MD hám PQJ / M.Nızanov povestlerinde qaharman obrazı hám dáwir problemasınıń ashıp beriliwi
.pdf
71
III BAP. M.NÍZANOVTÍŃ POVESTLERINDE QAHARMAN OBRAZÍN JARATÍW USÍLLARÍ
§ 1. Qaharman obrazın jaratıwda kórkem detallardıń áhmiyeti
Málim bolǵanınday, kórkem ádebiyatta ómir shınlıǵı obrazlar járdeminde sáwlelendiriledi. Dóretiwshi ómirdi baqlaydı, baqlaǵan waqıyaların oy-sanasınan
ótkeredi, olardı qayta islep, taǵı janlı ómir túrinde jaratadı. Ómirdegi waqıyahádiyselerdi qayta tiklewde adam obrazı júdá úlken áhmiyetke iye.
Biz kórkem obraz degende, tiykarınan, adam obrazın túsinemiz hám ol
ádebiyatda sheshiwshi orın tutadı. Kórkem ideyalıq joqarı sapadaǵı shıǵarmalarda adamlar obrazı arqalı biz belgili bir dáwir ómiri haqqında keń hám konkret maǵlıwmat alamız.
Rus ádebiyattanıw alımı L.I.Timofeevtiń táriplewinshe «obraz yadıy toqıma járdeminde jaratılǵan hám estetik qádir-qımbatqa iye. Insan ómiriniń» ulıwmalasqan hám konkret kórinisi bolıp sanaladı.1
Ómirdi tipiklestiriwde, onı kórkem súwretlewde, qaharman obrazın hám xarakterin ashıp beriwde, shıǵarmanıń ideyasın súwretlewde, onıń emocional tásirin kúsheytiwde kórkem detallardıń, dialog, monolog, poliloglardıń áhmiyeti
úlken.
M.Nızanov óz shıǵarmalarında bul usıllardı júdá sheberlik penen qollanadı. Bul onıń gúrrińlerinde, povest romanlarında ayqın kórinedi. Ásirese «Aqshagúl» hám «Aqıret uyqısı» povestlerinde bul usıllar óziniń ráńbáreń kórinisin tabadı.
Solay etip, biz detal degende belgili bir shıǵarmanıń ishindegi predmet, belgi, súwretlerdi túsinemiz. Detal, ádette, anıq kózge túsimli hám obrazlı bolıp, súwretlew obektin sintezlestirip, yaǵnıy ulıwmalastırıp kórsetiwge xızmet etedi. Detal kórkem shıǵarmada óz ornın tapǵanda ǵana óz wazıypasın ótey aladı. Ol jazıwshını kóp sózlilikten ádebiy
1 Тимофеев Л.И. Основы теории литературы. М., Просвещение, 1971, 62-бет.
72
sayızlıqtan saqlaydı. Qısqa hám tereń mánilikke erisiw - kórkem detaldıń baslı qásiyeti. Kórkem shıǵarmada, ádette, ráń-báreń detallar qollanıladı: predmet-detal, ruwxıy-mánawiy detal, portretlik detal, sózlik detal hám t.b. Mısalı V.Shekspirdiń
«Otello» tragediyasındaǵı qol oramal, A.Qaharrdıń
«Ánar» gúrrińindegi Ajar, I.Yusupovtıń «Seydan ǵarrınıń gewishi» gúrrińindegi gewish, Sh.Seytovtıń «Shırashılar» povestindegi shıralar qusaǵan detallar – predmet detallar bolıp, olar qaharmanlar táǵdirine úlken rol oynaǵan. Geypara jazıwshılar óz qaharmanlarınıń sóylewin individuallastırǵanda sóz detallardan paydalanadı.
