neshe jıllar dawamında qáliplesken. «Solardıń eń baslı tájiriybeleriniń biri qaharman obrazın jasawda turmıs haqıyqatlıǵın tiplestiriwge, yaǵnıy, qaharman obrazın jasawda onıń turmıs haqıyqatlıǵına sáykesligi principin

71

saqlaw máselesi bolıp tabıladı»1. Qaharman obrazın jasawdıń tájiriybesi xalıq turmısınıń rawajlanıwındaǵı baslı baǵdarlar menen, payda bolıp atırǵan jańalıqlar menen, jańa dáwir menen tikkeley baylanıslı júzege keledi. Ómirimizde jasap atırǵan usınday qaharmanlar ádebiyatımızda qaharman obrazın jasawǵa tiykar boladı.

Ádebiy ámeliyat sonı kórsetedi, bir neshe adamlardıń sıpatlı belgilerin ulıwmalastırıw ǵana emes, al tariyxta bolǵan, bolıp atırǵan, bolajaq adamlardıń da obrazı kórkem shıǵarmada súwretlene beredi. Sonlıqtan kórkem shıǵarmadaǵı hár qanday ádebiy qaharman shayırdıń fantaziyası arqalı dóregen ulıwmalastırılǵan

ádebiy qaharman obrazı boladı.

Qaharman obrazın jasawdıń ekinshi tájiriybesi–kórkem shıǵarmada súwretlengen qaharman menen kúndelikli turmısımızda jasap atırǵan adamlardıń óz-ara qatnası haqqındaǵı másele turadı. Basqasha aytqanda, ádebiy qaharman menen onıń prototipi arasında qanday baylanıs bar?

Prototip qaharmannıń ózi me? Bazı bir alımlar kórkem shıǵarmadaǵı ádebiy obrazdı turmıstaǵı kórgen yamasa haqıyqat tariyxıy shaxstıń naǵız ózi dep qaraydı. Bul pikirdi tolıǵı menen maqul dep qarawǵa bolmaydı. Sebebi, qaharman–kórkem shıǵarmanıń specifikalıq ózgesheligi. Sonlıqtan qaharman obrazın jasawdıń ekinshi shárti–turmıs haqıyqatlıǵınan poetik obraz jaratıw nızamlılıǵına boysınadı. Durıs,

ádebiy obrazdıń tariyxıy jaqtan konkret bolıwı, belgili dáwirdiń turmısınan alıp súwretleniwi–kórkem ádebiyattıń negizgi belgileriniń biri. Biraq, qanday qaharman obrazı dórese de, ol turmıstaǵı prototipine tek shártli túrde ǵana sáykes keledi. Demek, qaharman obrazın onıń prototipine teńlep qoyıw– shıǵarmada naturalistlik usıldıń óris alıwı menen birge, qaharman obrazınıń jasalıwındaǵı ózine tán ayrıqshalıqtı moyınlamaw bolıp tabıladı.

1 Султанов Қ. Заманлас жаным менен… Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1972, 6-б

72

«Qaharman obrazın dúziwdiń tájiriybelerinen biri–sol qaharmannıń ishki keshirmelerin súwretlewge qaratıladı»1. Onıń indvidual xarakterisiz qaharman obrazın túsiniw múmkin emes. Xarakter qaharman obrazın jasawdıń bir tájiriybesi bolıp qalmastan, onıń turmıs penen baylanısın, milliy ózgeshelikti kórsetiwshi belgi boladı. Sonlıqtan keyingi jıllardaǵı ádebiy processte xarakterdiń ashılıwına ayrıqsha áhmiyet beriledi. Tipik xarakter–kórkem shıǵarmanıń eń negizgi shártleriniń biri dep qaraladı. Sebebi, indvidual xarakter–shayırǵa úlken dóretiwshilik wazıypa júkleydi. Turmıs haqıyqatlıǵın xarakterdiń logikasına baylanıslı paydalanıwdı talap etedi. Shıǵarmada súwretlengen turmıs haqıyqatlıǵınan kelip shıǵıp onıń eń negizgisin tańlap ala biliwge, onı durıs súwretlewge baǵdar beredi. Bul ilimiy-teoriyalıq juwmaqlar bizge XX ásirdiń 80jıllarındaǵı qaraqalpaq poemaların da, sonıń ishinde K.Karimovtıń poemaların izertlewge de belgili dárejede járdem beredi dep oylaymız.

