14. Дисконттық құн түсінігі. Жай және күрделі пайыздар. Ақшаның болашақ құны. Ақшаның ағымдағы құны. Аннуитеттер, олардың түрлері

Бухгалтерлік есепте дисконтталған құн түсінігі қолданылады, мысалы, жалгерлік немесе қаржы жұмсалымы операцияларын бағалау кезінде ұзартылған уақыт кезеңі.

Уақыт пен ақшаның өзара байланысы:

- ақша пайда табу мақсатында жұмсалады;

- қаржы жұмсалымы осы рәсуаны ақтап алу үшін қосымша пайда немесе үнемді беруі керек. Бірақ біз жұмсалымды өтеп алу үшңн пайда немесе кіріс мөлшері айтарлықтай жоғары болу керек екендігін ескергеніміз жөн;

- егер олар ең аз дегенде осындай пайда немесе кіріс берген, оның деңгейі инвесторға уақыт ұзақтығын өтеген жағдайда қаржы жұмсалымын тиімді деп есептеуге болады.

Аннуитет (немесе қаржы рентасы) – белгілі жылдар ішінде тізбекті төлемдер арасындағы әр түрлі интервалды бір бағытты төлемдер ағыны.

Анықтау бойынша аннуитет мынаны талап етеді:

- дүркіндік төлеулер немесе түсулердің (ренталар деп аталатын) әрқашан да тең болуын;

- интервалдар арасындағы ренталардың тең болуы;

- пайыз әр интервалға бірдей есептелуін.

15. Жал түсінігі. Жалдың жіктелуі. Жал алушылардың және жал берушілердің қаржылық есептілігінде операциондық жалдың бейнеленуі(ҚЕХС(IFRS17).

Жалгерлік-бҧл активті қолдану қҧқығын жалгерлік тӛлем арқылы белгіленген

мерзімге жалға берушіден жалға алушыға ауыстыру.

Жалгерліктің келесі тҥрлері бар:

1) Мерзім бойынша:

а)қысқа мерзімді (1 жылға дейін); б)ҧзақ мерзімді (1 жылдан астам).

2)Тағайындалуына қарай:

А) қаржылық жал-активке иеленуімен қатар жҥретін барлық тәуекелдер мен

пайдалары елеулі тҥрде кӛтеретін шарттар бойынша жалға берушіге ауысады.

Қорытындысында қҧқықтық мәртебе берілуі де, сондай-ақ берілмеуіде мҥмкі;

Б) операциондық жал-қаржылық жалдан ӛзгеше жал;

В) жойылмайтын жал-жалдау шартына сәйкес тек мынадай жағдайларда ғана

болады: ықтималдығы шамалы оқиғаның басталуы жағдайында; жалға берушінің

рҧқсатымен; егер жалға берушімен жалдау туралы жаңа шарт жасайтын болса; жалдаууды

қабылдаған кҥні жалгердің тӛлеген қосымша сомасы ары қарай жалғасуына кепіл болған

жағдайда, тоқтатылуы мҥмкін.

3. Типтері бойынша:А)қаржылық жал, оның типтері; Б)кері жалгерлік.

Жалгерліктің қатынастарын арнайы келісім-шартпен белгілейді. Онда келесі

талаптар кӛрсетілуі тиіс:

1.Жалгерлік мерзімінің басы-жалға алынған активтер пайдалану мҥмкіндігін іске

асыру қҧқығын алған кҥн болып есептеледі.Бҧл жалдауды бастапқы тану кҥні (яғни

жалдаумен байланысты туындайтын тиісті активтердің, міндеттемелердің, табыстардың

немесе шығыстардың танылуы. 2.Жалгерліктің мерзімі-жалгер шартқа сәйкес активті жалдауға алған қысқартылуға

жатпайтынкезең, сондай-ақ бҧл кезеңдерішінде, егер жалдау мерзімінің басында

жалгердің осы қҧқығын іске асыруға жалгердің негізгі сенімі жалгердің қосымша мынадай

ақы тӛлеумен ннемесе онсыз активті одан әрі жалдауға қҧқығы бар.

3.Минималдық жалгерлік тӛлемдер жалдау мерзімі бойындағы, жалға беруші

тӛлейтін және оған ӛтелетін шартты тҥрдегі жалдау ақысын, қызмет кӛрсетулері салық

тӛлемдері бойынша сомаларды қоспағанда, олар мына сомамен бірге жалгерден талап

етілуі немесе сҧратып алынуы мҥмкін.

4.Әділетті қҧн-келісім жасау барысында жақсы хабарды алып, осындай келісімді

жасауға ниет білдіпген, бір-бірінен тәуелсіз екі жақтың активті немесе реттелген

міндеттемні ауыстыруға болатын сома.

5.Экономикалық қызметтің мерзімі-бҧл:

А)бір немесе одан кӛп пайдаланатын активті экономикалық пайда кҥтілетін уақыт

кезңі;

Б)ҧйымның активті пайдалануынан кҥтетін ондіріс бірліктерінің кӛлемі немесе

осыған ҧқсас бірліктер.

6.Пайдалы қызметтің мерзімі-ҧйымның активінде болатын экономикалық пайда

алуды кӛздейтін жалдау мерзімімен шектелмейтін жалдау мерзімінің басынан қалған

есепті кезең.

7.Кепілденген қалдық қҧн-бҧл:

А)жалгер ҥшін-жалгер немесе осымен байланысты тараптың кепілдік берілетін жою

қҧнының бӛлігі (бҧл орайда кепілдік сомасы кез-келген жағдайда тӛленуге тиісті болатын

ең тӛмен сомаға тең.

Б)жалға беруші ҥшін кепілдік бойынша қаржы қатынастарындағы міндеттемелерді

орындауға кепілді берілген сомасы.

8.Кепілденбеген қалдық қҧн-жалға алынған активтің жою қҧныныңалуына жалға

берушіден кепілдік берілмеген сома.

9.Жалгерліктің жалпы инвестициялары:

А)жалға берушінің қаржылық жалдау кезінде алынатын ең аз жалдау тӛлемдері;

Б)жалға берушіге тиесілі кез-келген кепілдік берілмеген жою қҧының жиынтығы.