3.Биологиялық жүйелерінің типтеріне сипаттама беріңіз және мысал келтіріңіз.

Жүйе дегеніміз –көп микробөлшек заттар, осы форманы алып жинайды. Бұл жүйе болмайды . осы микробөлшектерді алып, осы жиынтық қоршаған ортадан шектелсе онда бұны жүйе дейміз. Биологияда тірі ағзалардың бәрін жүйеге жатқызамыз. Термодинамикалық жүйе ұғымының астарында біршама шектеулікеңістікте қамтылған макроскопиялық дене бар. Бұл кеңістіктің шекарасы ретінде жүйені қоршаған әлемнен немес қоршаған ортадан бөліп түрлерге жіктеледі. математикалық жаықтық алынады. Термодинамикалық жүйелер қоршаған ортамен алмасу сипаты бойынша оқшауланған, тұйық және ашық түрлерге жіктеледі. Оқшауланған жүйелер деп сыртқы ортамен салмағыменде қуатымен де алмаспайтын жүйелерді айтмыз. Табиғатта мұндай жүйелер болмайды, сондықтан оқшауланған жүйелер деп қоршаған ортамен зат және қуат алмасуын осы талап шеңберінде сақтауға болатын жүйелерді түсінеміз . Тұйық жүйелер деп сыртқы ортамен салмағымен емес, қуатымен алмасатын жүйелерді атайды. Тұйық жүйе мәңгілік емес.мысалы, биожүйеге жұмыртқаны жатқызуға болады,яғни оған температура әсер еткенде ол бізге затын яғни балапан береді.Бұл жүйе мәңгілік емес көп уақыт 1000000 жыл өмір сүруі мүмкін. Биоинформацияны сақтауда маңызы өте зор. Ал ашық жүйелер сыртқы ортамен салмағыменде, қуатыменде алмасады. Мысалы ашық жүйеге барлық тірі организмдер жатады. Классикалық термодинамика оқшауландырылған және тұйық жүйелерді сипаттаумен айналысады. Ашық жүйелер теориясы 20ғасырдың 30- жылдарында пада болды. Оқшауланған термодинамикалық жүйелерге анықтама беріңіз және оның негізгі қасиеттерін сипаттаңыз. Мысалдар келтіріңіз.

Термодинамикалық жүйелер қоршаған ортамен алмасу сипаты бойынша оқшауланған, тұйық және ашық түрлерге жіктеледі.Жүйе дегеніміз –көп микробөлшек заттар, осы форманы алып жинайды. Бұл жүйе болмайды . осы микробөлшектерді алып, осы жиынтық қоршаған ортадан шектелсе онда бұны жүйе дейміз. термодинамика биожүйеде қуатты процестерді алуын, жиналуын, сақтауын қамтамасыз етеді. Термодинамика унверсалды жүйе. Оқшауланған жүйелер деп сыртқы ортамен салмағыменде қуатымен де алмаспайтын жүйелерді айтамыз. Табиғатта мұндай жүйелер болмайды, сондықтан оқшауланған жүйелер деп қоршаған ортамен зат және қуат алмасуын осы талап шеңберінде сақтауға болатын жүйелерді түсінеміз.

Биологиялық жүйелердегі басқару және реттеу процестері Биофизикасы организмдердегі басқару жүйесінің ішкі байланыстарын зерттейді, олардың Биофизикалық моделін жасау арқылы физикалық табиғатын анықтайды.

Экологияда биологиялық (тірі) жүйелердің төмендегідей негізгі ұйымдасу деңгейлерін бөліп көрсетуге болады: молекулалық (тендік). Жасушалық,ұлпалық, мүшелік, ағзалық, популяциялық-түрлік, биоценоздық, биогеоценоздық (экожүйелер) биосфералық. Әрбір деңгейде қоршаған ортамен өзара әсерлесу (зат, энергия және ақпараттармен алмасу есебінен) нәтижесінде өзіне тән ерекшелікпен сипаталатын функционалдық жүйелер түзіледі. Уэбастер бойынша жүйе дегеніміз «бір тұтас бүтінді түзнтнтін, реттелген түрде өзара әрекеттесетін және өзара байланысты компоненттер». Олай болса, жүйенің негізгі элементеріне компоненттер, байланыстар, шекаралар жатады Жүйелердің үш түрін бөліп көрсетеді:

1) оқшауланған, яғни көршілес жүйелермен зат пен энергия алмасуы болмайды

2) жабық яғни көршілес жүйелермен энергия алмасады, бірақ зат алмасуы болмайды(мысалы, космос кемесі).

3) ашық, яғни көршілес жүйлермен зат және энергия алмасуыболады. Барлық биологиялық жүйелер- ашық жүйелер. Себебі ,олар сыртқы ортамен затпен, энергиямен және ақпаратпен алмасып отырады.

Молекулалық (гендік) деңгйде биологиялық жүйе

Биологиялық белсенді ірі молекулалар-ақуыз, нуклеин қышқылдары, көмірсулардың қызметі түрінде көрінеді. Осы деңгейден тірі материяға тән қасиеттер сәулелі энергияның органикалық заттардың химиялық энергиясына айналуы арқылы жүретін зат алмасу, тұқым қуалаушылықтың котаушы құрылымдардың (ДНҚ,РНҚ)көмегімен тасымалдануы байқалады. Бұл деңгейге құрылымдардың ұрпақтарды тұрақтылығын тән.