Poema janrı XX ásir qaraqalpaq ádebiyatında belgili orın tutadı. Onı izertlewge S.Axmetovtıń, Á.Nasrullaevtıń, Q.Sultanovtıń, G.Esemuratovtıń, T.Mámbetniyazovtıń, Q.Járimbetovtıń, J.Esenovtıń hám taǵı basqa ádebiyatshı alımlardıń izertlew jumısları arnalǵan2.

Biziń magistrlik dissertaciyamızdıń tiykarǵı izertlew obekti bolǵan K.Karimovtıń poeziyasında onıń poemaları belgili orın iyeleydi. Shayır XX ásir qaraqalpaq poemasınıń rawajlanıwına óziniń «Jigirmalanshı ásir sazası», «Muhabbat qıssası», «Watan», «Ásirge barabar bir zamat», «Ásir ápsanası» shıǵarmaları menen belgili úles qostı. Shayırdıń bul poemalarında qaharman obrazın jasawdıń ózine tán jolı bar. Avtor óziniń poemalarında dáwir alǵa qoyǵan problemalarǵa tiykarǵı dıqqat qaratadı. Máselen, shayırdıń «Ásirge barabar bir zamat»3 poemasında

1Султанов Қ. Заманлас жаным менен… Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1972, 16-б

2Ахметов С. Қарақалпақ совет поэзиясы. Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1988; Насруллаев Ә. Заман ҳәм лироэпикалық поэзия. Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1985; Султанов Қ. Заманлас жаным менен… Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1972; Жәримбетов Қ. «Каракалпакская советская поэзия периода Великий отчественной войны (Нукус, 1982)»; Есенов Ж. Поэзия жулдызы. Нӛкис, «Қарақалпақстан», 2003.

3Каримов К. Ўақыт минарасы. (Қосықлар ҳәм поэмалар) Нӛкис. «Қарақалпақстан», 1981. (endigi mısallar usı basılımnan alınadı. Qawıs ishinde tek beti kórsetiledi)

73

qaharman obrazın jasawda onıń prototiplik tiykarına, yaǵnıy Juman Qaraqulov haqqındaǵı hújjetlik materiallarǵa súyenilgen. Poemanıń ádebiy qaharmanınıń prototipi–biziń jerlesimiz, Ullı Watandarlıq urıs qaharmanı Juman Qaraqulov bolıp tabıladı. Jawıngerdiń urısta kórsetken erligi urıs qatnasıwshısı general Malkinniń eske túsiriwlerinde móhirlenip qalǵan. Onda tómendegidey qatarlardı oqıymız:

«Juman qulashın keń jayıp, brustverde jatır edi. Ol usı jatısında da astan-kesten bolǵan jaw pulemyotınıń uyasın kókiregi menen jappaqshı bolıp atırǵanday».

Bunnan basqa eske túsiriwde komandirdiń dushpan pulemyotın joq etiwdi J.Qaraqulovqa tapsırǵanı, jaw DZOTına jaqınlaǵanda qoyıw dumannıń serpilip, quyashtıń jarqırap ketkenligi, alǵa jılıslawdıń paydasız bolıp qalǵanlıǵı, nátiyjede, J.Qaraqulovtıń qolındaǵı granatalar menen jaw DZOTına óziniń boyın atqanlıǵı hám taǵı da basqalar jóninde maǵlıwmatlar bar. Eske túsiriwdegi qaharmanlıq háreketke tolı maǵlıwmatlar shayır K.Karimovqa Watandarlıq urıs dáwiriniń ashshı haqıyqatlıǵınıń bir ǵana momentin kórkem shınlıqqa aylandırıwǵa tiykar bolǵan. Demek, J.Qaraqulov obrazınıń hújjetlik tiykarı bar. Hújjettegi saqlanıp qalǵan maǵlıwmatlar jazıwshınıń kórkem qıyalınıń sharıqlawına túrtki bolǵan. Nátiyjede, shayır J.Qaraqulovtıń jawınger sıpatındaǵı mártligin, watansúyiwshiligin, pidáyılıǵın oqıwshıǵa emocional tásirsheń formada jetkeriwge miyassar bolǵan. Avtor qaharmannıń háreketin, qıymıl–mimikasın, urıstıń qatań sharayatın súwretlew menen sheklenip qoymastan, onıń ishki psixologiyalıq keshirmelerine de úlken itibar bergen. Bul nárse qaharman obrazınıń isenimli bolıp shıǵıwına xızmet etken. Máselen, jaw DZOTına qaray eńbeklep baratırǵanda

