Творчасць Змітрака Бядулі для дзяцей

1. Рэалістычныя апавяданні З. Бядулі аб лёсе дзяцей «Пяць лыжак зацiркi», «Малыя дрывасекi», «Велiкодныя яйкi», «Дзе канец свету?» і інш. Глыбіня псіхалагічнага аналізу ў творах.

2. Паэзія З. Бядулі для маленькага чытача. Гармонія чалавека і прыроды.

3. Беларускі фальклор у творчасці пісьменніка. Аналіз празаічных казак.

4. Алегарычны сэнс вобразаў і сітуацый у казцы «Мурашка Палашка».

5. Змястоўнасць жанравай формы і адметнасць вобразнай сістэмы аповесці-казкі З. Бядулі «Сярэбраная табакерка».

літаратура:

1. Бядуля, Змітрок // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мн., 1996. – С. 392–393. – Т. 3.

2. Бядуля, Змітрок // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. – Мн., 1994. – С. 159–161. – Т. 2.

3. Бядуля, Змітрок // Беларусь : энцыклапедычны даведнік. – Мн., 1995. – С. 139.

4. Бядуля, Змітрок // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. Мальдзіса. – Мн., 1992. – С. 451–467. – Т. 1.

5. Кульбянкова, І. М. Эвалюцыя лірычнай творчасці Змітрака Бядулі: ідэйна-тэматычны і вобразны аспекты : метадычны дапаможнік / І. М. Кульбянкова. – Магілёў, 2004. – 46 с.

6. Лашкевіч, В. А. Змітрок Бядуля – дзецям / В.А. Лашкевіч. – Мінск : Універсітэцкае, 1986. – 110 с.

7. Марціновіч, А. У душы… міласць да краю свайго: (пра дзяцінства З. Бядулі) / Алесь Марціновіч // Родная прырода. – 1993. – № 3. – С. 24–25.

8. Навуменка, І. Я. Змітрок Бядуля / І.Я. Навуменка. – 2-е выд. – Мінск : Беларуская навука, 2004. – 227 с.

Янка Маўр – дзецям

1. Старонкі жыцця Янкі Маўра паводле аўтабіяграфічнай аповесці «Шлях з цемры». Вучоба ў семінарыі. Праца настаўнікам. Шматграннасць таленту пісьменніка.

2. Навукова-пазнавальная аповесць «Чалавек ідзе». Апісанне клімату, жывёльнага і расліннага свету, жыцця першабытных людзей. Навуковае і мастацкае ў творы.

3. Лёс дзяцей у апавяданнях Янкі Маўра 20-х гадоў «Слёзы Тубі», «Незвычайная прынада», «Лацароні». Роля эпілогаў у раскрыцці ідэйнага зместу твораў. Майстэрства мастацкай дэталі ў творах.

4. Пазнавальнае значэнне прыгодніцкай аповесці «У краіне райскай птушкі». Вобразы галоўных герояў. Мастацкія асаблівасці твора.

5. Праблематыка аповесці «Сын вады». Вобраз Манга. Элементы прыгодніцтва, займальнасць сюжэта.

6.Творчая распрацоўка сюжэта рабінзанады ў аповесці «Палескія рабінзоны». Традыцыі «Палескіх рабінзонаў» у сучаснай літаратуры.

7. Псіхалагічныя апавяданні Янкі Маўра 30-х гадоў і пасляваеннага часу («Шчасце», «Падарожжа вакол дома», «Завошта», «Максімка»). Вобразы дзяцей у іх.

літаратура:

1. Грахоўскі, С. «Мудрэц з душою хлапчука» //www.grahouski.org/ (Успаміны. Публіцыстыка)

2. Гурэвіч, Э.С. Янка Маўр // Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя : У 4 т. – Мн, 1999. – С. 747–770. – Т. 2.

3. Гурэвіч, Э. С. Янка Маўр : Нарыс жыцця і творчасці / Э. С. Гурэвіч. – 2-е выд., дапрац. изд. – Мінск : Беларуская навука, 2004. – 148 с.

4. Маўр Янка // Беларускія пісьменнікі (1917–1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. – 653 с.: іл.

5. Маўр Янка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мінск : БелЭн, 1992–1995.

6. Миронов А. Дед Мавр / А. Миронов. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1979. – 168 с.

7. Яфімава, М. Б. Цэлы свет – дзецям : Творч. партрэт Я. Маўра / М.Б. Яфімава – Мн, 1983.

Алесь Якімовіч – дзецям

1. Ідэйна-тэматычны змест, праблематыка апавяданняў пісьменніка.

