11. Автоматиканың оптикалық құрылғылары.

Фотодио́д - оптикалық сәулелену қабылдағышы, ол бетіне түскен жарықты p-n-ауысу процестері есебінен электр зарядына түрлендіреді.

Егер фотодиод (5.1-сурет) жұмысы фотовольттық эффектке негізделген болса (p-n-аумағында электрондар мен кемтіктер бөлініп, нәтижеде заряд пен ЭҚҚ пайда болады), онда сол фотодиодты күн элементі д.а.

p-n-диодтар жарықты тек қана электр зарядына түрлендіреді, ал фототранзисторлар мен көшкін (лавинный) диодтар сонымен қатар жарықты күшейтеді.

Фотодиодтың жұмыс принципы. Сәуле кванттары түскенде базада бос тасымалдаушылар генерациясы пайда болып, олар p-n- 70 ауысу шекарасына қарай ұмтылады. База ені (n-аумақ) кемтіктер р- аумаққа ауысуға үлкерметіндей етіп таңдалады. Фотодиод тогы негізгі емес тасымалдаушылар тогымен (дрейфті) анықталады. Фотодиод жылдамдығы p-n-ауысу өріс тасымалдаушылар жылдамдығымен Cp-n аумақ сыйымдылығымен анықталады.

Фотодиод екі режимде жұмыс атқарады:

• фотогальваникалық — сыртқы кернеусіз

• фотодиодты — сыртқы кері кернеумен

Ерекшеліктері:

• жасау технологияның қарапайымдылығы

• жоғары сезімталдық пен жылдамдық

• базаның кіші кедергісі

• кіші инерциялылық

Светодио́д немесе свет (жарық) шығарушы диод (СД, СИД, LED ағыл. Light-emitting diode) — электр тогы өткенде оптикалық сәуле шығаратын электрондық – кемтігі бар жартылай өткізгіштік прибор. Шығарылатын жарық спектрі өте жіңішке. Оның спектралды сипаттамалары жасалған материалдардың химиялық құрамына байланысты. Басқаша айтқанда, светодиод кристалы нақты светты шығарады, кең аралықтағы спектрді шығаратын лампаға қарағанда.

Светодиодтың вольт-амперлі сипаттамасы (ВАС) түзу бағытта бейсызықты. Диод белгілі бір шекті кернеуден бастап токты өткізе бастайды. Ол кернеу жартылай өткізгіш матералын дәл анықтауға жеткілікті. Қазіргі заманғы қатты жанатын светодиодтар кәдімгі диодтарға қарағанда өткізу қабілеті төмендеу.

12. Фотодиод және светодиод түрлері және олардың сипаттамалары.