Плотин. - Вторая эннеада. - 2004

είδους. 'Αλλ% είδος μεν ούχ οίον τε· πώς γαρ άνευ ύλης

αναιρεί ουκ αυτόν την μορψην και το είδος δίδοντα ποιών

εαυτό άπειρον είη ούδε απλούν ουδέ ϋλη ετι, δηλον. 'Αλλ ουδέ at ατομοι τάξιν ύλης εξουσιν ai το παράπαν ουκ ουσαι· τμιητόν γαρ παν σώμα κατά παν και το συνεχές δε των σωμάτων και το ύγρόν και το μά) οίον τε άνευ νου έκαστα και ψυχής, ην αδύνατον εξ ατόμων είναι, αλλην τε φύσιν παρά τας ατόμους εκ των ατόμων δημιουργείν ουχ οίον τε, επει και ουδείς δημιουργός ποιήσει τι εξ ουχ ύλης συνεχούς, και μυρία αν λεγοιτο προς ταύτην την ύπόΒ-εσιν και εϊρτηται· διό ενδιατρίβε περιττόν εν τούτοις.

8. Ύίς ουν η μία αυτή και συνεχής και αποιος λεγο­ μένη', Kai οτι μεν μη σώμα, είπερ αποιος, δηλον η ποιότητα εξει. λέγοντες δε πούντων αύτην είναι των αισθητών και ου τινών μεν υλην, προς άλλα δε είδος ουσαν οίον τον πηλόν υλην τω κεραμεύοντι, απλώς δε ουχ υλην ου δη ούτως, άλλα προς πάντα λέγοντες, ούδεν αν αύτη προσάπτοιμεν τη αύτης φύσει, οσα επί τοΐς αισ^ητοίς όραται. Ε/ δη τούτο, προς ταΐς αλλαις ποιότησιν, οΐονχρώμασι και $ερμοτησι και φυχρότησιν, ούδε το κοΰφον ούδε το βόθρος, ού πυκνόν, ουχ ίυραιό αλλ ούδε σχήμα. Ού τοίνυν ούδε μέγεθος· άλλο γαρ το μεγ&ει, άλλο το μεμεγεΒνσμενω είναι, άλλο το σχηματι, άλλο το εσχηματισμενφ. Δε? δε αύτην μ/η σύν^ετον είναι, άλλχ απλούν και εν τι τη αύτης φύσει· ούτω γαρ πάντων έρημος. Κα/ ο μορφην διδούς δώσει και μορφην αλλην ουσαν παρ αύτην και μέγεθος και

222 Плотин. Эннеады. Трактат II. 4

πάντα εκ τών όντων οίον προσφερων ή δουλεύσει τω μεγε^ει αυτής και ποιήσει ουχ ήλίκον £ελε/, αλλ' όσον 7] ΰλη βούλεταιτο δε συντροχάζειν την βούλησιν τω μεγε^ει αύτης πλασματώδες. Ει δε και πρότερον της ΰλης το ποιούν, ταύτη εσται ή ΰλη, τ? πάννη το ποιούν $ελει, και εύάγωγος εις άπαντα· και εις μέγεθος τοίνυν. Μεγε%ς τε ει εχοι, ανάγκη και σχήμα εχειν ώστε ετι μάλλον δύσεργος εσται. "Έπεισι τοίνυν το είδος αύτη πάντα επ" αύτην φερον το δε είδος παν και μεγε%ς έχει και όπόσον αν % μετά του λόγου και ύπο τούτου. Διό και επί τών γενών εκάστων μετά του είδους και το ποσόν ώρισται· άλλο γάρ άνθρωπου και άλλο όρνιθος και όρνιθος τοιουτουί. Οαυμαστότερον το ποσόν τη υλγι άλλο επάγειν του ποιόν αύτη προστ&εναι; ούδε το μεν ποιόν λόγος, το δε ποσόν ούκ, είδος και μετρον και άρ&μός όν.

