- •II блок
- •III блок
- •IV блок
- •1.Мейоз кезеңдері, ұзақтығы және сипаттамасы.
- •2.Клетка және ұлпаларды зерттеу әдістері.
- •3.Цитоплазманың химиялық құрамы, құрылысы және қызметі.
- •4.Плазматикалық мембрананың клеткааралық байланыстары және маманданған құрылымы.
- •5.Эндоплазматикалық тор (гранулярлы және агранулярлы) және оның клетка тіршілігінде маңызы.
- •6.Митохондрия құрылысы және қызметі.
- •7.Эпителийдің морфофункциональдық және онтофилогенетикалық жіктелуі.
- •8.Қан. Клеткалық және химиялық құрамы мен қызметі.
- •9.Гемопоэз. Қбк (қанның бағана клеткалары) туралы түсінік.
- •10.Борпылдақ дәнекер ұлпаның клеткалары, оның ультрақұрылымы мен қызметі.
- •11.Жүрек бұлшық ет ұлпасы. Жиырылғыш кардиомиоциттердің құрылысының ерекшелігі, қалыптасуы. Жүрек бұлшық ет ұлпасының регенерациясы.
- •12.Дәрумендер, организмде атқаратын ролі, жіктелуі. Антивитаминдер.
- •13.Гормондар. Гормондар, құрылысы, қасиеттері, организмдегі биологиялық қызметі, топтастыруы, әсер ету механизмі.
- •14.Көмірсулар, классификациясы, номенклатурасы, стереоизомериясы. Моносахаридтер, олардың туындылары. Фишер және Хеуорс формулалары. Муторотация.
- •15.Олиго- және полисахаридтер. Олиго- және полисахаридтердің жіктелуі, номенклатурасы. Тотықсызданатын және тотықсызданбайтын дисахаридтер.
- •16.Липидтер. Липидтердің топтастыруы, қасиеттері, биологиялық қызметтері. Сабынданатын, сабынданбайтын липидтер. Балауыздар. Терпендер. Стероидтар.
- •17.Гликолиз.
- •18. Өсімдіктер клеткасының физиологиясы.
- •19.Өсімдіктердің су алмасу физиологиясы.
- •20.Фотосинтез.
- •21.Өсімдіктердің тынысалу физиологиясы.
- •1.Сүтқоректілердің жыныстық циклы.
- •2.Оогенез және сперматогенез.
- •3.Ұрықтану және оның биологиялық маңызы.
- •4.Гаструляцияның жолдары
- •5.Компетенция және эмбрионалды индукция туралы түсінік.
- •6,Омыртқалылардағы нейруляция процесі.
- •7.Регенерация: физиологиялық және репаративті. Эпиморфоз, морфолаксис, гипертрофия.
- •8.Қартаю кезеңіне жалпы сипаттама
- •9. Жұлын. Жұлыннан таралатын жүйкелер, тармақтары, жүйкелендіру аймақтары.
- •10. Адамның көру мүшесінің құрылысы. Көздің көмекші аппараттары.
- •11. Адамның қанайналым жүйесіне жалпы сипаттама. Қанайналым шеңберлері. Негізгі қан тамырлары.
- •12. Адамның қан жасаушы және иммунитет мүшелеріне жалпы сипаттама.
- •13. Бүйрек үсті безі. Құрылысы, қызметі.
- •14. Бауыр. Беті, бөліктері. Бауыр бөліктерінің құрылысы, бауырдың
- •15. Бүйрек, оның құрылысы, атқаратын қызметі. Нефронның құрылысы.
- •16. Мембраналық потенциал. Әрекет потенциалы, оның табиғаты және кезеңдері.
- •17. Организм функцияларының реттелуінің рефлекторлық принципі. Рефлекс. Рефлекторлық доға.
- •18. Синапстар: жіктелуі, құрылысы, қасиеттері.
- •19. Физиологиялық функциялардың гормональдық реттелуі. Ішкі секреция бездері. Гормондардың қызметтері.
- •21. Термодинамикалық жүйелер және олардың түрлері.
- •22. Заттың иондаушы сәулелерді жұту механизмдері.
- •23. Иондаушы сәулелер және оның түрлері.