2. Тэма Вялікай Айчыннай вайны ў прозе Алеся Якімовіча.

3. Майстэрства А. Якімовіча як казачніка. Аналіз казак «Каваль Вярнідуб», «Казка пра смелага вожыка» і інш.

4. Аповесці А. Якімовіча пра мінулае («Базылёў курган», «Адкуль ліха на свеце», «Кастусь Каліноўскі» і інш.)

літаратура:

1. Беларуская ССР: карот. энцыкл. – Мн, 1987. – С. 692. – Т.5.

2. Беларускія пісьменнікі: біябібліягр. слоўн. – Мн, 1995. – С. 473. – Т. 6.

3. Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. – Мн, 1987. – С. 681. – Т. 5.

4. Якімовіч, Алесь // Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. – Мнінск. : Мастацкая літаратура, 1994. – 653 с.: іл. 

У. Дубоўка –дзецям

1. Літаратурная казка і яе суадносіны з народнай.

2. Творчае асваенне У.Дубоўкам традыцый вуснай творчасці народаў свету. Маральна-этычная праблематыка. Філасафічнасць зместу.

3. Творчасць У. Дубоўкі для дзяцей. Гуманістычная накіраванасць, маральна-этычная праблематыка вершаваных казак «Як Сінячок да сонца лётаў», «Чые рукі прыгажэйшыя», «Хто дужэйшы?», «Цудоўная знаходка», «Як унук дзеду дапамог» і інш. Асаблівасці паэтыкі.

4. Маральна-этычная праблематыка казак У. Дубоўкі «Праўдзівы хлопчык», «Сквапныя мядзведзікі», «Пузыр, Саломіна і Лапаць», «Айога», «Вожыкаў суд», «Казка пра зачараваную Лілю», «Кветкі – Сонцавы дзеткі» і інш. Асаблівасці паэтыкі. Афарыстычныя выслоўі, іх павучальны сэнс.

5. Тэма «чалавек і прырода» ў аповесцях У. Дубоўкі «Як Алік у тайзе заблудзіўся», «Жоўтая акацыя», «Ганна Алелька». Асаблiвасці падачы пазнавальнага матэрыялу.

літаратура:

1. Бугаёў, Д. Уладзімір Дубоўка / Д. Бугаёў. – Мн, 1965.

2. Дубоўка, Уладзімір // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса; рэдкал. : І. Э. Багдановіч [і інш.]. – Мн, 1993. – С. 378–384. – Т. 2. 

3. Дубоўка, Уладзімір Мікалаевіч // ЭГБ – Т. 3.

4. Лойка, А. Пясняр высокіх дум і глыбокіх пачуццяў / А. Лойка, Ю. Пшыркоў // На высокай хвалі. – Мн, 1980.

М. Танк–дзецям

1. Тэматыка і праблематыка твораў М. Танка для дзяцей. Вершаваная апрацоўка матываў народных легенд і паданняў, творы з уласна аўтарскім сюжэтам. Метафарычнасць, казачная асацыятыўнасць, нацыянальны каларыт паэзіі М. Танка. Паэтычная апрацоўка Максімам Танкам народных казак «Конь i Леў», «Галiнка i верабей», «Ехаў казачнiк Бай», «Журавель i чапля» і інш., маральна-этычныя праблемы ў творах.

2. Творчасць Максіма Танка для дзяцей. Ідэя жыватворнай сілы мастацтва ў «Казцы пра Музыку», услаўленне смеласцi i самаахвярнасцi ў казцы «Сказ пра Вяля».

3. Маральна-этычныя праблемы і прыёмы іх увасаблення ў казках Максіма Танка «Мухамор», «Жук і Слімак», «Казка пра Мядзведзя», «Сярод лясоў наднёманскіх» і інш., праблемы таварыскасцi, сцiпласцi ў іх.

4. Спалучэнне рэальнага i неверагоднага, напаўненне традыцыйнага казачнага сюжэта сучасным зместам – «Быліна пра касмічнае падарожжа Мураша Бадзіні» Максіма Танка. Асаблівасці «Лемантара».

літаратура:

1. Арочка, М. Максім Танк: Жыццё ў паэзіі / М. Арочка. – Мн, 1984.

2. Бугаёў, Д. Паэзія Максіма Танка. – 2-е выд., выпр. і дап.  / Д. Бугаёў. – Мн, 2003.

3. Калеснік, У. Максім Танк: Нарыс жыцця і творчасці / У. Калеснік. – Мн, 1981.