9. ΐΐώς ούν τις ληφεταί τι τών όντων, ощ μέγεθος έχει; Ή παν όπερ μ/η ταύτόν τω ποσφ· ού γάρ δη το όν και το ποσόν ταύτόν. Πολλά δε και άλλα έτερα του ποσού. 'Ολως δε πάσαν άσώματον φύσιν άποσον $ετεον ασώματος δε και TJ ΰλη. Έπε/ και η ποσότης αύτ<η ού ποσόν, άλλα το μετασχόν αυτής· ώστε και εκ τούτου δηλον, ότι είδος ή ποσότης. *Ως ούν εγενετό τι λ&υκόν παρουσίφ λευκότητος, το δε πεπονηκός το λευκόν χρώμα εν ζωω και τά άλλα δε χρώματα ποικίλα ούκ ήν ποικίλον χρώμα, άλλα ποικίλος, ειβούλει, λόγος, ούτω

την υλην; Ουδαμώς- ούδε γαρ εν όλίγφ συνεσπείρατο· αλλ' έδωκε μέγεθος το ου πρότερον ον, ώσπερ και ποιότητα την ου πρότερον ουσαν.

10. Τ/ ουν νοήσω άμεγευες εν υλη; Τ/ δε νοήσεις αποιον όπωσοΰν; Κα/ τις η νόησις και της διανοίας η επιβολή; Ή αοριστία· ει γαρ τω όμοίω το ομοιον, και τω αορίστω το αόριστον. Αόγος μεν ουν γένοιτο αν περί

δε βουλομενη είναι νόησις ου νόησις, αλλ' οίον άνοια, μάλλον VOBOV αν είη το φάντασμα αυτής και ου γνησιον, εκ Πάτερου ουκ αληθούς καί μετά του έτερου λόγου συγκείμενον. Καί τάχα εις τούτο βλέπων ό Πλάτων νό$ω λογισμω είπε λητττην είναι. Ύίς ουν η αοριστία της ψυχής; τΑρα παντελής άγνοια ως απουσία; Ή εν καταφάσει τινι το αόριστον, καί οίον όφ^αλμω το σκότος υλη ον παντός αοράτου χρώματος, ούτως ουν και ψυχή άφελοΰσα οσα επί τοίς αισ$ητοΐς οίον φως το λοιπόν ουκετι έχουσα όρίσαι όμοιοΰται τη όψει τη εν σκότω ταύτόν πως γινομένη τότε τω ο οίον όρφ. τΑρ' ουν όρφ; 'Ή ούτως ως άσχημοσύνην καί ως αχροιαν καί ως άλαμπες και προσέτι δε ως ουκ έχον μέγεθος· ει δε μη,

224 Плотин. Эннеады. Трактат II. 4

ειδοποιήσει ηδη. "Οταν ουν μηδέν νοη, ου ταύτό τούτο περί φυχψ πά&ος; Ή ου, αλλ* όταν μεν μ/ηδεν, λΑγει μηδέν, μάλλον δε πάσχει ούδεν όταν δε την υλην, ούτω πάσχει πάθος· οίον τύπον του άμορφου· επεί και όταν τα μεμορφωμενα και τα μεμεγεΒνσμΑνα νοη, ως σύνθετα νοεί· ως γάρ κεχρωσμένα και όλως πεποιωμενα. Το όλον ουν νοείκαί το συνάμφωκαι εναργής μεν η νόησις η η αϊσ&ησις των επόντων, αμυδρά δε η του υποκείμενου, του άμορφουου γαρ είδος. 'Ό ουν εν τω όλω και συνθέτω λαμβάνει μετά των επόντων άναλΰσασα εκείνα και χωρίσασα, ο καταλείπει 6 λόγος, τούτο νοεί άμυδρώς άμυδρόν καί σκοτεινώς σκοτεινόν καί νοεί ου νοούσα. Καί επειδή ουκ εμεινεν ούδ" αύτη η υλη άμορφος, άλλ" εν τοις πράγμασίν εστί μεμορφωμενη, καί η φυχη ευθέως επέβαλε το είδος των πραγμάτων αύτη αλγοΰσα τω άορίστω, οίον φόβω του εξω των όντων είναι καί ουκ άνεχομενη εν τω μπ\ οντι επιπολύ εστάναι.