- •24. Фотобиологиялық процестер. Анықтамасы, классификациясы.
- •25. Қайтымды және қайтымсыз термодинамикалық процестер.
- •III блок
- •3.Аналық жыныс безінің препаратында бөлініп жатқан оогониялардың жиынтығын көруге болады. Осы кесіндіде пісіп жетілген фолликулды көруге бола ма?
- •4.Аталық жыныс безінің препаратында бөлініп жатқан сперматогонияларды көруге болады. Осы кесіндіде пісіп жетілген сперматозоидтарды көруге бола ма?
- •5.Бақаның гаструласында бластопордың арқа ернін алып
- •6.Төмендегі а), ә) және б) тізбектерінде неше стоп-кодон (тоқтатушы кодон) бар?
- •8.Неге полимеразалық тізбекті реакциясы жүргізілген кезде геликаза ферменті қажет емес?
- •9.Фотосинтездің жарық және қаранғы фазасының қарқындылығын анықтаңыз.
- •10.Тыныс алуға тигізетін факторлардың әсерін және оның қарқындылығын анықтаңыз.
- •11.Өсімдіктердің қоректенуіндегі макро- және микроэлеметердің мөлшелерін анықтаңыз.
- •12.Термодинамика көзқарасымен түсіндіріп беріңіз, неге ұсақ сүтқоректілер тұрақты азықтануға мәжбүр болады және мұны қандай физикалық факторлар анықтайды?
- •14.Табиғаттағы жабық биофизикалық (термодинамикалық) жүйеге мысалдар келтіріңіздер.
- •15.Түсіндіріп беріңіздер, неге ымырт мезгілдерінде адам көзімен қабылданатын бейнелердің ашықтығы (резкость) жоғалады?
- •16.Бөлінетін тердің мөлшері артқан сайын жылу берілудің жоғарылуын әрдайым тудырады ма? Терморегуляциялық механизмін түсіндіріңіздер.
- •17.Егер қанның жылдамдығы капиллярларда 0,5 мм/с, ал аортада 40 м/с болса, онда аортаның көлденең кескіні капиллярлардың көлденең кескінінен қанша есе кіші болады?
- •18.Ішкі секрециялық бездердің қанға бөлетін активті заттарының (гормондарының) организм қажетіне және орта жағдайларының өзгеруіне қарай тигізетін әсерлеріне мысал келтіріңіз.
- •19.Дыбыс ырғағын тарылтып, кеңейтіп отыратын бұлшықеттерге мысал келтіріңіз.
- •20.Төменгі қуыс вена адам денесінің қай жерінде қалыптасады және қандай веналар оны түзеді?
- •21.Тотықсыздандыратын және тотықсыздандырмайтын дисахарид формуласын жазыңыз. Осы қасиеттің бар-жоғын түсіндіріңіз.
- •22.Пуриндік азоттық негіздің құрылымдық формуласын жазыңыз. Оның негізінде нуклеозид пен нуклеотид түзіңіз, оларға ат беріңіз.
- •23.Лимон қышқылы циклының бір айналымында атф күйінде қанша энергия бөлінетінін санаңыз.
- •IV блок
- •1. Қозғыш ұлпалардың түрлері мен атқаратын қызметіне сипаттама беріңіз!
- •2. Қозғыш ұлпалардың электрлік құбылысты ашқан ғалымдар жайлы түсіндіріңіз!
- •3. Синапстар, олардың түрлері, адам мен жануарлар ағзасындағы атқаратын рөлі неде?
- •4. Жоғарғы жүйке жүйесінің бөліктері. Сүтқоректілердегі бас миының даму эволюциясына жауап беріңіз!
- •5. Адам мен жануарлар ағзасының функционалдық күйін реттеу жолдары жайлы түсіндіріңіз!
- •6. Гомеостаз дегенімізге анықтама беріңіз. Адам ағзасындағы атқаратын қызметі жайлы не білесіз?
- •7. Қан және қан айналу жүйесіне сипаттама беріңіз. Қандай мүшелер жатады? Адам мен жануарлар ағзасындағы атқаратын қызметін түсіндіріңіз!
- •8. Қанның құрамы. Қанның ұюы, оның физиологиялық ролі неде?