«Aqshagúl» povestinde ushırasatuǵın ayrım detallarǵa dıqqat awdaramız. «Mantı kastryul», «Somsa tabaq», «Mantı», «Somsa» -bul detallar povestiń birinshi qatarlarınanaq oqıwshınıń dıqqatın ózine tartadı. Eń dıqqatqa sazawar jeri ol bárhama hárekette beriledi:
«-Sóychi, kishe, mına kastryuliń janbasımızdı shala pisirdi ǵo, - dep kúldi orınlıqta bir qıyalap zorǵa sıyıp otırǵan jas jigit» (3-bet);
«Ol kún demey, tún demey bawırına basıp úyrenip ketken ıssı mantı qazan menen bir tabaq somsanıń tileginde» (5-bet);
«Gey kúnleri bunıń mantıları menen somsaları talampay bolıp ketedi. Al geyde… Keshte balları qaytıp kelgen awqatlardı ısıtıp jegenine más» (5-bet);
«Aqshagúl ishke kirip, kastryuli menen tabaǵın qarawıldıń qasındaǵı awısıq góne stulǵa qoydı. Jerge qoymaqshı bolıp turdı da, ızǵar tartıp suwıp keter dep oyladı…» (6-bet);
«Hayal biraz suwıyın degen kastryuli menen qolayı tabaǵın qoltıqlap, joldıń Ekinshi tárepine ótti» (8-bet);
«Bar, bar...Barsańáy, bejireymey! – ol eki qolı menen Aqshagúldi keyin qarap iyterip jiberdi. Aqshagúl ekinshi tekshege bir bókselep otırıp qaldı. Qoltıǵındaǵı mantı tolı kastryuli baspaldaqtan tómen qaray kesedey dumaladı. Dáslep bir dumalaǵanda sırtına oralǵan dásturxan sheshildi, soń qaqpaǵı qırlanıp bir jaqqa jumalanıp ketti. Keyin bolsa puwı burqıraǵan ıssı mantılar kartoshkaday jan-jaqqa pıtırlay basladı. Somsa salınǵan tabaq bir tóńkerildi de, tóńkerilgen jerinde turıp qaldı.» (10-bet);
«Aqshagúldiń bir kastryul mantısı dártke aspaytuǵın bolıp qalǵan edi» (10-bet);
«-Mantılarıńdı jıynap alayıq, sadaǵań keteyin, obalı bardı» (10-bet);
«-Qapa bolma, kelin. Sen mına mantılarıńdı arzan girew berip keteber» (11-bet);
«-Aljıǵan aqshash! Appaq awqattı haramǵa zaya qıladı-aw!» (11-bet);
73
«-Bul shirkin, seniń appaq mantıńdı musorǵa aralastırıp qońsı orısına satadı, shoshqaǵa beriw ushın» (11-bet);
«-Házir kelip edim. Bir tabaq somsam bar. Satamanda ketemen» (12-bet);
«Hayal Aqshagúl menen baltamtap aytısıp turatuǵın nashar e mes e di. Dárhál tabaqqa asıldı, ılaqtırmaqshı boldı» (12-bet).
Mine, kórip turǵanımızday kórsetilgen detallardıń hesh biri óziniń tikkeley tuwra mánisinde qollanılmaydı. Olar adamlardıń Aqshagúlge, Aqshagúldiń adamlarǵa, Aqshagúldiń hám basqalardıń olarǵa qatnasın bildiredi. Bul detallar hámme waqıtta hárekette, birinshi bólimdegi barlıq waqıya hádiyseniń adamlar menen bir qatarda qatnasıwshıları.