ádebiy qaharmannıń psixologiyasında tómendegidey sózler keshedi:

«O Karpat tawları, óziń mádet ber, Jaramızdan tınbay qan aqsın meyli!

Qara tawlar alıp panańa bizdi

Aman jetker jawdıń shebine shekem!» (72-b)

74

Kórinip turǵanınday, avtor qaharmannıń óz basın ólimge tigip baratırǵandaǵı psixologiyalıq halatın júdá durıs hám isenimli súwretlegen. Óytkeni, adam balasınıń óz ómirine qáwip dóngende tábiyatqa, qudaytalaǵa sıyınıwı burınnan bar nárse. Usı arqalı qaharmannıń ózózine degen isenimdi arttırıwǵa umtılıp atırǵanın sáwlelendiriwi de dıqqatqa ılayıq. Al, ádebiy qaharman óz qurallas dostı Sarkisyannıń oqqa ushqanın kórip tómendegidey oylarǵa batıwı da isenimli shıqqan:

«Áh, saǵan ne bodı, Sóyle Sarkisyan…

Kótere almaysań basıńdı nege?

Perzentin joytpasın taǵı bir ana,

Áke Aman-esen qaytsın úyine

Ólme Sarkisyan» (72-b).

Jaw DZOTın birgelikte joq etiw buyırılǵan qurallası Sarkisyannan ayrılǵan J.Qaraqulov buyrıqtı jalǵız ózi orınlawǵa bel baylaydı. Óz basın ájelge tikken qaharmannıń ishki psixologiyalıq keshirmeleri tómendegidey qısqa, tujırımlı, biraq emocional tásirsheń qatarlar menen berilgen:

«Bálki ulıń saǵan bara almas aman, Xosh bol, uzaqtaǵı úlke tańları, Aq sútińe razı bol anajan!» (72-b).

Demek, K.Karimov general Malkinniń eske túsiriwlerinde tańbalanıp qalǵan obektiv haqıyqatlıqtı kórkem haqıyqatlıqqa aylandırıw maqsetinde lirikalıq hám epikalıq súwretlew usılların sheberlik penen qollanǵan. Eger de, eske túsiriwdegi J.Qaraqulov haqqındaǵı maǵlıwmatlar qurǵaq avtorlıq bayanlawlar menen berilgende jawınger obrazı bunday tásirsheń dárejege kóterile almaǵan bolar edi. Basın óz watanınıń azatlıǵı ushın ólimge tikken J.Qaraqulovtıń ómiriniń eń joqarǵı shıńın súwretlewge degen umtılıs shayırǵa qaharman obrazın jasaw jolında bir qansha tabıslardı qolǵa kirgiziwine múmkinshilik jaratqan. Basqasha aytqanda, salmaqlı ideya–Watan

75

azatlıǵı ushın janın pidá etken márt jawıngerdiń obrazın jasawdıń maqset etip qoyılıwı hám oǵan sáykes kórkem formanıń tańlanıwı K.Karimovtıń «Ásirge barabar bir zamat» poemasında qaharman obrazın jasawda belgili dárejedegi jetiskenlikke erisiwine tiykar bolǵan.