4. Рагойша, В. Паэтыка Максіма Танка. / В. Рагойша. – Мн, 1968.

5. Танк, Максім // Беларускія пісьменнікі : Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мінск. : БелЭн, 1992–1995.

Васіль Вітка – дзецям.

1. Вершаваныя жанры дзіцячага фальклору (калыханкі, пацешкі, лічылкі, загадкі, скорагаворкі) у апрацоўцы Васіля Віткі (зб. «Дударык», «Чытанка-маляванка», «Ладачкі-ладкі»). Асаблівасці паэтыкі твораў.

2. Жанр казкі ў творчасці В. Віткі. Выкарыстанне народных матываў, сюжэтаў, вобразаў, моўна-выяўленчых сродкаў. Выхаваўчае значэнне казак «Вавёрчына гора», «Буслінае лета», «Казка пра цара Зубра».

3. Майстэрства Васіля Віткі як апавядальніка. Маральна-этычная праблематыка твораў «Трывога ў Ельнічах», «Стасева падарожжа», «Абнова», «Зайчык-вадалаз», «Першая пяцёрка». Вобразы дзяцей у іх.

4. Васіль Вітка аб праблемах выхавання дзяцей у кнігах «Дзеці і мы», «Урокі», «Азбука душы», «Дом, дзе жывуць словы». Васіль Вітка і ідэі наватарскай педагогікі. Агляд кнігі «Урокі роднага слова».

літаратура:

1. Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : даведнік / склад. А. Гардзіцкі. – Мн, 1994.

2. Гілевіч, Н. Талент удзячны Бацькаўшчыне // Гілевіч Н. // У гэта веру. – Мн, 1978.

3. Лынькоў, М. Шукальнiк запаветнага слова // Маладосць. – 1961 – № 5.

4. Пicьменнiкi Савецкай Беларусi. Кароткi бiябiблiяграфiчны даведнiк. – Мн, 1970.

Творчасць Алены Васілевіч.

1. Маральна-этычная праблематыка апавяданняў А. Васілевіч. Гуманістычныя матывы творчасці Алены Васілевіч.

2. Вобразы дзяцей, раскрыццё іх унутранага свету ў апавяданнях «Вернісаж», «Сябры», «Геша», «Браты-артысты», «Бабуліны кватаранты», «Калінавая рукавічка».

3. Тэматычныя, праблемныя, жанравыя асаблівасці тэтралогіі «Пачакай, затрымайся…». Псіхалагічнае майстэрства аўтара.

літаратура:

1. Беларускія пісьменнікі: 1917–1990. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. 

Эдзі Агняцвет

1. Тэматычная і жанравая шматстайнасць творчасці Эдзі Агняцвет: кнігі «Мы сур'ёзныя, мы вясёлыя», «Доктар Смех», «Ад зярнятка да вясёлкі», «Хто пачынае дзень?», «На двары алімпіяда», «Рэчка, рэчанька мая», «Хай часцей смяюцца дзеці», «Пад сінім небасхілам».

2. Паэтызацыя працы. Тэма аховы прыроды. Сатырычна-гумарыстычныя вершы. Разнастайнасць адценняў камічнага: ад мяккага гумару да самакрытычнай іроніі. Высокая арганізацыя паэтычнага радка, меладычнасць вершаў паэтэсы.

3. Тэма Вялікай Айчыннай вайны ў творчасці Эдзі Агняцвет. Выступленні Эдзі Агняцвет па праблемах развіцця дзіцячай літаратуры.

4. Тэматычная і жанравая разнастайнасць творчасці Эдзі Агняцвет: паэтызацыя працы; тэма дружбы і міру; тэма экалогіі; сатырычна-гумарыстычныя вершы.

літаратура:

1. Агняцвет, Эдзі // Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. – 653 с.: іл.

2. Агняцвет, Эдзі // Беларускія пісьменнікі : Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мінск : БелЭн, 1992–1995. – Т. 1.

Паэзія Артура Вольскага

1. Наватарскія пошукі ў галіне тэм і жанраў. Спалучэнне паэзіі, прозы і драматургіі ў творах паэта.

2. Вобраз Беларусі ў кнізе «Ізумрудавы горад, дзе ты?..»

3. Артур Вольскі – майстар пейзажнай лірыкі.

4. Гумарыстычныя вершы паэта. Алегарычнае і павучальнае ў творах.

5. Тэма хлеба як чалавечай каштоўнасці (кніга «Хлеб – усяму галава»),

6. Асаблівасці азбукі «Ад А да Я – прафесія мая».