11. Καί τι δει τίνος άλλου προς σύστασιν σωμά­ των μετά μέγεθος καί ποιότητας άπάσας; Ή του υποδεχόμενου πάντα. Ούκουν 6 όγκοςει δε 6 όγκος, μέγεθος δηπου. Ε/ δε άμεγε^ες, ούδ" όπου δεξεται έχει. 'Αμεγε$ες δε όν τι αν συμβόλλοιτο, ει μάμε εις είδος καί το ποιον μ/ητε εις την διάστασιν καί το μέγεθος, ό δη παρά της ύλης δοκει, όπου αν η, ερχεσ^αι εις τά σώματα; 'Όλως δε ωσπερ πράξεις καί ποιήσεις καί χρόνοι καί κινήσεις ύποβολην ύλης εν αύτοίς ουκ έχοντα

εστίν εν τοις ούσιν, ούτως ούδε τα σώματα τα πρώτα ανάγκη ύλην εχειν, αλλά όλα έκαστα είναι α εστί ποικιλώτερα οντά μίξει τη εκ πλειόνων ειδών την σύστασιν έχονταώστε τούτο το όψΑγε^ες ύλης όνομα κενόν είναι. Πρώτον μεν ούν ουκ ανάγκη το ύποδεχόμ^νον ότιουν ογκον είναι, εάν μυ) μεγε&ος ηδη αύτω παρη- έπε/ και η φυχη πάντα δεχόμενη ομού έχει πάνταει δε μέγεθος αύτη συμβεβηκος ην, εσχεν αν έκαστα εν μεγε$ει. Ή δε ϋλη διά τούτο εν διαστηματι α δέχεται λαμβάνει, ότι διαστήματος εστί δεκτική- ώσττερ και τά ζώα και τά φυτά μετά του μεγε3ύνεσ$αι και το ποιον άντιπαρωγόμενον ισχει τω ποσώ και συστελλομενου συσταλείη αν. Ε/ δ* ότι προϋπάρχει τι μέγεθος εν τοις τοιούτοις ύποκείμενον τω μορφοΰντι, κάκεΐαπαιτεί, ουκ όρ$ώς· ενταύθα γαρ η ύλη ούχη απλώς, αλλ" η τούτουτην δ* απλώς δείκαϊ τούτο παρ άλλου εχειν. Ού τοίνυν ογκον δεΐ είναι τον δεξόμενον το είδος, αλλ' ομοΰ τω γενέσθαι ογκον και την αλλην ποιότητα δεχεσ^αι. Κα/ φάντασμα μεν εχειν όγκου ως επιτηδειότη^τα τούτου ώσπερ πρώτην, κενόν δε ογκον. "0$εν τινές ταύτόν τω κενώ την ύλην είρηκασι. Φάντασμα δε όγκου λέγω, ότι και η φυχη ούδεν έχουσα όρίσαι, όταν τη υλη προσομιλη, εις άοριστίαν χει εαυτην ούτε περιγράφουσα ούτε εις σημειον ιεναι δυνάμενηηδη γάρ ορίζει. Δ/ό ούτε μέγα λεκτέον χωρίς ούτε σμικρόν αυ, άλλα μέγα και μικρόν καΐ ούτως όγκος και άμεγε^ες ούτως, ότι ύλη όγκου και συστελλόμενον εκ του μεγάλου επί το σμικρόν και

226 Плотин. Эннеады. Трактат II. 4

εκ του σμικρού επί το μέγα οίον ογκον διατρέχεικαι η αοριστία αυτής 6 τοιούτος όγκος, υποδοχή μεγέθους εν αύτηεν δε φαντασιφ εκείνως. Κα/ γαρ των μεν άλλων άμεγ&ων οσα ε/δη ώρισται εκαστονώστε ουδαμ/η έννοια ογκον η δε αόριστος ούσα και μτηπω στάσα παρ αυτής επί παν εΐδος φερομένη δευρο κάκεΐσε και πάντη εύάγωγος ούσα πολλή τε γίνεται τη επί πάντα αγωγή και γενέσει και εσχε τούτον τον τρόπον φύσιν όγκου.