Mısalı, mantı kastryul marshrut taksidiń ishindegi jigit ushın dálkektiń obekti, Aqshagúl ushın ol eń qádirli múlk hám joldas («mudamı bawırına basıp úyrenip ketken»), Murtlash qarawıl ushın hesh nársege turmaytuǵın, tek Aqshagúldi quwıp salıwǵa sebepshi bolatuǵın zat, ash bolǵan qarıydarlar hám balları ushın ájayıp taǵam, keńsedegi hayallardıń birewi ushın obalı bar nárse, ekinshisi ushın arzan hám haramǵa aylanǵan taǵam (shoshqası bar orısqa satadı), al bazardaǵı orın pulshı hayal ushın ol hesh nársege turmaydı taǵam sıpatında(«ılaqtırmaqshı boldı»). Mantı qazanlar, somsa tabaqlar, mantılar, somsalar birese «ıssı», birese «suwıyın degen», birese «puwı burqıraǵan», birese «appaq», birese «obal», birese «haram», birese «jumalap ketti», «dumalap ketti», «turıp qaldı», «pıtırlay basladı» degenge qusaǵan júdá tásirli hám mánili anıqlamalar járdeminde súwretlenedi.
Bul súwretlemelerdiń eń áhmiyetli jeri sonnan ibarat, biz adamlardıń usı predmetlerge, nárselerge qatnası arqalı olardıń Aqshagúlge múnásibetin kóremiz. Bul jerde tek mantı qazanlar dumalap ketip, ılaqtırılıp, tógilip atırǵan joq, al Aqshagúl hámme jerden quwılıp sırtqa ılaqtırılıp atır, mantılardıń ayrım adamlar ushın qádirsiz bolǵanınday Aqshagúlde qádirsizlenip atır, ayaq astında qalıp atır.
Jazıwshı usı janlı, tásirli detallar arqalı Aqshagúldiń psixologiyalıq dramasın júdá tereń ashıp beredi.
Bunday júdá tereń mánige iye detallar «Aqshagúl» hám «Aqıret uyqısı» povestlerinde júdá kóplep ushırasadı. «Aqshagúl» povestinde bular-palas, kir jip, bosaǵa hám t.b., «Aqıret uyqısı»nda –duwtar, papiros, nan sorpa, sútilmek hám t.b.
Bul detallar povestlerdiń quramında konceptual mazmunǵa iye. Olar qaharmanlardıń psixologiyasın, mákan hám zaman belgilerin tereń ashıp beriwge xızmet etedi. Bular M.Nızanovtıń detallardıń múmkinshiliklerinen júdá orınlı hám utımlı paydalana alatuǵınlıǵınan derek beredi.
74
§ 2. Qaharman obrazın jaratıwda dialog, monolog, poliloglardıń áhmiyeti.
Kórkem shıǵarmadaǵı obrazları óziniń shıǵarmadaǵı ornı hám atqaratuǵın wazıypasına qarap eki túrli boladı. Eger personaj shıǵarma waqıyalarınıń orayında turıp, syujet waqıyaların háreketke keltirse, shıǵarma konfliktiniń sheshiliwinde jetekshi rol oynasa, jazıwshınıń alǵa qoyǵan ideyasın ashıp bere alsa, bunday personj shıǵarmalarınıń bas qaharmanı bolıp esaplanadı. Kópshilik jaǵdaylarda kórkem shıǵarma orayında bir emes, bir-biri menen teń wazıypanı atqaratuǵın bir neshe obrazlar turadı. Bunday obrazlardıń hár qaysısı bas qaharman bolıp esaplana beredi. Eger personaj kórkem shıǵarmanıń orayında turmasa da, qálegen bir tárepi menen jazıwshınıń alǵa qoyǵan ideyasın júzege shıǵarıwǵa, onı toltırıwǵa xızmet qılsa, bunday obrazlar ekinshi dárejeli obrazlar bolıp esaplanadı.
Shıǵarma ushın obraz jaratıwda kórkem obraz tómendegi belgige iye bolıwı kerek: ulıwmalıq, konkretlilik, individuallıq, kórkem toqımadan paydalanıw, súwretlewde tásirsheńlikke erisiw. Bular kórkem obrazdıń belgileri bolıp, olardı hár bir jazıwshınıń obraz jasawdaǵı tiykarǵı quralları dep esaplasaq boladı.