K.Karimovtıń «Ásir ápsanası»1, «Jigirmalanshı ásir sazası»2 poemaları paraxatshılıqtı qorǵaw problemalarına arnalǵan. Sonlıqtan da atı atalǵan poemalardaǵı qaharman obrazları da usı problemaǵa baylanıslı jasaladı. Bul poemalardıń kórkem forması dramalıq poemalardıń kórkem formasın eske túsiredi. Olardıń kórkem qurılısında lirikalıq hám dramalıq elementler bir-birine sińisip ketken. Máselen, «Ásir ápsanası» poeması ózine tán kompoziciyaǵa iye. Yaǵnıy avtordıń kiris sózi hám juwmaǵı bar. Olardıń ortasında Iblis penen Egoisttiń, Egoist penen Prezidenttiń dialogı berilgen, úy qurıwshı, haq niyetli adamzat wákili, avtor qusaǵan subektlerdiń sózleri menen táminlengen. Basqasha aytqanda qaharman obrazı olardıń birbiri menen óz-ara dialogi, personajlardıń monologi, avtordıń monologi formasında ashıladı. Demek, avtor qaharman obrazın ashıwda kópdawıslılıq principine súyengen. Ol tek avtor sózi hám lirikalıq qaharmannıń sózi, onıń ishki keshirmeleri menen sheklenip qalıwdı qálemeydi. Bul poema avtorınıń alǵa qoyǵan maqsetine–paraxatshılıqtı qorǵaw ideyasına onday sáykes kelmes edi. Shayır bul poemalardı jazarda 1980-jıllarda ádebiy jámiyetshilik arasında úlken tabısqa iye bolǵan A.Aripovtıń «Jánnetke jol», I.Yusupovtıń «Máńgi bulaq», T.Mátmuratovtıń «Jaqsı adamnıń júregi» qusaǵan poemalardaǵı qaharman obrazın jasaw dástúrinen sheber úyrengenligi hám onnan óziniń maqsetine say original poemalardı jazıwda sheber paydalanǵanlıǵı sezilip turadı. Juwmaqlap aytqanda K.Karimovtıń joqarıda atı atalǵan eki poemasında da qaharman obrazın jasawda personajlardıń dialogları, monologları baslı rol oynaǵan. Sonlıqtan da, ádebiyatshı alım

1Каримов К. Аралдан келдим (Қосықлар ҳәм поэма). Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1991.

2Каримов К. Мениң терезелерим (Қосықлар ҳәм поэмалар). Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1985,

76

J.Xoshniyazov bul poema tuwralı: «K.Karimov «Ásir ápsanası» degen poemasına dramalıq tús berip, onı dialoglıq usılda jazǵan. Ol biziń poemamızǵa unamsız obraz retinde jańa enisip kiyatırǵan Iblis hám Egoistlerdiń háreketleri arqalı házirgi dáwirdegi qáweterli qubılıslarǵa adamzattı qarsı qoyıwǵa niyetlengen. Bul oǵada awır, áhmiyetli tema ekenligi óz-ózinen kórinip tur. Buǵan biziń shayırlarımızdıń da aralasıp atırǵanlıǵı quwanarlıq jaǵday»1,-degen pikirdi bildirgen edi.

Belgili ádebiyatshı alım Q.Kamalov shayır T.Mátmuratovtıń «Meniń juldızım», M.Berdievtıń «Sońǵı oq» poemaları tuwralı pikir júrite otırıp, tómendegishe jazǵan edi: «T.Mátmuratovtıń, M.Berdievtıń poemalarında búgingi dúnyanıń progressiv adamlarınıń oy-pikirin tipiklestirip beriwge umtılıwshılıq bar. Bunnan aldıńǵı jıllar poemalarında bunday dúnya júzlik problemalarǵa arnap shıǵarma jazıw tendenciyası sezilmeytuǵın edi. Biziń shayırlarımız ádebiyatımızǵa kelgen usı jańalıqtı–shıǵarmanıń pútkil dúnya problemasına qurıw tendenciyasın júdá kúshli dawam etiwi hám tereńlestiriwi kerek»2. Ilimpazdıń bul pikiri 1986-jılı aytılǵan edi. K.Karimovtıń biz joqarıda tallap ótken «Ásir ápsanası», «Jigirmalanshı ásir sazası» poemaları ilimpazdıń joqarıda aytqanınday, dúnya júzlik problemaǵa–paraxatshılıqtı qorǵaw mashqalasına arnalǵanlıǵı menen bahalı. Shayırdıń jáne bir poeması