12. Συμβάλλεται ουν τα μέγιστα τοις σωμασι - τά τε γάρ εί&η των σωμάτων εν μεγεΒ'εσι. Περ/ δε μέγεθος ουκ αν εγενετο ταύτα, αλλ' *η περί το μεμεγε$νσμενον ει γάρ περί μέγεθος, ου περί υλην, ομοίως αν άμεγε^η και ανυπόστατα *ην *η λόγοι μόνοι αν 'ήσαν ούτοι δε περί φυχην καί ουκ αν ην σώματα. Αεί ουν ενταύθα περί εν τι τά πολλάτούτο δε μεμεγε^υσμένον τούτο δε έτερον του μεγέθους. Έπε/ καί νυν όσα μίγνυται τω υλην εχειν εις ταύτόν έρχεται καί ου δείται άλλου του περί о, от/ εκαστον των μιγνυμενων <ηκει φερον την αυτού υλην. Δε/τα/ δε [όμως] καί ως ενός τίνος του Βεζομενου *η αγγείου η τόπου- ό δε τόπος ύστερος της ύλης και των σωμάτων, ώστε πρότερον αν δέο/το τα σ-ώματα ύλης. Ούδε, от/ ai ποιήσεις καί ai πράξεις άυλοι, δ/α τούτο καί τά σώματα· σύνθετα γάρ τά σώματα, ai δε πράξεις ου. Καί τοις πράττουσιν <η υλη όταν πράττωσι το υποκείμενον δ/'δωσ/ μένουσα εν αυτοϊς, εις το πράτ­ τε/ι/ ούχ αυτήν δ/δωσ/ν ουδέ γάρ οι πράττοντες τούτο

ταΐς πράξεσιν. Έστ/ τοίνυν άνωγκαΐον η ύλη και τη ποιότητι και τω μεγε$ει· ώστε και τοις σώμασι· και ου κενόν'όνομα,αλλ' εστί τι ύποκείμενον καν άόρατον καν άμεγε$ες υπάρχω. Ή ούτως ουδέ τάς ποιότητας φησομεν ουδέ το μέγεθος τω αύτω λόγω· εκαστον γαρ των τοιούτων λεγοιτο αν ούδεν είναι εαυτού μόνον λαμβανόμενον. Ε/ δε ταύτζα 'εστί καιπερ άμυδρώς όν εκαστον, πολύ μάλλον αν εϊη ύλη, καν μη εναργής ύπάρχη αιρετή ούσα ου ταΐς αίσ&ησεσιν ούτε γαρ όμμασιν, άχρους γάρ· ούτε άκοη, ου γαρ φόφος· ούδε χυμοί, διό ούδε ρίνες ούδε γλώσσα. ΤΑρ" ούν άφη; Ή ού, ότι μηδέ σώμα· σώματος γαρ η άφη, ότι η πυκνού η ουραίου, μ&λακου σκληρού, υγρού ξηρούτούτων δε ούδεν περί την ύλην αλλά λογισμώ ουκ εκ νου, αλλά κενώς· διό και νό$ος, ώς είρηται. 'Αλλ' ούδε σωματότης περί αύτην ει μεν λόγος η σωματότης, έτερος αύτης· αύτη ούν άλλο· ει δ" ηδη ποιησασα και οίον κρα&εΊσα, σώμα φανερώς αν εϊη και ούχ ύλη μόνον.

13. Ε/ δε ποιότης τις το ύποκείμενον κοινή τις ούσα εν εκάστω τών στοιχείων, πρώτον μεν τις αύτη λεκτεον. 'Υϊπειτα πώς ποιότης ύποκείμενον εσται; ΥΙώς δε εν άμεγε^ει ποιόν $εωρη$ησεται μη έχον ύλην μηδέ μέγεθος; "Χίπειτα ει μεν ώρισμενη η ποιότης, πώς ύλη;