- •9. Физиологиялық үрдістердің гуморальды реттеу жайлы түсіндіріңіз! Гормондардың әсер ету механизмі қалай іске асырылады?
- •10. Қанның буферлік жүйелерін атап, адам мен жануарлар ағзасындағы атқаратын қызметін түсіндіріңіз
- •11. Жүрек, атқаратын қызметі, жүрек автоматизмі дегенді қалай түсіндіресіз? Жүректің жұмысы қалай реттеледі?
- •12. Тыныс алудың тірі ағзалар үшін маңызы. Омыртқалы жануарлардың тыныс алуының адамның тыныс алуынан ерекшелігі.
- •13. Адам мен жануарларда тыныс алуды реттеуші мүшелер тыныс алу орталықтары жайлы баяндаңыз!
- •14. Асқорыту мүшелеріне сипаттама беріңіз. Адам мен жануарлардың ас қорытуына сипаттама беріңіз!
- •15. Сезім мүшелері жайлы түсіндіріңіз. Сезім мүшелерінің түрлері. Биологиялық ролі.
- •16. Қалқанша бездің гормоны. Гипер және гипофункция дегеніміз не? айырмашылығы қандай? Түсіндіріңіз.
- •17. Тыныс алу жүйесін реттеу механизмдеріне сипаттама беріңіз.
- •18. Гемолиз түрлері. Эритороциттердің осмостық төзімділігіне анықтама беріңіз.
- •19. Анализаторлардың түрлері. Есту, көру, сезіну мүшелеріне талдау жасап, маңызын түсіндіріңіз.
- •20. Жылу өндіру және жылу шығару жылу реттеу механизмдері жайлы не білесіз? Гомойотермия, гетеротермия, пойкилотермия дегеніміз не? анықтама беріңіз.
- •1.Биофизика пәніне және оның медицинада мен ауыл шаруашылығында алатын орнына сипаттама беріңіз
- •2.Биофизиканың негізгі бөлімдеріне сипаттама беріңіз.
- •3.Биологиялық жүйелерінің типтеріне сипаттама беріңіз және мысал келтіріңіз.
- •4.Тұйықталған термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттерін сипаттап беріңіз. Мысалдар келтіріңіздер
- •5.Жабық термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттерін сипаттап беріңіз. Мысалдар келтіріңіздер.
- •6.Ашық термодинамикалық жүйе және оның негізгі қасиеттерін сипаттап беріңіз. Мысалдар келтіріңіздер.
- •7.Термодинамикалық функцияларды сипаттаңыз, мысалдар келтіріңіздер.
- •8.Термодинамикалық тепе-теңдік дегенді қалай түсінесіз, мысал келтіріңіз.
- •9.Энергия ұғымына анықтама беріңіз. Энергия түрлерінің айтып беріңіз және олардың сипатамасын беріңіз.
- •10.Ағзадағы энергия түрленуінің жалпы схемасын түсіндіріп беріңіз
- •11.Термодинамиканың бірінші заңын түсіндіріп беріңіз және оның биопроцестерге қолданылуын көрсетіңіз.
- •12.Бірінші жылу және алмасу процесінің қарқындылығы мен биопроцестердің пәк-і аралығында қандай байланыс бар?
- •13.Қайтымды және қайтымсыз термодинамикалық процестердің табиғатын түсіндіріңіз, мысалдар келтіріңіз.
- •14.Термодинамиканың екінші заңын түсіндіріп беріңіз және оның биопроцестерге қолданылуын көрсетіңіз.
- •11.1.Тұйық процестер
- •15.Энтропия түсінігіне анықтама беріңіз, мысалдар келтіріңіз.
- •16.Негэнтропия түсінігіне анықтама беріңіз, мысалдар келтіріңіз.
- •17.Л.Больцман коэффициенті және жүйе күйінің математикалық ықтималдығы арасындағы байланысты көрсетіңіз.
- •18.Ағзаның тұрақты стационар күйін сипаттаңыз және мысалдар келтіріңіз.
- •2 Биологиялық процестердің п.Ә.К.
- •19.И.Пригожин принципін сипаттаңыз және мысалдар келтіріңіз.
6.Төмендегі а), ә) және б) тізбектерінде неше стоп-кодон (тоқтатушы кодон) бар?