Jazıwshı dúnyanı obrazlar arqalı kóredi. Jazıwshı ushın janlı-jansız zat hám qubılıslardıń hámmesi de obrazlar dúnyası.
M.Nızanov 30 jıldan aslam waqıttan berli qaraqalpaq satirasın rawajlandırıwǵa salmaqlı úlesin qosıp kelmekte.
M.Nızanov shıǵarmalarında satiralıq baǵdar baslı orın iyeleydi. Ol óz shıǵarmalarında qádimgi, ápiwayı awıl adamlarındaǵı bazı bir kemshilikler menen unamsız minez qulıq belgileri, sadalıq penen jeńgeshilik, ápiwayı nárselerdiń de parqına bara almawshılıq, Maqtanshaqlıq, ójetlik, menmenlik penen dańqparazlıq, kisi haqın jewshilik, eki júzlilik, jaǵımpazlıq sıyaqlı illetlerdi, sonıń menen qatar tvorchestvo xızmetkerlerindegi dańq parazlıq, dóretiwshilik túsniktiń, izleniwshiliktiń
75
sayızlıǵı, óz-ózin qaytalawshılıq, bilimsizlik penen insapsızlıq, itibarsızlıq, biypárwalıq sıyaqlı bazı bir ersi qılwalardı kúlki astına alǵan.
Házirgi qaraqalpaq ádebiyatında satira hám yumor janrında erisilgen tabıslar M.Nızanov, S.Jumaǵulovlar atları menen tıǵız baylanıslı.
M.Nızanov haqıyqıy professional satirik jazıwshı dárejesindegi qálem terbetiwshi, shıǵarmaları arqalı tek Qaraqalpaqstanda emes, al qońsı respublikalarda da tanılǵan talant iyesi esaplanadı. Kóplegen gúrriń hám povestleri Qaraqalpaqstan, Ózbekstan gazeta-jurnallarında basıldı, kitap bolıp oqırmanlarına jetip bardı. Komediyalar tek óz teatrımızda ǵana emes al, qońsı respublikalardıń bir qansha teatrlarında saxnalastırıldı. Shıǵarmaları bir neshe tillerge awdarılıp, baspalardan shıqtı. Sonıń ishinde
«Aqshagúl» hám «Aqıret uyqısı» povestleri «Jahon adabiѐti» jurnalında basılıp shıǵıp, pútkil Ózbekstan kitap qumarlarına belgili boldı.
M.Nızanovtıń qáleminen dóregen shıǵarmalardıń «Mushtum», «Ёshlik» jurnalları, «Wzbekiston adabiѐti va sanati» gazetası betlerinde jarıq kórip barıwı onıń milliy prozamızdıń rawajlanıwına salmaqlı úles qosıp atırǵanlıǵınan derek beredi.
M.Nızanovtıń kórkem estetikalıq oylaw dárejesi keń hám biytákrar, pikir júritiw usıl ráńbá-ráń. Jazıwshı alǵa ilgerletiwimizge tosqınlıq etip atırǵan hár qanday kemshilikti tereń ańlap, satiralıq baǵdarda sheberlik penen súwretley aladı.
M.Nızanovtıń satiralıq shıǵarmalarındaǵı eń baslı kózge taslanatuǵın kórkemlik poetikalıq sheberlik, poetikalıq qásiyetlerdiń eń áhmiyetli tárepleriniń biri-bul syujet dúziw hám soǵan sáykes túrdegi ishki konfliktlerdi orınlı tańlaw, syujetlik kompoziyaciyalıq bir tutaslıq penen hár bir shıǵarmasınıń ózine sáykes uzaq yaki qısqa túrdegi sırttan birden-aq kózge taslanatuǵın sulıwlıǵın, poetik gózzalıǵın támiyinlew bolıp tabıladı. Jazıwshınıń geypara shıǵarmaları biraz uzaq syujetlerge qurılǵan
76
bolsa, al onıń ayırım shıǵarmaları júdá qısqa, biraq óziniń ideyalıq estetikalıq hám poetikalıq wazıypaların tolıq atqarǵan bolıp keledi.
