4.Тұйықталған термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттерін сипаттап беріңіз. Мысалдар келтіріңіздер

Термодинамикалық жүйелердің типтері. Мысалдары Термодинамикалық жүйе – кеңістікте белгілі бір көлемге ие макроскопиялық денені айтады. Ал макроскопиялық дене деп көптеген бөлшектерден ( молекулалар мен атомдардан ) тұратын денені айтады. Термодинамикалық жүйенің ашық және жабық деген екі түрі бар. Жабық жүйе де оқшауланған және тұйық болып бөлінеді. Егер жүйе өзін қоршаған ортаға энергия бермесе және алмаса, онымен зат алмаспаса, онда оны оқшауланған жүйе деп атайды. Басқаша айтқанда оқшауланған жүйе өзін қоршаған ортамен энергия және зат алмаспайды. Бұндай жүйе табиғатта кездеспейді, ал егер де кездесетін болса, онда тек макет түрінде ғана болады. Тұйық жүйелер деп сыртқы ортамен затпен емес, энергиямен алмасатын жүйелерді атайды. Тұйық жүйе мәңгілік емес. Мысалы, биожүйеге жұмыртқаны жатқызуға болады,яғни оған температура әсер еткенде ол бізге затын яғни балапан береді. Бұл жүйе мәңгілік емес көп уақыт 1000000 жыл өмір сүруі мүмкін. Биоинформацияны сақтауда маңызы өте зор. Тағы да мысал келтіретін болсақ, тас және де бидай тұқымы т.б. Ал ашық жүйелер сыртқы ортамен затпен де , энергиямен де алмасады. Мысалы, ашық жүйеге барлық тірі организмдер жатады. Ашық жүйелер теориясы 20ғасырдың 30- жылдарында пайда болған болатын. Ашық жүйе мәңгілік емес, өте ұзақ уақыт тұра алмайды, өседі өледі, өзіне ұқсас жүйені туғызады, эволюция процесіне түседі, модифицерленеді. Қуатын да затын да береді де алады да. Біз ашық жүйе принципін ұстануымыз керек.Тұйықталған термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттері. Тұйық жүйе өзгеріссіз сыртқы жағдайлар барысында қалыптасуы мүмкін тепе – теңдік күйінде делік. Бұл дене термостаттағы температураны өзгертсек, дене біршама уақыттан кейін қайтадан қоршаған ортамен тепе- теңдік жағдайына келеді. Тұйық жүйедегі тепе- теңдік үрдісі қайтымды болып табылады. Бұл үрдіс нәтижесинде қоршаған ортадан ешкандай өзгеріс болмайтын процесте шындығында егер үрдіс тепе – тең түрде отсе яғни тепе тең жүйелеудің үздіксіз бірізділігі болып табылса онда ол бірізділіктің әр бір нуктесінде, жүйедеде ,қоршаған ортада да ешкандай өзгеріс болмайды. Сондай ак бұл процесті кері бағыттада жүзеге асыруга болады. Мұның барысында да қоршаған ортада ешбір өзгеріс орын алмайды. Осылайша бір температурадан екіншісіне көшу барысында квазисстатикалық үдерісте жүйе қабылдаған жылу жоспар бойынша осы кайтымды үдерістіің әрбір нуктесинде қоршаған ортаға кері бірізділікпен орындалу тиіс. Жабық термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттері. Мысалдар Жабық жүйе де оқшауланған және тұйық болып бөлінеді. Егер жүйе өзін қоршаған ортаға энергия бермесе және алмаса, онымен зат алмаспаса, онда оны оқшауланған жүйе деп атайды. Басқаша айтқанда оқшауланған жүйе өзін қоршаған ортамен энергия және зат алмаспайды. Ол табиғатта кездеспейді, модель ретінде қарастырылады. Мәңгілік жүйе болады, ал ол биожүйеге жатпайды, өсіп өнбейді дамымайды.жүйе өзін қоршаған ортамен тек қана энергия алмаса алатын болса, онда оны тұйық жүйе деп атайды. Яғни қуатты береді, затын бермейді. Затын беру үшін қуат болу керек. Сондықтан затын бермейді. Мысал ретінде бидайды, жұмыртқаны, тасты айтуға болады. Ал жүйе өзін қоршаған ортаға энергия берсе және алса, онымен зат алмаса алатын болса ондай жүйені ашық жүйе деп атайды.