7. Наватарскiя пошукi А. Вольскага ў галiне тэм i жанраў. Аналiз кнiг «Чарнiчка», «Лясныя мастакi», «Еду ў госцi да слана», «Карусель», «Адэльчыны ручнікі». Спалучэнне паэзii, прозы i драматургii ў творах А. Вольскага.

літаратура:

1. Вольскі Артур // Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. – 653 с.: іл.

2. Вольскі, Артур // Беларускія пісьменнікі : Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. – Мінск : БелЭн, 1992–1995. – Т. 1.

3. Стэльмах, Д. Тэатр – яго родны дом (пра Артура Вольскага) // Беларускі рэспубліканскі тэатр юнага гледача. – 2009. – 23 верасн. – Эл.рэсурс beltuz.by

Паэзія Ніла Гілевіча

1. Творчасць Ніла Гілевіча для дзяцей.

2. Займальнасць, мастацкая дасканаласць загадак (зб. «Сіні домік, сіні дом», «Загадкі»).

3. Свет прыроды і дзяцінства ў вершах «Вітаю вясну», «Дождж-грыбасей», «У лузе», «Зімой у лесе» і інш. (зб. «Дождж-грыбасей», «Калі рана ўстанеш», «Добры чалавек»).

Рыгор Барадулін

1. Жанравая разнастайнасць паэзіі Р. Барадуліна. Здольнасць паэта «гуляць словам і ў слове», уменне віртуозна карыстацца гукапісам як адметныя рысы яго творчасці.

2. Лірычнасць пейзажных замалёвак.

3. Традыцыі фальклору і наватарскія пошукі паэта ў жанры казкі.

4. Асаблівасці азбукі Р. Барадуліна («Азбука не забаўка», «Азбука – вясёлы вулей»).

5. Гумар, сатыра, іронія, каламбур, неалагізм у паэзіі Р. Барадуліна.

літаратура:

1. Барадулін, Рыгор // Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. – 653 с.: іл.

2. Барадулін Рыгор // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. – Мінск : БелЭн, 1992–1995. – Т.1. – С. 210–235

3. Гісторыя беларускай літаратуры XX стагоддзя: у 4 т. / Рыгор Барадулін рэдкал. У. В. Гніламёдаў і інш. – Мн., 2002. – Т. 4. Кн. 1. С. 594–619.

4. Бельскі А. Рыгор Барадулін // Беларуская літаратура: дапам. для вучняў 11-га кл. / А. Бельскі. – Мн, 2009. – С. 120–131.

5. Бечык, В. Свет увесь жывы табой… / В. Бечык // Перад высокаю красою… – Мн, 1984.

6. Гарэлік, Л. Зямля бацькоў дала мне права / Л. Гарэлік. – Мн, 1983.

7. Дуброўскі, А. Паэтыка Рыгора Барадуліна: рытмічная арганізацыя верша / А. У. Дуброўскі. – Мн, 2006 – 128 с.

8. Лойка, А. Па законах таленту / А. Лойка // Паэзія і час. – Мн, 1981.

9. Бельскі, А. Магія радка / А. Бельскі // Краса і смутак : дапаможнік для настаўнікаў / А. Бельскі. – Мн, 2000. – С. 128–131.

4. Стральцоў, М. Ад маладзіка да поўні / Р. Барадулін // Выбраныя творы. – Мн, 1984. – Т. 1.

Павел Місько

1. Жанр казкі ў творчасці П. Місько (кн. «Прыйдзі дзень-залацень»)

2. Выхаваўчы патэнцыял апавяданняў П. Місько «Добры чалавек», «Лясныя дарункі» і інш.

3. Пазнавальны характар і паэтыка аповесцяў П. Місько «Прыгоды Бульбобаў» і «Эрпіды на планеце Зямля».

літаратура:

1. Андраюк, С. Жыць чалавекам / С. Андраюк. – Мн, 1983.

2. Савік, Л. Каб не астыла цяпло зямлі / Л. Савік. – Мн, 1984.

Уладзімір Ліпскі

1. Свет дзяцінства ў апавяданнях У. Лiпскага (зб. «Рыгоркавы прыгоды», «Марынчына казка», «Каралева белых прынцэс» і інш.). Псіхалагізм, жыццёвасць сітуацый, адметнасць вобразаў.

2. Арыгiнальныя сюжэты, казачная плынь, прыгоднiцкiя элементы ў аповесцях У. Лiпскага. Элементы гульні ў казцы-забаўлянцы «Вясёлая азбука».