«Jigirmalanshı ásir sazası» dóretpesi de paraxatshılıqtı qorǵaw mashqalasına arnalǵan. Bul poema da shayırdıń dáwir talabına bolǵan juwabı bolıp tabıladı. Bul poemanıń da tar, oshaq bası kólemindegi mashqalaǵa emes, al dúnya júzlik problemaǵa arnalıwı shayırdıń oylaw gorizontınıń keńliginen, lirikalıq qaharmannıń pútkil dúnya dárti, urıstı qaralaw, paraxatshılıqtı saqlaw dárti menen bánt ekenliginen dárek beredi. Sonlıqtan da shayır poemaǵa publicistikalıq sıpat engizip, onıń oqıwshıǵa degen tásirsheńligin arttırıwǵa e risken. Poemanıń

1983-

1Хошниязов Ж. Дәўир талабы ҳәм кӛркем әдебият (Поэзия–88)// «Әмиўдәрья», 1989, №6, 98-б.

2Камалов Қ. Дала бүркити (әдебий критикалық мақалалар жыйнағы). Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1990, 131-б.

77

jıldıń aqırı hám 1984-jıldıń basında jazılǵanlıǵın esapqa alsaq, ondaǵı publicistikalıq oylawdıń, publicistikalıq ruwxtıń basımlıǵı óz-ózinen túsinikli boladı. Óytkeni usı jılları poeziyamızda publicistikalıq sıpattıń, ashıq sózliliktiń keń en jayǵanlıǵı ilimpazlarımız tárepinen bir neshe mártebe atap ótildi. Máselen, belgili ádebiyatshı S.Axmetov I.Yusupovtıń 1984-jılı «Ámiwdárya» jurnalınıń №5 anında járiyalanǵan «Dialektika», «Jaqsı adamlar», «Ashıq sóz» qosıqlarında

«Ámiw, Aral meniń ómirimde»2 atlı poemasın bahalay otırıp, onda Aral mashqalasınıń ashıq túrde súwretlengenligi haqqında ayta kelip, bul shıǵarmanı publicistikalıq poema sıpatında bahalaǵan edi3. Rasında da, usı poema menen derlik bir dáwirde dóregen K.Karimovtıń «Jigirmalanshı ásir sazası» poemasında

qaharman obrazın jaratıwda pútkil dúnya problemaları, sonıń ishinde

paraxatshılıqtı qorǵaw mashqalası tuwralı shayırdıń ashıq túrde pikir júritiwi onıń jańalıǵınan, ózine tán soqpaǵınan dárek beredi. Sonday-aq joqarıda atı atalǵan

«Ásir ápsansı» poemasın jazarda shayırdıń ózine zamanlas shayırlardıń

dóretiwshiliginen, ásirese, A.Aripovtıń «Jánnetke jol», I.Yusupovtıń «Máńgi bulaq», T.Mátmuratovtıń «Juldızım meniń» dóretpelerinen sheber úyrengenligi

seziledi. Bul poemada qaharman obrazın jasawda realistlik hám mifologiyalıq

súwretlew elementleriniń sheber túrde ushlastırıwı K.Karimovtıń ózine tán stilinen

dárek beredi. Mısalı, shayırdıń «Ásir ápsanası» poemasında realistlik baǵdardı

ózinde sáwlelendirgen Úy qurıwshı, Prezident, Avtor sıyaqlı personajlar menen birge Iblis h.t.b qusaǵan mifologiyalıq obrazlar da qatnasadı. Ádebiyatshı

1Ахметов С. Қарақалпақ совет поэзиясы (әдебий критикалық изертлеў). Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1988, 368-б.

2Сейтниязов М. Әмиў, Арал мениң ӛмиримде// «Әмиўдәрья», 1986, №12

3Ахметов С. Сонда 384-б.