228 Плотин. Эннеады. Трактат II. 4

Εί Κ αόριστον τι, ου ποιότης, αλλά το ύποκείμενον και *η ζητούμενη υλη. Τι ουν κωλύει αποιον μεν είναι τω των άλλων μτηδεμιας τη αυτής φύσει μετεχειν, αύτω δε τούτω τω μπ)δεμιάς μετεχειν ποιον είναι ιδιότητα πάντως τινά εχουσαν και των άλλων Βιαχρερουσαν, οίον στερ^ησίν τίνα εκείνων; Καί γάρ ο εστερημΑνος ποιοςοίον ο τυφλός. Εί ουν στερησις τούτων περί αύτην, πώς ού ποια; Ει δε καί όλως στερησις περί αύτην, ετι μάλλον, ει γε δη και στεζ/ησις ποιον τι. Ό δη ταίΐτα λέγων τι άλλο *η ποια καί ποιόττητας πάντα ποιεί; "Ωστε και *η ποσόττης ποιότης αν ενη καί η ουσία δε. Ει δε ποιόν, πρόσεστι ποιότης. Γελοΐον δε το έτερον του ποιου και μ/η ποιον ποιον ποιείν. Ει δ\ οτι έτερον, ποιόν, ει μλν αύτοετερότης, ού& ως ποιόν επει ούδ* *η ποιότης ποια' εί δ' έτερον μόνον, ούχ εαυτή, αλλ' έτερότητι έτερον καί ταυτότψΊ ταύτόν. Ούδε δη ή στερηησις ποιότης ούδε ποιόν, αλλ' ερημιά ποιότητος η άλλου, ως η άφοφία ού φόφου ni} ότουοΰν άλλουάρσις γαρ η στερησις, το δε ποιόν εν καταφανεί. Ή τε ίδιότης της ύλης ού μορφήτω γαρ μ/η ποια είναι μ/ηδ" είδος τι εχεινάτοπον δη, ότι μη ποια,, ποιάν λέγειν και ομοιον τω, οτι αψΑγε^ες, αύτω τούτω μΑγε&ος εχειν. 'Εστίν ουν Ύ] ίδιότης αύτης ούκ άλλο τι nij όπερ εστί, και ού πρόσκειται η ίδιότης, αλλά μάλλον εν σχεσει τη προς τα άλλα, ότι άλλο αυτών. Κα/ τα μλν άλλα ού μόνον άλλα, άλλα καί τι εκαστον ως ε/δος, αυτή δε πρεπόντως αν λεγοιτο μόνον άλλοτάχα δε άλλα, Ίνα μη τω «άλλο» ενικώς όρίσγις, άλλα τω «άλλα» το αόριστον ένδε/'ξτ}.

14. 'Αλλ' εκείνο ζητητεον, πότερα στερησις, η περί αύτης η στερησις. Ό τοίνυν λέγων λόγος ύποκειμενω μλν εν άμφω, λόγω δε δύο, δίκαιος ην δώάσκειν και τον λόγον εκατερου όντινα δει άποδιδόναι, της μεν ίίλιτς ος όριείται αύτην ουδέν προσατττόμ&νος της στερήσεως, της τε αύ στερήσεως ωσαύτως. Ή γαρ ούδετερον εν ούδετερω τω λόγω η εκάτερον εν εκατερω η θάτερον εν $ατερω μόνον οποτερονοΰν. Ει μλν ουν εκάτερον χωρίς και ουκ επιζητεί ούδετερον, δύο εσται άμφω και η ύλη έτερον στερήσεως, καν συμβεβηκη αύτη η στερησις. Δεΐδ* εν τω λόγω μηδέ δυνόίμει ενορα/&αι $άτερον. Ε/ δε ώς η ρις η σιμή και το σιμόν, και ούτω διπλούν εκάτερον και δύο. Ει δε ώς το πυρ και η ^ερμ,ότης, εν μεν τω πυρι της $ερμάτητος ούσης, εν δε τη Β-ερμότητι ου λαμβανομένου του πυρός, και η ύλη ούτω στερησις, ώς το πυρ Э-ερμόν, οίον είδος αύτης "εσται η στερησις, το δ" ύποκείμενον άλλο, ο δει την ύλην είναι. Kai ούδ* ούτως εν. 'Αρα ουν ούτως εν τω ύποκειμενω, δύο δε τω λόγω, της στερήσεως ου σημαινούσης τι παρειναι, αλλά μ/η παρεΐναι, και οίον άπόφασις η στερησις των όντων; ώσπερ αν ει τις λεγοι ουκ ον, ου γαρ προστί$ησιν η άπόφασις, αλλά φησιν ουκ είναι· кал ούτω στερησις ώς ουκ ον. Ε/ μεν ουν ουκ ον, οτι μη το όν, αλλ' άλλο ον τι εστί, δύο οι λόγοι, ό μεν του υποκείμενου άπτόμενος, ό δε της στερήσεως την προς τα άλλα σχεσιν δηλών. " Η ό μεν της ύλης προς τα άλλα και ό του υποκείμενου δε προς τά άλλα, ό δε της στερήσεως ει το αόριστον