літаратура:

1. Ліпскі, У. Янкаў вянок: дзецям пра Янку Купалу / У. Ліпскі. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2009. – 221, [1] с.

2. Ліпскі, У. Азбука жыцця: кніга для дзяцей / У. Ліпскі. – Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2010. – 207 с.

3. Ліпскі, У. Усе мы – радня: аповесць, апавяданні / Уладзімір Ліпскі. – Мінск: Мастацкая літаратура, 2010. – 349, [1] с.

4. Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : даведнік / склад. А. Гардзіцкі. – Мн., 1994. 

Георгій Марчук

1. Тэматычная разнастайнасць казак Г. Марчука («Чужое багацце», «Мядзведзь», «Добрае сэрца» і інш.).

2. Аналіз п’ес для дзяцей, сувязь з фальклорам, наватарства.

літаратура:

1. Беларускія пісьменнікі (1917–1990) : Даведнік / Георгій Марчук – Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. – С. 369–370.

2. Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / Георгій Васільевіч Марчук – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2003. – Т. 2. – С. 88.

Дзіцячая літаратура на сучасным этапе

1. Пошукі агульначалавечых каштоўнасцей у прозе для дзяцей другой паловы 60-х–80-х гг. Сучасны літаратурны працэс.

2. Паказ узаемаадносін чалавека і прыроды ў апавяданнях для дзяцей («Сняжок і Волечка», «Ліпа і клёнік» Янкі Брыля, «Бабка Адарка» Б. Сачанкі, «Наш сакрэт», «Расце дрэўца», «Жыві, сабе, зайчык» П. Кавалёва).

3. Выхаваўчае значэнне апавяданняў Б. Сачанкі «Хлеб», «Кошык малін», «Насцечка».

4. Адвечныя матывы дабра і справядлівасці, чалавечай спагады ў апавяданнях В. Гарбука «Горад без папугайчыкаў», «Не было б і сонца», «Мабыць, таму», «Такіх кветак не бывае».

5. Праблемы фарміравання дзіцячай псіхалогіі, пераемнасці пакаленняў у кнізе У. Юрэвіча «Нястрашны страх».

6. Гісторыя, народ, Радзіма ў кнігах «Зямля пад белымі крыламі», «Белавежская пушча» У. Караткевіча, «Зямля бацькоў нашых» Я. Пархуты. У. Караткевіч – казачнік («Жабкі і чарапаха», «Кацёл з каменьчыкамі» і інш.).

7. Народныя iдэалы дабрынi, сумленнасцi, прыгажосцi ў вершах, казках Васіля Зуёнка (кн. «Хата, поўная гасцей», «Сонечны клубочак», «Рэха»).

8. Жанравая і тэматычная разнастайнасць паэзіі Уладзіміра Карызны, Авяр’яна Дзеружынскага, Міколы Чарняўскага, Міхася Пазнякова, Віктара Гардзея, Уладзіміра Паўлава для дзяцей.

9. Жанравая і тэматычная разнастайнасць паэзіі Анатоля Грачанікава, Сяргея Грахоўскага, Алега Лойкі, Валянціна Лукшы, Кастуся Кірэенкі, Аляксея Пысіна для дзяцей.

10. Тэма «дзеці і вайна» ў беларускай дзіцячай літаратуры. Дакументальныя кнігі «Ніколі не забудзем» і С. Алексіевіч «Апошнія сведкі». Творчасць пісьменнікаў – «дзяцей вайны»: Б.Сачанкі, І. Сяркова, В.Казько.

11. Жанр фантастычнай аповесці ў творчасці Р. Баравіковай («Казкі астранаўта» і інш.), спалучэнне пазнавальнага і казачнага.

12. Перыядычны друк для дзяцей на сучасным этапе. Агляд часопіса «Вясёлка»: асноўныя рубрыкі, тэматыка, жанравая разнастайнасць твораў сучасных пісьменнікаў.

літаратура:

1. Беларускія пісьменнікі : Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік – Мінск : БелЭн, 1992–1995.

2. Васючэнка, П. В. Вайна i дзяцінства ў творчасці В. Казько / П. В. Васючэнка // Весці НАН Беларусі. Сер. Гуманітарных навук. – 1985. – N 1. – С. 95–102.

3. Васючэнка, П. В. Майстэрства здзіўлення: (да 50-годдзя пісьменніка Уладзіміра Ягоўдзіка) / П. В. Васючэнка // Маладосць. – 2006. – N 2. – С. 110–114.

4. Казека, Я. Слова пра сябра / Я. Казека // Падарожжа ў маладосць. – Мн, 1984.