а) 5’-ЦАТАТГАГГГТААГГЦАЦ-3’
ә) 5’-ЦАТАТААТАГТГАГГЦЦТ-3’
б 5’-ЦАТААААТГАЦАТЦАГГГ-3’
Стоп-кодон или кодон терминации — единица генетического кода, тройка нуклеотидных остатков (триплет) в ДНК — кодирующий прекращение (терминацию) синтеза полипептидной цепи (трансляцию). Стоп-кодоны выполняют важную функцию завершения (терминацию) сборки полипептидной цепи и также называются терминаторными кодонами. Некоторые из них вызывают обязательное прекращение синтеза, другие являются условными. Кроме того, стоп-кодон, как кодон, при котором не происходит включения аминокислоты в белок, ещё называют бессмысленным кодоном или нонсенс-кодоном. Три кодона определяют сигнал прекращения синтеза полипептидной цепи (терминация трансляции): УАА, УАГ и У ГА. Это означает, что в том месте информационной РНК (мРНК), где находится любой из этих кодонов, синтез полипептидной цепи белка прекращается. Кодоны мРНК и триплеты нуклеотидов в кодирующей нити ДНК с направлением от 5' к 3'-концу имеют одинаковую последовательность азотистых оснований, за исключением того, что в ДНК вместо урацила (U), характерного для мРНК, стоит тимин (Т). а) 5’-ЦАТАТГАГГГТААГГЦАЦ-3’; б) 5’-ЦАТАТААТАГТГАГГЦЦТ-3’; в) 5’-ЦАТААААТГАЦАТЦАГГГ-3’
7.кэп – 5’- трансляцияланбайтын аудан – АУГ- кодирующий участок – УАГ – 3’- трансляцияланбайтын аудан – поли-(А)-блогы.
Жоғарыдағы сызба-нұсқада қандай құрылым көрсетілген?
На схеме показана структура зрелой матричной РНК (мРНК). мРНК – это РНК, содержащая информацию о первичной структуре (аминокислотной последовательности) белков. мРНК синтезируется на основе ДНК в ходе транскрипции, после чего, в свою очередь, используется в ходе трансляции как матрица для синтеза белков. Тем самым мРНК играет важную роль в «проявлении» (экспрессии) генов. Длина типичной зрелой мРНК составляет от нескольких сотен до нескольких тысяч нуклеотидов. Жизненный цикл молекулы мРНК начинается её «считыванием» с матрицы ДНК и завершается её деградацией до отдельных нуклеотидов. Молекула мРНК в течение своей жизни может подвергаются различным модификациям перед синтезом белка (трансляцией). В то время как мРНК прокариот (бактерий и архей), за редкими исключениями, сразу готовы к трансляции и не требуют специальной обработки, эукариотические пре-мРНК подвергаются интенсивным модификациям. Так, одновременно с транскрипцией происходит добавление на 5'-конец молекулы РНК специального модифицированного нуклеотида (кэпа), удаление определённых участков РНК (сплайсинг), а также добавление на 3'-конец адениновых нуклеотидов (так называемый полиадениновый, или поли(А)-, хвост). Обычно эти посттранскрипционные изменения мРНК эукариот обозначают термином «процессинг мРНК». Кэпирование является первым этапом процессинга мРНК. Оно осуществляется, когда синтезируемый транскрипт достигает длины 25—30 нуклеотидов. Сразу после присоединения кэпа к 5'-концу транскрипта с ним связывается кэп-связывающий комплекс CBC (англ. cap binding complex), который остаётся связанным с мРНК до завершения процессинга и важен для всех последующих его этапов. В процессе сплайсинга из пре-мРНК удаляются не кодирующие белок последовательности — интроны. Полиаденилирование необходимо для транспорта большинства мРНК в цитоплазму и защищает молекулы мРНК от быстрой деградации. Лишённые поли(А)-участка молекулы мРНК (например, вирусные) быстро разрушаются в цитоплазме клеток эукариот рибонуклеазами. После завершения всех стадий процессинга мРНК проходит проверку на отсутствие преждевременных стоп-кодонов, после чего она становится полноценной матрицей для трансляции, схема которой и показана в условии задачи.