M.Nızanov satiralıq obrazlar jaratıwda ádebiy til múmkinshiliklerin, óziniń stiline sáykes keletuǵın, satiralıq ironiyaǵa muwapıq túrdegi sóz hám sóz tirkeslerin júdá ótkir túrde tawıp isletedi. Bul baǵıtta jazıwshınıń ayırım sóz tirkesleri, geypara qısqasha bir gápiniń ózi úlken poetikalıq funkciya atqarıp, ol satirik tipler jaratıwǵa, ulıwma belgili bir dáwir haqıyqatlıǵınıń unamsız táreplerin naqma-naq sáwlelendiriwge tiykarlar jaratadı.
M.Nızanov kewli sergek, ádebiyatımızdıń naǵız jan ashırı sıpatında óziniń qálemlesleri haqqında da ádebiy sın maqalalar jazıw menen de kózge túspekte.
Ádebiyattanıwda obraz túsinigi menen bazıda teń, bazıda parqlı qollanılatuǵın «personaj», «qaharman» túsinikleride bar.
Personaj (latınsha-personal) – shaxs sózinen) ataması kórkem shıǵarmada qatnasıwshı barlıq shaxlarǵa qollanıladı.
Kóbinese shıǵarmadaǵı e pizodik obrazlar-personajlar dep júritiledi. Sol sebepli onıń túsinigi obrazǵa salıstırǵanda tar esaplanadı.
Qaharman degende, dáwjúrek, batırlıǵı menen dańq qazanǵan, mártlik qılıp
ózin kórsetken kisi kóz aldımızǵa kelse de, bul túsinik ulıwma shıǵarmada qatnasıwshı unamlı yaki unamsızlıǵınan qátiy názer hámme shaxslarǵa kóbinese, bas qatnasıwshılarǵa qarata qollanıladı. Sebebi, hár qanday unamsız qaharman da
ádebiy shıǵarmaǵa toqıp-piship kiritiler eken, ol da shıǵarmadaǵı qanday da bir waqıya-hádiyseniń júzege keliwinde tiykarǵı rol oynawı gúmánsız.
Eger obrazdı jańǵaqqa megzecek, xarakter (grekshe character-qásiyet, belgi) sol jańǵaqtıń maǵızı esaplanadı. Sebebi, maǵızda jańǵaqtıń negizi, tirikligi, zárúrligi janı jám. Xarakter jaratıw kórkemliktiń ózek máselesi dep qarawımızdıń mánisi sonda, xarakter kórkem dóretiwshiliktiń júdá kóp elementlerin (syujet kompoziciya, til) ózinde jámleydi, durısraǵı
77
ózine «islewge» májbúr qıladı. Yaǵnıy xarakter shıǵarma mazmunına forma bolsa, xarakterge bolsa syujet, kompoziciya til forma esaplanadı.
Xarakterdiń mazmunın anıqlaytuǵın eki tiykarǵı qásiyeti bar. Birinshisi,
«bul bir shaxstı ekinshi bir shaxstan ajıratıp turatuǵın ádep-
ikramlılıq hám psixologik belgiler birlesliginen ibarat. Ómirde sonday kisilerdi ushıratıw múmkin: qılıp atırǵan bir isine qosa qanday da bir háreketti ádet qılıp alǵan boladı: sóylep atırǵanda murnınıń ushın qısıp qoyadı, ya oylanıp atırǵanda barmaqları menen shashın tarap qoyadı hám taǵı da basqa. Psixologik tárepten bolsa hár bir shaxstıń qanday da bir qásiyeti bórtken boladı: ójet ya basıq, kem gáp ya kóp sóyletuǵın hám.t.b.