78

ózleriniń hadal miynetleriniń jemisi pútkil adamzattı, ózlerin nıpqırt etiwge baǵdarlanǵanın túsingennen keyin olardıń kózine mifologiyalıq figuralar (máselen,

ábeshiy ruwx) elesleydi»1.

Ulıwmalastırıp aytqanda, biz poemaların tallap otırǵan K.Karimov dáwir talabına say shıǵarmalar dóretip, 1980-jıllarda lirikalıq poema, publicistikalıq poema, dramalıq poema, liro-epikalıq poema qusaǵan janrlarda shıǵarmalar dóretip, olarda qaharman obrazın jasawda úlken sheberlik kórsetkeniniń gúwası bolamız. Demek, shayır poemalarındaǵı qaharman obrazın jasawdaǵı ózine tán

ózgeshelik te onıń indviduallıq stilinen dárek berip turadı.

1 Камалов Қ. Дала бүркити (әдебий критикалық мақалалар жыйнағы). Нӛкис, «Қарақалпақстан», 1990, 182-б.

79

Juwmaq

Milliy poeziyamızǵa 1970-jıllardıń II yarımı hám 80-jıllardıń basında kirip kelgen H.Ayımbetov, K.Karimov, J.Xoshniyazov, J.Izbasqanov usaǵan bir qansha shayırlarımızdıń ádebiy miyrası úlken qızıǵıwshılıq oyatadı. Olardıń kórkem obraz jasaw, qaharman obrazın dúziw, turmıs shınlıǵın kórkem haqıyqatlıqqa aylandırıw boyınsha tákirarlanbas jolı, soqpaǵı bar. Sonlıqtan olardıń poeziyalıq shıǵarmaların

ǵárezsizlik zamanı talabına say arnawlı túrde izertlew búgingi kúnde áhmiyetli másele bolıp tabıladı. K.Karimov poeziyası da XX ásirdiń sońǵı sheregindegi qaraqalpaq poeziyasında ózine tán ornına iye. Sonlıqtan onıń poeziyasın arnawlı túrde úyreniw sheshiliwin kútip turǵan áhmiyetli máselelerdiń biri edi. Usı sebepli biz onıń poeziyasınıń idelıqtematikalıq, janrlıq ózgesheliklerin, qaharman obrazın jasaw jolındaǵı ózine tánligin izertlewdi óz aldımızǵa maqset etip qoyǵan e dik. Izertlew barısında biz tómendegidey juwmaqlarǵa keldik.

Biz ózimizdiń ilimiy-teoriyalıq juwmaqlarımızdı bayan e tpesten burın K.Karimov poeziyasınıń kórkemlik hám jámiyetlik-siyasiy dáreklerine toqtap

ótiwdi maqul kórdik. Sebebi bular onıń poeziyasınıń saǵaları bolıp, shayır poeziyasınıń indviduallıq ózgesheligin belgilewde úlken áhmiyetke iye boldı. Birinshiden, 1960-jıllardıń basına kelip qaraqalpaq poeziyası ádewir tolıstı. Ol

óziniń dástúriy sheńberinen atlap ótip, dúnya poeziyasınıń aldıńǵı dástúrlerin iyelewge qaray úlken adım attı. Buǵan biz I.Yusupov, D.Aytmuratov, Sh.Seyitov, T.Mátmuratov h.t. basqalardıń dóretiwshiligin mısal sıpatında kórsetiwimizge boladı. K.Karimovtıń da milliy poeziyamızda óz soqpaǵın tabıwına onıń dúnya poeziyasınıń aldıńǵı dástúrlerinen úyreniwi úlken áhmiyetke iye boldı. Bunda onıń bir jaǵınan Saadiydiń, A.S.Pushkinniń, A.Bloktıń shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarıwı úlken áhmiyetke iye bolǵan bolsa, ekinshi jaǵınan, qońsılas túrkiy xalıqlar bolǵan ózbek shayırları A.Aripovtıń, E.Vahidovtıń, qazaq shayırı O.Suleymenovtıń, sonday-aq,

80