Ekinshisi, bul individual belgilerdi de óz ishine alǵan halda málim bir social shárayatta payda bolǵan, jámiyetlik mánige iye bolǵan shax erik jónelisi hám bul erik jónelisiniń shıǵarmadaǵı kórkem sıpatlamasınan ibarat. Tek jámiyetlik sharayat tiykarında júzege shıqqan shaxs erki xarakterdiń shıǵarmada kórkem hám ideyalıq negizin támiyin qıladı.
Xarakter – bul anıq erik jónelisine iye bolǵan, óz is-háreketleri, umtılısları, oy-qıyalları, dúnya qarası, mánáwiyat, máriypatı, minezqulqı menen ajıralıp turatuǵın tolaqanlı shaxslar obrazı esaplanadı.
Xarakter hám onıń psixologiyası analizi ádebiyattıń kámalatı, jazawıshınıń sheberligi dárejesin belgilewshi bas faktor esaplanadı.
Romanda jazıwshı ushın eki dúnyanıń – ruxtıń keshirmelerin sırtqı kórinis, halat hám is-háreketlerde kórinisin súwretlew yaǵnıy dinamik princip tiykarǵı kriteriya esaplanadı.
Psixologizmniń dinamik hám analitik principleri bir-birine qarsıday tuyılsa da, lekin, olardı óz-ara qarsı qoyıw da orınsızdur. Bul principler bazı romanlarda uyǵınlasqan, qosaqlasqan halda kózge taslanadı. Bunday shıǵarmalarda qaharmanlardıń ruwxıy dúnyası olardıń is-háreketleri, sırtqı kórinisleri arqalı sheshiliwi menen bir paytta, sol qaharmanlardıń pikir hám sezimleri dialektikası aǵımı hám rawajlanıwı da beriledi. Bunday
78
romanlarda psixologizmniń bul eki principi dialektik birlikte analiz etiledi. Bul
psixologizmniń sintetik principi esaplanadı.
Polilog- (grekshe polylogos –kóp sóz) shıǵarmada úsh h’ám onnan artıq adamlardıń sóylesiwi sawal-juwapları. Kórkem shıǵarmada monolog h’ám
dialoglar qánshelli áh’miyetli bolsa, polilog ta sonsha áh’miyetli esaplanadı.
–Júdá jaqsı, -dedi Nurjan quwlıq etip. –Erteń stodı esaptan shıǵar, arǵı kúni
qapını … |
|
|
|
|
Arzayım máseleniń tórkinine túsinip, salpausıp qaldı. |
|
|
||
–Qaydan bileyin, -dedi |
áste ǵana. |
–Pul jıynalǵanday |
bolsa |
men |
Amerikaǵa ketkende bolar dep edim. |
|
|
|
|
–Amerikaǵa?! –Nurjan |
shorshıp |
túskendey boldı. |
–Oyaqta |
ne |
dayıńnıń úyi barma? |
|
|
|
|
–«Aksels» baǵdarlaması boyınsha gúzde imtixan boladı, ótip kecem, onınshını soyaqta oqıyman.
–Uan, tu, sri, po …
–Gudbay, gudmonin …
Quwat penen E sen Arzayımdı mazaqlap kúldi.
–Ermeklemeń qızımdı, -dedi Aqshagúl Arzayımnıń kewlin alıp. – Jaqsılıp
tayarlana ber, esabı bolar. |
(74 bet) |
–Apa, noski! |
|
–Apa, kolgotki! |
|
–Apa, keti!
–Hey maması, keshte saǵan sigaret alıp kel dep edim ǵo!
–Meni pushtarlap ǵana alaǵoyıń! –dep jekirinedi ol sońında (6 bet)
–Sen ne dep tursań ózi? –Genjebay ornınan turıp ketti.
–Áne, Genjebay aǵa, -dedi direktor ashıwdan erinleri dirildep.
–Kórdińizbe, maqtawlı balańdı! Bunı kandidat e temen dep qansha juwırdıń!
79
–Maǵan tuwrı qara! –dedi Genjebay Ótemuratqa. Ótemurat ustazı tárepke basın burdı.
–Iras pa usı gáp?!
Ótemurat maqullap bas iyzedi.
–Tfu, aqmaq ekenseń?
–Bunı sudlatıw kerek, -dedi professorlardıń biri.
–Durıs, basqalarǵa sabaq bolsın!
–Bul biziń júzimizge shıqqan shúyel! Kesip taslamasań tamır urıp ketedi. (125 bet)
Dialog –(grekshe dialogos-eki adam ortasındaǵı sáwbet) kórkem shıǵarma tekstindegi eki personaj arasındaǵı sáwbet, soraw-juwap.
–Nege tapsırmanı orınlamadıń?
–Men Gippokratqa ant bergenmen.
–Gippokratıń álle qashan álemnen ótken. Ol antıńnıń juwmaǵın soramaydı. Lekin, biz soraymız.
–Men sizlerge ant bermedim.
–Bermeseńiz, beresiz! Ayda, aytılǵan jaqqa! (53 bet)
–Harma Ábsamet! Endi instituttan qutılıp, arqayın uyqlaytıǵın boldıń-á!
Ózi sirkesi suw kótermey turǵan adamǵa orınsız h’ázil jaǵama? Sonda da ol shıdamlı eken, úndemedi.
–Seniki adamgershilikten bolmadı ǵo –dedi Ótemurat onı jaqtırmay.
–Paxtada adamgershilik degen bolmaydı, h’ázir tek lámgershilik degendi bilemiz. (115 bet)
–Bunı kabırǵańa oylasıp kóreseń, dostım, -dedi biraz únsizlikten
soń
–Qabırǵam Sen. –Ábsamettiń juwabı tayın eken.
–Júr sırtqa shıǵayıq, -dedi Ótemurat stoldıń arqalıǵına japqan
kostyumın alıp. –Hár qırıq bes minuttan taza h’awaǵa shıǵıp alatuǵın ádetim bar edi.
80
–Bul ayditoriya emes ǵoy, -dep kúldi dostı.
–Sonda da …
–Mınańqara, Óteke, seniń menen usı jerde oylasatuǵın gáp bar. Seniń waҝtıń ҝalay?
–Qashan?
–Ulıwm deymen dá, jumıs arasında.
–Túsinbedim. (133 bet)
–Endi bunı ne qılajaqsań? –dedi baǵanaǵı jası úlken h’ayal.
–Qaydam?
–Baylap baǵıp otırǵan malıń joq pa, ya iytiń?
–Yaq.
–Qapa bolma kelin. Sen mına mantılarıńdı maǵan arzan girew berip keteber. Qońsım usınday jem jıynaytuǵın edi, soǵan aparıp bereyin.
–Máyli alaǵoyıń.
–Ne bereyin?
–Kewlińizden shıqqanın. (11 bet)
–Mama búgin bizler ushın sátli kún bolıptı, -dedi Arzayım awqat tolı tabaqtı ortaǵa qoyıp. –Sen jumısqa óttiń, men anglichan tilin úyreniw boyınsha repetitor taptım.
–Oǵan neshe som beredi ekenbiz?
Aqshagúl tólenetuǵın pul kóz aldına kelip shorshıp ketti. Lekin qızına bildirmewge tırıstı.
–Hesh nárse tólemeymiz.
–Ol qanday saqıy aǵayin. Izinde qońırawı joq pa eken áytewir? (51
bet)
Monolog- (grekshe monos-bir h’ám logos-sóz, gáp)- kórkem shıǵarma qah’armanınıń óz-ózine h’ám basqalarǵa qaratılǵan gápi. Monolog dialogtan gápke basqa shaxslardıń aralaspawı menen parıq qıldadı. Ayırım dramatik shıǵarmalarda monolog tamashagóylerge qaratılǵan boladı.